Ирландиялық монахтардың 6-10 ғасырларда қолданған көркем латын тілі – Hiberno Latin. Еуропада сирек сөздер, ирланд тілінен аудармалар мен ерекше стиль дамыды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әдеби латынның оқытылған стилі
Learned style of literary Latin
Hiberno Latin, сондай-ақ Hisperic Latin деп аталатын, бұл стиль алғаш рет VI ғасырдан X ғасырға дейінгі кезеңде ирланд монахтары қолданған және таратуға көмектескен әдеби латынның оқытылған түрі еді.
Hiberno Latin, also called Hisperic Latin, was a learned style of literary Latin first used and subsequently spread by Irish monks during the period from the sixth century to the tenth century.
Сөздік қоры мен ықпалы
Гиберно-латын тілі өзінің ерекше, күрделі сөздік қорымен ерекшеленді. Бұл кезеңде Еуропада еврей және грек тілдері кеңінен танымал болмағанымен, осы авторлар латын тіліне осы тілдерден, сондай-ақ ирланд және британ тілдерінен алынған сөздерді қосты. Өлеңдердің ерекше сөздік қоры монахтардың латын сөздерін сөздіктер мен түсіндірмелерден үйренгендерінің нәтижесі болуы мүмкін, онда сирек және жиі қолданылатын сөздер арасында айырма жасалмады; сол кездегі Батыс Еуропадағы көптеген басқалардан айырмашылығы, ирланд монахтары латын тілінен туындаған тілде сөйлемеді. VI және VII ғасырларда ирландтық монахтық христиандық Еуропаға тарады; осы монастырларды құрған ирланд монахтары көбінесе өздерімен бірге гиберно-латын әдеби стильдерін алып келді. Шығармаларында гиберно-латын рухы бар белгілі авторлар: Әулие Колумба, Әулие Колумбан, Әулие Адамнан және Виргилий Маро Грамматик. Уэльстік автор, «Британияның құлауы және жаулануы» еңбегінің авторы Әулие Гилдас та Лорика (дұға), немесе Кеуделік, жамандыққа қарсы қорғау сипатындағы, ерекше сөздікпен жазылған дұғаның авторы ретінде танылады; бұл да, мүмкін, латын тілінің ирланд стильдеріндегі біліммен байланысты. Джон Скот Эриугена, гиберно-латын тіліндегі ойын-қалжыңдарды жазған соңғы ирланд авторларының бірі болуы мүмкін. Әулие Хилдегард Бингендік өзінің монастырында қолданылған және кейбір өлеңдерінде кездесетін ерекше латын сөздіктерін сақтап қалды; бұл жаңалыққа гиберно-латын тілінің де әсері тиген болуы мүмкін.
Hiberno Latin was notable for its curiously learned vocabulary. While neither Hebrew nor Greek was widely known in Europe during this period, odd words from these sources, as well as from Irish and British sources, were added to Latin vocabulary by these authors. It has been suggested that the unusual vocabulary of the poems was the result of the monks learning Latin words from dictionaries and glossaries which did not distinguish between obscure and common words; unlike many others in Western Europe at the time, the Irish monks did not speak a language descended from Latin. During the sixth and seventh centuries AD, Irish monasticism spread through Christian Europe; Irish monks who founded these monasteries often brought Hiberno Latin literary styles with them. Notable authors whose works contain something of the Hiberno Latin spirit include St Columba, St Columbanus, St Adamnan, and Virgilius Maro Grammaticus. St Gildas, the Welsh author of the De Excidio et Conquestu Britanniae, is also credited with the [[Lorica (incantation), or Breastplate, an apotropaic charm against evil that is written in a curiously learned vocabulary; this too probably relates to an education in the Irish styles of Latin. John Scotus Eriugena was probably one of the last Irish authors to write Hiberno Latin wordplay. St Hildegard of Bingen preserves an unusual Latin vocabulary that was in use in her convent, and which appears in a few of her poems; this invention may also be influenced by Hiberno Latin.
Ұқсас қолданыс
Итальян тілінде Франческо Колонна еврей, грек және латын тілдерінен алынған неологизмдермен қапталған, прозадағы ұқсас стильді Hypnerotomachia Poliphili (1499 ж.) аллегориясы үшін жасады. Испандық Алтын ғасыр ақыны Луис де Гонгора культеранизмнің (кейде ағылшын тілінде гонгоризм деп аталады) жақтаушысы болды, бұл стиль испан тілін түсініксіз латын неологизміне, классикалық мифологияға жасалған тұманды сілтемелерге және күшті гипербатонға ұшыратты. Ағылшын тілінде эвфуизм – 16 ғасырдағы бағыт, оның негізгі өкілі Джон Лайлидің екі туындысында кездесетін Эуфус кейіпкерінің атымен аталған, және осындай ерекшеліктерді көрсетеді.
In Italian, Francesco Colonna created a similar style (in prose), packed with neologisms drawn from Hebrew, Greek and Latin, for his allegory Hypnerotomachia Poliphili (1499). The Spanish Golden Century poet Luis de Góngora was the champion of culteranismo (sometimes called gongorism in English), a style that subjected Spanish to abstruse Latinate neologism, obscure allusions to Classical mythology and violent hyperbaton. In English, euphuism – a 16th century tendency named after the character Euphues who appears in two works by its chief practitioner John Lyly – shows similar qualities.