Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ағылшын дәрігері және ғалымы, ағылшын шығыстанушысы және тіл білгіші Сэр Чарльз Брайан Блэгден (17 сәуір 1748 – 26 наурыз 1820) – ағылшын дәрігері және химигі. Ол 1776–1780 жылдары армияда медицина офицері болып қызмет етті, ал кейіннен 1784–1797 жылдары Корольдік қоғамның хатшысы болды. Блэгден 1788 жылы Копли медалін жеңіп алды және 1792 жылы рыцарь атағына ие болды. Ол 1820 жылы Францияның Аркуэль қаласында қайтыс болды және Париждегі Пэр-Лашез зиратында жерленді. Дегенмен, ол Эдинбург университетінде медицинаны оқып, 1768 жылы дәрігер дипломын алды. 1772 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1776 жылы ол әскери хирург болды. Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде ол HMS Pigot атты ауруханалық кемеде қызмет етті. 1780 жылы ол Плимут қаласындағы медициналық қызметке қайта оралды, бірақ 1782 жылдың соңында немесе 1783 жылдың басында Генри Кавендиштің көмекшісі және хатшысы болу үшін Лондонға кетті.
English physician and scientist
the English Orientalist and linguist
Sir Charles Brian Blagden FRS (17 April 1748 – 26 March 1820) was an English physician and chemist. He served as a medical officer in the Army (1776–1780) and later held the position of Secretary of the Royal Society (1784–1797). Blagden won the Copley Medal in 1788 and was knighted in 1792. He died in Arcueil, France in 1820, and was buried at Père Lachaise Cemetery in Paris. Nonetheless, he studied medicine at the University of Edinburgh and graduated as a doctor in 1768. He was elected a fellow of the Royal Society in 1772. In 1776, he became an army surgeon. During the American War of Independence, he served on the hospital ship HMS Pigot. In 1780, he returned to a medical post in Plymouth but in late 1782 or early 1783 left for London to become an assistant and amanuensis to Henry Cavendish.
Ғылым
1783 жылғы маусымда Генри Кавендиштің көмекшісі Блэгден Париждегі Антуан Лавуазьеге барып, Кавендиштің "жанғыш газды" жаққан арқылы су қалай жасағанын айтты. Лавуазьенің Кавендиштің "дефлогистикалық теориясына" наразылығы оны химиялық реакция тұжырымына жеткізді, ол 1783 жылғы 24 маусымда Корольдік академияға баяндады, бұл заманауи химияның негізін қалады. 1789 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. 1789 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Блэгден адамның жоғары температураға төзу қабілетін зерттеді. 1775 жылы ол адамдардың 127 градус Цельсийге (260 градус Фаренгейт) дейін бөлме температурасына төзе алатынын көрсетті. 1775 жылы Корольдік қоғамға ұсынған баяндамасында ол терморегуляцияда тердің атқаратын рөлін ресми түрде мойындаған алғашқы батыс ғалымы болды. Блэгденнің тұз сияқты еріген заттардың судың қату температурасына қалай әсер ететіні жөніндегі тәжірибелері ерітіндінің қату температурасы ерітіндінің концентрациясына тура пропорционалды төмендейтінін ашты, бұл қазір Блэгден заңы деп аталады.
In June 1783, Blagden, then assistant to Henry Cavendish, visited Antoine Lavoisier in Paris and described how Cavendish had created water by burning "inflammable air". Lavoisier's dissatisfaction with the Cavendish's "dephlogistinization" theory led him to the concept of a chemical reaction, which he reported to the Royal Academy on 24 June 1783, effectively founding modern chemistry. He was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1789. He was elected to the American Philosophical Society in 1789. Blagden experimented on human ability to withstand high temperatures. In 1775 he showed that human beings could withstand room temperatures as high as 260 degrees Fahrenheit (127 degrees Celsius). In his report to the Royal Society in 1775, he was first Western scientist to officially recognise the role of perspiration in thermoregulation. Blagden's experiments on how dissolved substances like salt affected the freezing point of water led to the discovery that the freezing point of a solution decreases in direct proportion to the concentration of the solution, now called Blagden's Law.