Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық эпидемиолог (1807–1883)
British epidemiologist (1807–1883)
Уильям Фарр CB (30 қараша 1807 – 14 сәуір 1883) – британдық эпидемиолог, медициналық статистиканың негізін салғандардың бірі.
William Farr CB (30 November 1807 – 14 April 1883) was a British epidemiologist, regarded as one of the founders of medical statistics.
Ерте өмір
Уильям Фарр Шропширдің Кенли қаласында кедей отбасында дүниеге келді. Фарр отбасы Доррингтонға көшкен кезде, жергілікті помещик Джозеф Прайс оны тәрбиелеп алды. 1826 жылы ол Шрусберидегі Салоп ауруханасында хирургтің көмекшісі (дрессер) болып жұмыс істеді және дәріханада шартты түрде оқуын жалғастырды. Прайс 1828 жылдың қараша айында қайтыс болды және Фаррға 500 фунт стерлинг мұра қалдырды (1828 жылғы 500.0 фунт стерлинг қазіргі жылдарда шамамен <есептелген сомаға> тең), бұл оған Франция мен Швейцарияда медицина оқуға мүмкіндік берді. 1831 жылы Фарр Англияға оралып, Лондон университетінің колледжінде оқуын жалғастырды және 1832 жылдың наурыз айында Аптекагерлер қоғамының лицензиаты атанды. Ол 1833 жылы үйленді және Фицрой скверінде жеке медициналық практикасын ашты. Ол медициналық журналистика мен статистика саласында жұмыс істеді. Содан кейін Эдвин Чадвиктің ұсынысымен және Нил Арноттың қолдауымен Фарр Ұлттық тіркеу басқармасында (GRO) ғылыми анықтамалардың алғашқы құрастырушысы (яғни статистик) лауазымын иеленді. Чадвик пен Фаррдың мақсаты халық денсаулығына бағытталған демография болды, сондай-ақ алғашқы Бас тіркеуші Томас Генри Листердің қолдауына ие болды. Листер Фаррмен бірлесіп халық санау жобасын жасауға қатысты. Фарр Англия мен Уэльстегі ресми медициналық статистиканы жинауға жауапты болды. Оның ең маңызды еңбегі – өлімнің себептерін жүйелі түрде тіркеу жүйесін құру болды. Мысалы, бұл алғаш рет түрлі мамандықтардың өлім көрсеткіштерін салыстыруға мүмкіндік берді.
William Farr was born in Kenley, Shropshire, to poor parents. He was effectively adopted by a local squire, Joseph Pryce, when Farr and his family moved to Dorrington. In 1826 he took a job as a dresser (surgeon's assistant) in the Salop Infirmary in Shrewsbury and served a nominal apprenticeship to an apothecary. Pryce died in November 1828, and left Farr £500 (500.0 in 1828 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), which allowed him to study medicine in France and Switzerland. Farr returned to England in 1831 and continued his studies at University College London, qualifying as a licentiate of the Society of Apothecaries in March 1832. He married in 1833 and started a medical practice in Fitzroy Square, London. He became involved in medical journalism and statistics. Then, with a recommendation from Edwin Chadwick and backing from Neil Arnott, Farr secured another post in the GRO as the first compiler of scientific abstracts (i. e. a statistician). Chadwick and Farr had an agenda, demography aimed at public health, and the support of the initial Registrar General Thomas Henry Lister. Lister worked with Farr on the census design, to forward the programme. Farr was responsible for the collection of official medical statistics in England and Wales. His most important contribution was to set up a system for routinely recording the causes of death. For example, for the first time it allowed the mortality rates of different occupations to be compared.
Ғылыми қоғамдар мен бірлестіктер
1839 жылы Фарр Статистикалық қоғамға қосылды, және ол жылдар бойы қазынашы, вице-президент және президент ретінде белсенді қызмет етті. 1855 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1857 жылы құрылған Әлеуметтік ғылымдар қауымдастығының құрылуынан бастап ол оған қатысты, карантин комитеті мен сауда ұйымдары және ереуілдер комитетінің жұмысына атсалысты.
In 1839, Farr joined the Statistical Society, in which he played an active part as treasurer, vice president and president over the years. In 1855 he was elected Fellow of the Royal Society. He was involved in the Social Science Association from its foundation in 1857, taking part in its Quarantine Committee and Committee on Trades' Societies and Strikes.
Эпидемиялық заң
1840 жылы Фарр Англиядағы туылғандар, қайтыс болғандар және некелескендердің жылдық есебіне хат жіберді. Ол хатында математиканы жақында болған шешек эпидемиясы кезінде қайтыс болғандардың тізімдеріне қолданып, былай деді:
In 1840, Farr submitted a letter to the Annual Report of the Registrar General of Births, Deaths and Marriages in England. In that letter, he applied mathematics to the records of deaths during a recent smallpox epidemic, proposing that:
"Егер эпидемияның жасырын себебі анықталмаса, оның қалай таралғанын зерттеуге болады. Оның әрекет ету заңдылықтарын байқау арқылы, сондай-ақ эпидемияның туындау жағдайларын немесе оны қалай бақылауға болатынын анықтауға болады." Ол шешек эпидемиясы кезінде тоқсан сайынғы өлім санының графигі шамамен қоңырау пішіндес немесе "нормальді қисық" түрінде болғанын, ал басқа аурулардың да жақындағы эпидемиялары ұқсас үлгіні көрсеткенін дәлелдеді.
"If the latent cause of epidemics cannot be discovered, the mode in which it operates may be investigated. The laws of its action may be determined by observation, as well as the circumstances in which epidemics arise, or by which they may be controlled." He showed that during the smallpox epidemic, a plot of the number of deaths per quarter followed a roughly bell shaped or "normal curve", and that recent epidemics of other diseases had followed a similar pattern.
Холераға қатысты зерттеулер
1849 жылы Лондонда кең ауқымды холера эпидемиясы болды, нәтижесінде шамамен 15 000 адам қаза тапты. Ертерек индустрияландыру Лондонды сол кездегі әлемдегі ең көп халқы бар қалаға айналдырды, ал Темза өзені тазартылмаған канализациялық сулармен күшті ластанды. Фарр холераның ластанған ауа арқылы, су емес, таратылады деген қалыпты теорияны қолдады – миазматикалық теория. Бұған қоса, ол бірнеше факторларды талдап, олардың холерадан болатын өліммен байланысын қарастырып, биіктіктің аурудың пайда болуына басты себепкер екеніне сенді. Ол сондай-ақ топографиялық ерекшеліктердің иммунизация сияқты кейбір аурулардың алдын алуға қабілетті екенін көрсетті. 1853-54 жылдардағы эпидемия кезінде Фарр қосымша статистикалық мәліметтер жинады. 1854 жылғы Брод-стриттегі холера ошағын жанды зерттеу барысында дәрігер Джон Сноу GRO ұсынған деректерді пайдаланып, 1849 жылы ұсынған (қазір қабылданған) жұқтыру механизмін қолданды: адамдар бір нәрсені жұтып алып, ол ішекте көбейеді. Сноу сонымен қатар Оңтүстік Лондондағы екі компаниядан сумен қамтамасыз етілген адамдарға қатысты GRO жинаған өлім-жітім статистикасын зерттеді – Саутварк және Воксхолл компаниясы (Темза бассейнінің төменгі бөлігінен ластанған су тартқан) және Ламбет су компаниясы (Темзаның жоғары бөлігінен таза су тартқан) – және Саутварк және Воксхолл клиенттерінің ауруға шалдығу ықтималдығы жоғары екенін анықтады. Фарр 1854 жылғы Жалпы денсаулық сақтау кеңесінің ғылыми зерттеулер комитетіне қатысты. Холераның дәстүрлі түсіндірмесі әлі де көпфакторлы болды; Сноудың холераның тек патогеннен туындайды деген көзқарасы қабылданбады, бірақ оның дәлелдері қастерлі саналды. Фаррдың зерттеулері егжей-тегжейлі болды және өлім-жітім мен биіктік арасындағы кері байланысты көрсетті. 1866 жылы тағы бір эпидемия болды, ол кезде Сноу қайтыс болды, ал Фарр Сноудың түсіндірмесін қабылдады. Ол Шығыс Лондондағы Олд Форд суқоймасынан су алатын адамдардың өлім-жітімі өте жоғары екенін көрсеткен монография жариялады. Фаррдың жұмысы содан кейін шешуші деп есептелді.
There was a major outbreak of cholera in London in 1849 which killed around 15,000 people. Early industrialisation had made London the most populous city in the world at the time, and the River Thames was heavily polluted with untreated sewage. Farr subscribed to the conventional theory that cholera was carried by polluted air rather than water – the miasmic theory. In addition, through his analysis of several variables and their association with death from cholera, Farr held the belief that elevation was the major contributor to the occurrence of the disease. He also presented how topographical features are able to prevent certain diseases similarly to immunization. During the 1853 54 epidemic, Farr gathered more statistical evidence. During focused study of the 1854 Broad Street cholera outbreak, the physician John Snow used data supplied by the GRO and applied the (now accepted) mechanism for transmission he had proposed in 1849: people were infected by swallowing something, and it multiplied in the intestines. Snow also examined mortality statistics compiled by the GRO for people supplied with water from two companies in South London – the Southwark & Vauxhall Company (which drew contaminated water from low in the Thames basin) and the Lambeth Water Company (which drew cleaner water from further up the Thames) – and found Southwark & Vauxhall customers were especially likely to suffer. Farr took part in the General Board of Health's 1854 Committee for Scientific Enquiries. The conventional explanation for cholera was still multifactorial; Snow's view of cholera as solely caused by a pathogen was not accepted, though his evidence was taken seriously. Farr's research was detailed and showed an inverse correlation of mortality and elevation. There was a further epidemic in 1866, by which time Snow had died, and Farr had accepted Snow's explanation. He produced a monograph which showed that mortality was extremely high for people who drew their water from the Old Ford Reservoir in East London. Farr's work was then considered conclusive.
Кейінгі өмірі
1858 жылы ол денсаулық пен неке жағдайы арасындағы байланыс туралы зерттеу жүргізіп, денсаулықтың үйленгендерден бастап, үйленбегендерге, содан кейін жесірлерге дейін төмендейтінін анықтады. 1857-1859 жылдары Ведомство швед ғалымы Чарльз Бэббидждің ізбасарлары жасаған айырмалы есептеу машинасына тапсырыс берді. Оның мақсаты – «Британдық өмір кестесін» жасау еді. Фарр 1871 жылғы халық санағында комиссар болып қызмет етті және 1879 жылы Бас тіркеу кеңсесінен зейнетке шықты, себебі оған Бас тіркеуші лауазымы берілмеді, ол лауазым сэр Бриджес Хенникерге берілді. Сол жылы Фарр биостатистика саласындағы еңбегі үшін Британдық медицина қауымдастығының «Ванна серігі» орденімен және «Алтын медалімен» марапатталды. Фарр 75 жасында Лондондағы Майда Вэйлдегі үйінде қайтыс болды және Бромли Комонға жерленді. Фарр Бас тіркеу кеңсесіндегі лауазымын пайдаланып, түпкілікті жұмыс сипаттамасынан асып түсетіндей абстракцияларды жинақтады. Ол ағылшын актуар Бенджамин Гомперцтің (Гомперц қисығы) әдістерін және оның әріптесі Томас Роу Эдмондстың статистикалық «өлім-жітім заңы» әдістерін қолданды. Фарр өлім-жітімнің қолданыстағы математикалық моделіне сүйене отырып, қажетті есептеулерді қысқарту үшін деректерді іріктеуді пайдалана алды. Бас тіркеу кеңсесінің деректері бойынша ол ұлттық өмір кестелерін құрастырды. Зимотикалық ауру теориясы – Фаррдың этиология туралы пікірталасқа қосқан үлесі. Ол қаланың өсуі мен халық тығыздығын қоғамдық денсаулық мәселелері ретінде анықтады. Нозология тұрғысынан ол эпидемиялық, эндемиялық және жұқпалы ауруларды «зимотикалық» деп жіктеді, олар лас және тығыз қоныстанған жерлерде пайда болатын аурулар ретінде қарастырылды. Оның статистикалық жазбаларының таңдамасы 1885 жылы Ноэль Хамфрис редакциялаған.
In 1858, he performed a study on the correlation of health and marriage condition, and found that health decreases from the married to the unmarried to the widowed. In the period 1857–9 the Office ordered a difference engine, a model designed by Swedish followers of Charles Babbage. The intended application was the "British Life Table". Farr served as a commissioner in the 1871 census, retiring from the General Register Office in 1879 after he was not given the post of Registrar General, the position going to Sir Brydges Henniker. The same year, Farr received as honours a Companionship of the Bath and the Gold Medal of the British Medical Association for his work in the field of biostatistics. Farr died aged 75 at his home in Maida Vale, London, and was buried at Bromley Common. Farr exploited his GRO post compiling abstracts in a way that went beyond the original job description. In so doing he applied the techniques of the English actuary Benjamin Gompertz (the Gompertz curve), and the closely allied statistical "law of mortality" of his fellow actuary Thomas Rowe Edmonds. Farr, by relying on the existing mathematical model of mortality, could use data sampling to cut back the required computation. From the GRO data he constructed a series of national life tables. The theory of zymotic disease was Farr's contribution to the debate on aetiology. He identified urbanisation and population density as public health issues. In terms of nosology he classed epidemic, endemic and contagious diseases as "zymotic", seen as diseases of filth and overcrowding. A selection of his statistical writings was published in 1885, edited by Noël Humphreys.
Отбасы
Фаррдың 1833 жылы үйленген алғашқы әйелінің тегі Лэнгфорд болды; ол 1837 жылы туберкулезден қайтыс болды. 1842 жылы Мэри Элизабет Уитталға үйленді, олардың сегіз баласы болды. 1880 жылы ол ақылсыз инвестициялар салдарынан ақша жоғалтқаннан кейін қыздарының болашағын қамтамасыз ету үшін қоғамдық құрмет көрсетілді. 1884 жылы Ascomycota бөліміне жататын Farriolla саңырауқұлақ туысы Уильям Фаррдың құрметіне аталды.
Farr's first wife, whom he married in 1833, had the surname Langford; she died of tuberculosis in 1837. He married Mary Elizabeth Whittal in 1842, and they had eight children. In 1880 a public testimonial was collected to provide for his daughters after he lost money through unwise investments. In 1884, Farriolla, which is a genus of fungi in the Ascomycota phylum, was named in William Farr's honour.