Кіріспе

Скандербег Албания тарихындағы көрнекті тұлға. Оның қару-жарақтары мифтік құлшылықтың нысаны болды. Аңыздарға сәйкес, оның қылышы соншалықты ауыр болғандықтан, оны тек оның қолы ғана көтере алатын. Сондай-ақ, ол өте өткір болғандықтан, адамды аз күш жұмсап, басынан белге дейін тік бөлшектеп, бір соққымен үлкен тасты екіге бөле алатындығы айтылған. Скандербегтің барлық мүлкінен қазір тек төрт нәрсе қалды: екі қылыш, бір бас киім және дұға кітабы. Қазіргі уақытта қарулары (бас киім мен қылыштар) Венадағы Неуэ Бургтағы қару-жарақ коллекциясында (Велтмузейге қарасты) қойылған. Олар 15 ғасырдан бері көптеген ақсүйектердің қолынан өтіп, алғаш рет Скандербегтің әйелі Доника Кастриоти оларды Албаниядан Италияға әкелген. Дұға кітабы Англияның Лондон қаласындағы "Шелли" баспасында сақтаулы.

Қилыстар

Димитер Френгу, Скандербегтің хатшысы және оның бірінші биографтарының бірі айтуынша, алғашқы семсер қисық (түпнұсқа итальян тілінде: una scimitarra storta) болған, өткір жиегі және Дамаск болаттан әсем жасалған. Кейбір мәліметтерде ол бір кезде екі семсерін бір қынына салып алып жүргені айтылады. Френгу содан кейін, Скандербегтің Италиядан үш жақсырақ семсер жасаған шебер семсерші әкелгенін қосады. Олардың бірі, "болатты кесіп өте алатын" семсерді Осман сұлтанына сыйлық ретінде жіберген. Скандербегтің Ватиканға соңғы сапарында Папа Павел II албан батырына семсер мен бас киім (ит: una spada ed un elmo) сыйлағандығы да мәлім. Амбрас мұражайында бас киіммен бірге сақталған тура семсер екі жиекті. Жұмсағы алтынмен әшекейленген. Ұзындығы 85,5 см, ені 5,7 см, салмағы 1,3 кг. Қыны одан былғарыдан жасалған. ХХ ғасырдың басында семсерді көрген Фаик Кониканың айтуынша, оның жұмсағында әлі де қан іздері бар. Ал қисық семсердің ұзындығы, саппен қоса 121 см, салмағы 3,2 кг. Бұл семсер сол кездегі Осман стилінде жасалған, және Дхимитер Френгу бес ғасыр бұрын хабарлағандай, жоғары өрнектелген Дамаск болаттан жасалған. Үстінде түрік тілінде жазу бар. Жазуда: (Либехадур Алла Искандер бег – Алланың чемпионы, Скандербег) деп жазылған. Күміспен қапталған сабы мен барқыттан жасалған қыны кейінгі кездерге жатады. Екі семсер де Венада, Тиранада көрсетеу үшін арнайы қайта жасалды. Осы екі семсердің ішінде Скандербег соғыста қолданған семсер қисық болған болуы мүмкін. Түзу семсер оның бойына қарағанда тым қысқа болды, ал екіншісі атты әскер шабуылына және сол заманғы айқас стиліне қажетті икемділікті қамтамасыз етті. Сонымен қатар, ол Түркияда оқып, сонда жекпе-жек өнерін үйренгендіктен, осы семсерді қолдануға көбірек үйренген болуы мүмкін.

Қалқа

Скандербегтің дулығасы ақ металдан жасалған, алтынмен әшекейленген жолақпен безендірілген. Оның үстінде қоладан жасалған мүйізді ешкінің басы орналасқан, ол да алтынмен қапталған. Төменгі бөлігінде * IN * PE * RA * TO * RE * BT * гүлшашақтармен бөлінген монограммамен әшекейленген мыс жолақ бар, бұл: Jhezus Nazarenus * Principi Emathie * Regi Albaniae * Terrori Osmanorum * Regi Epirotarum * Benedictat Te (Назареттік Иса сені құтсын [Скандербег], Эматия князі (оны Александр Македонскийдің атымен атағандықтан), Албания королі, Османның қорқынышы, Эпир королі). Монограммасы бар мыс жолақты Скандербегтің ұрпақтары жасаған және олар орнатқан деп есептеледі, өйткені Скандербег ешқашан "Албанияның Иесі" (Dominus Albaniae) атағынан басқа атақ алған емес: алайда Regi сөзінің дұрыс латынша аудармасы – Корольдік, себебі Rex сөзі корольді білдіреді. Осылайша, дулығадағы жазулар Албанияның сол кездегі бекітілмеген атына сілтеме жасауы мүмкін, бұл Скандербегтің аймақтық атаулар бойынша барлық албандарға басшылық етуін анықтау үшін жасалған. Қазіргі дереккөздерде 14 ғасырдағы албандар өз мемлекеті жоқ тайпалық халық ретінде танылған. Олардың қай жерде тұрғанына байланысты – солтүстікте немесе оңтүстікте, жазықта немесе тауларда, және қай өркениетке жатса, соған қарай түркі тілінде Арноут, грек тілінде Арбанас, Арбанансис, итальян тілінде Албан, Эпиротар, Албанансис, албан тілінде Арбер, Арбен, Арбереш деп аталған. Тарихшы Шефкет Плананың мәліметіне сәйкес, Сами Фрашери өзінің "Камус әл Алам" еңбегінде "Дху-лКарнейн" (екі мүйіздің иесі) деген сөзді Александр Македонскийге қатысты атау ретінде келтіреді, бұл Скандербегтің исламдық формадағы аты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Албания үкіметінің өтініші бойынша Скандербегтің дулығасының бірдей көшірмесі қазір Албанияның Тирана Ұлттық мұражайында сақталуда. Көшірме 1937 жылы австриялық шебер жасаған. Дулыға 1996 жылдан бері шығарылып келе жатқан 5000 лекке номиналды албан банкнотының артқы жағында бейнеленген.

Қарудың ұзақ сапары

Қақпақ пен семсердің қараңғы және шатастыратын тарихы бар. Скандербег қайтыс болғаннан кейін оларды Италияға Скандербегтің әйелі Доника және оның ұлы Гьон алып кетті. Олардың қайтыс болғаннан кейін кімге мұрагерлік еткені белгісіз. Қарулар 16 ғасырдың соңғы онжылдығында қайта пайда болды. 1590 жылы қақпақ пен бір семсер Штурнберг графы Эолфанның меншігінде болды, ал екінші семсер Австрияның Грац қаласындағы Киелі Рим императорының ұлы, Штирияның эрцгерцогы Карлдың қару-жарақ мұражайының тізімінде тіркелді (олар 1590 жылдың 30 қазанындағы тізімде кездеседі). Қаруларды біріктірген адам императордың ұлы және Карлдың інісі, Тирольдің эрцгерцогы Фердинанд болды, ол өзінің канцлері Якоб Шренк фон Готцингтің кеңесімен әрекет етіп, қаруды сатып алып, бір шатыр астына жинады. Кейіннен ол Тироль маңында Амбрас мұражайын салып, сонда соғысқа қатысты барлық заттарды, сондай-ақ сол дәуірдегі танымал тұлғалардың суреттері мен портреттерін жинады. 1806 жылы қару-жарақ Венадағы Императорлық мұражайға көшірілді, бірақ әлі де бөлек болды. Қақпақ пен түзу семсер Максимилиан залына (ХХV зал, тиісінше №71 және №92), ал қисық семсер Карл V залына (ХХVII зал, №345) орналастырылды. Мұражайдың кураторлары қаруларды бөліп алды, олар семсерлердің шынымен Скандербегке тиесілі ме екеніне көз жеткізе алмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күмәндер сейілді. Скандербегтің 500 жылдығы қарсаңында қару-жарақтар бір залдың ғана емес, Венадағы Neue Burg қару-жарақ және броня коллекциясының бір терезесінде қайта біріктірілді.

Албанияда

Қарулар 2012 жылдың қараша айында Албанияның тәуелсіздігінің 100 жылдығын тойлау аясында Албанияға қайтарылды, бірақ кейін Австрияға әкелінді.