Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Альтернативті валюта жүйесі
Alternative currency system
ANCAP – аммиак тыңайтқышы, мыс, алюминий және фанераны айырбас құралы ретінде пайдаланатын балама валюта жүйесі. Бұл жүйені алғаш рет 1982 жылы экономист Роберт Холл ұсынған. ANCAP – тауарлық стандарттың мысалы.
ANCAP is an alternative currency system that uses ammonium nitrate, copper, aluminium and plywood as the units of exchange. The system was first proposed in 1982 by the economist Robert Hall. ANCAP is an example of a commodity standard.
Тауар стандартының негізі
ANCAP ұсынысының ерекшелігін түсіну үшін, АҚШ-тағы ақша жүйесінің тарихын түсіну қажет, ол қазіргі уақытта фиаттық валюта стандарты бойынша жұмыс істейді. Мұндай стандартта валютаның құнын федералдық үкімет анықтайды. Бұрын Американың ақша жүйесі тауарлық стандартқа негізделген, онда валютаның құны ақша мен бір тауар немесе тауарлар жиынтығы арасындағы белгілі бір айырбас бағамына байланысты болды. Америка тарихының үлкен бөлігінде доллардың құны алтынға байланысты болды. Алтынның бір унциясының бағасы нақты доллар сомасында белгіленген, ал экономикадағы қалған тауарлардың құны алтынның құнына сәйкес анықталды.
In order to understand the uniqueness behind the ANCAP proposal, one must understand the history of the monetary system in the United States, which currently operates under a fiat currency standard. In such a standard, the value of currency is set by the federal government. Not long ago, America's monetary system was built on a commodity standard, where the value of currency depended on a fixed exchange rate between money and a single good or a basket of goods. For a significant portion of American history, the value of the dollar was linked to gold. The price of an ounce of gold was set at a specific dollar amount, and the remaining goods in the economy were set relative to the value of gold.
Тауар стандартының проблемалары
Экономистер тауар стандартына байланысты түрлі проблемалар мен пайдаларды атап өтті. Баға белгілейтін тауардың (немесе тауарлардың) бағасы үнемі өзгеруі мүмкін болса, проблема туындауы мүмкін. Экономикадағы барлық өзге тауарлардың бағасы баға белгілейтін тауардың бағасымен анықталатындықтан, олар баға белгілейтін тауардың баға өзгерісіне сәйкес реттеледі. Мысалы, бензин баға белгілейтін тауар болып табылатын тауар стандарты бойынша жұмыс істейтін экономиканы қарастырайық. Бензин құю станцияларындағы тақтайшалар бензин бағасы күнделікті өзгеретінін көрсетеді. Мұндай жағдайда барлық басқа тауарлардың бағасы да күнделікті өзгертіледі. Бағаның күнделікті өзгеруі тұтынушылар үшін қолайсыздық тудырады, олар бағаның тұрақты болуын қалайды. Бұл проблеманы шешу үшін бағасы өзгеретін баға белгілейтін тауарды таңдауға немесе бағасы ұзақ мерзімге тұрақты болатын тауарлар жиынтығын таңдауға болады. Тауар стандартындағы экономика фиат валюта жүйесімен салыстырғанда аз инфляцияға ие болатыны күмәнді. Себебі фиат валютаның тауарлық негізі үкімет тарапынан кез келген уақытта қайта анықталуы мүмкін. Яғни, үкімет тауарлық негіздің доллар бағасын көтеру арқылы инфляцияны тудыруға қабілетті. Мұндай әрекет ақша айналымындағы доллар мөлшерін арттырумен тең әсер етеді.
Economists have noted various problems and benefits associated with a commodity standard. A potential problem arises when the price of the anchor good (or goods) regularly fluctuates. Since the prices of all other goods in the economy are determined by the price of the anchor good(s), they adjust to price fluctuations of the anchor good. Take for example an economy operating under a commodity standard where gasoline is the anchor good. Gas station signs show that the price of gasoline fluctuates on a daily basis. In such a scenario, the prices of every other good are adjusted on a daily basis. Facing daily changes in prices would be a nuisance for consumers, whose natural desire is to see stable prices. A way to avoid this problem is to select an anchor good whose price does not fluctuate, or to choose a basket of goods whose price remains stable over long periods of time. It is questionable whether an economy under a commodity standard would indeed have less inflation than under a fiat currency system. The reason for this is that the commodity content of a fiat currency can be redefined by the government at any time. That is, the government would have the power to create inflation simply by raising the dollar price of the commodity base(s). Such an act would have the same effect as increasing the amount of dollars in the monetary base.
ANCAP-тың мәліметтері
1982 жылы Чикаго университетінің баспасында Роберт Холлдың ANCAP идеясы алтын стандартқа балама ретінде жарияланды. ANCAP төрт тауардың салмақталған орташа көрсеткішіне негізделген: аммоний нитраты, мыс, алюминий және фанера (немесе қысқарту ретінде ANCAP). Холл төрт тауарды (олар «ресурс бірліктері» деп аталады) бидай, қант, отын майы, соя майы, қалайы, мырыш, нейлон, мақта, латекс және сынап кіретін тізімнен таңдады. ANCAP бірлігі 33 центтік аммоний нитратынан, 12 центтік мыстан, 36 центтік алюминийден және 19 центтік фанерадан тұрады (барлық бағалар 1967 жылғы шамаменкі мәндерде). Өзінің ұсынысында Холл үкіметтің кез келген тауар стандарты бойынша қор ұстауына қарсы екенін айтады. Оның пікірінше, үкіметке нарықты манипуляциялауға рұқсат беру арқылы тауар стандартының инфляцияға қарсы мақсаты жойылды. Холлдың бұл мәлімдемесі жиынтық ретінде пайдалануға болатын тауарлардың ауқымын кеңейтеді. Мысалы, егер үкімет белгілі бір тауардың қорын сақтағысы келсе, алтынмен салыстырғанда (ол салыстырмалы түрде шоғырланған байлыққа ие) көлемі мен ыдырау мүмкіндігіне байланысты фанераны таңдамас еді. Холл кез келген тауардың 1) жеткілікті біртекті және 2) оңай өлшенетін болса, база ретінде қызмет ете алатынын айтады. Дегенмен, ол ANCAP-тің ерекше жақсы таңдау екенін мәлімдеді, себебі индекс соғыстан кейінгі кезеңнен бастап, ол идеяны жариялаған 1982 жылға дейін Тұтыну бағасы индексіне өте жақын болды. Холл тауар стандартының бір мақсаты – тұрмыс құнын тұрақтандыру (барлық бағаларды тұрақтандыруға тырысу ықтимал емес). Мұны істеу үшін, тұрмыс құнының өзгеруіне сәйкес құны өзгеретін тауарлар база ретінде таңдалуы керек.
In 1982, the University of Chicago Press published Robert Hall's idea of ANCAP as an alternative to the gold standard. ANCAP is based on a weighted average of four commodities ammonium nitrate, copper, aluminium and plywood (or ANCAP as an abbreviation). Hall chose the four commodities (which he calls "resource units") from a list also containing wheat, sugar, heating oil, soybean oil, tin, zinc, nylon, cotton, latex, and mercury. One unit of ANCAP would consist of 33 cents' worth of ammonium nitrate, 12 cents' worth of copper, 36 cents' worth of aluminium, and 19 cents' worth of plywood (all prices are in 1967 values). In his proposal, Hall states his position against the idea of a government holding reserves under any type of a commodity standard. He argues that by allowing the government to manipulate the market, the anti inflationary purpose of the commodity standard would be invalidated. This statement by Hall allows for a wider variation in commodities to be used as the bundle. For example, if the government wanted to hold reserves of a certain commodity, it would certainly not choose plywood because of the size (compared to gold, which has relatively concentrated wealth) and potential deterioration. Hall argues that any commodity can serve as the base as long as it is (1) sufficiently homogeneous and (2) easily measured. However, he claimed that ANCAP was a particularly good choice because the index followed the Consumer Price Index very well from the postwar era up until the year he published the idea, 1982. Hall claims that one possible goal of a commodity standard is to stabilize the cost of living (trying to stabilize all prices is likely unrealistic). To do this, commodities whose value changes in accordance with changes in the cost of living should be chosen as the base.