Кіріспе

Израильдегі хареди раввині және көшбасшысы Яков Исраил Каниевский, Штайплер немесе Штайплер Гаон (1899 – 10 тамыз 1985), хареди раввині, Талмуд ғалымы, және посек (еврей заңын шешетін), сонымен қатар «Кехилос Яков» атты көп томдық Талмуд түсіндірмесінің авторы болған.

Алғашқы жылдар

Штайплер Украинаның Хорностайпил қаласында Чернобыль хасиді Хаим Перец Каниевский және жергілікті шохтың екінші әйелі Браханың отбасында дүниеге келді. Олар кейіннен Хорностайпил қаласына көшіп, содан кейін ол "Штайплер" деген атқа ие болды. Шамамен 11 жасында ол отыз төрт жыл бойы көрнекті раввиндер мен Тора ғалымдарын біріктірген Карелиц отбасының басшысы болды. Содан кейін Каниевский Пинск қаласындағы Новародок иешивасының рош иешивасы болып тағайындалды.

Исраил елі

Раввин Каниевский Израильге келгеннен бері тіпті қысқа сапарға да шетелге шықпағанымен ерекшеленеді. 1934 жылы, қайын інісі Хазон Иштің ықпалымен, ол Польшадан Израильге көшіп, Бней Бракқа қоныстанды, онда оның қайын інісі, раввин Карелиц, шамамен сегіз айдан бері тұрып жатқан еді. Ол келген бойда Бней Брактағы Бейт Йосеф-Новардок ешивасының рош ешивасы болып тағайындалды (Бней Брактағы алғашқы Гедола ешивасы және 20 ғасырдағы жаңа қоныстағы ең көне ешивалардың бірі). Ол көп жыл бойы сол жердегі екі ешиваның басшысы болды. Раввин Каниевский Хазон Ишты өзінің «рабиі және ұстазы» деп атады, ол өмірінің соңғы жылдарында Каниевский отбасында, Ребецзин Мириам үй шаруашылығын басқарған жерде тұрды. Раввин Элазар Шахпен бірге раввин Каниевский литвалық ультра-православ қауымының рухани жетекшісі саналды. Ол әлемдік деңгейдегі ғалым ретінде танылса да, жарнамадан қашып, қарапайым өмір салтымен өмір сүрді, сабақ берді, жазды және өзін Тора мен игі амалдарға арнады. Ол «Коллель Хазон Иш» ұйымының президенттерінің бірі және «Асра Кадиша» ұйымының мүшесі болды. Штайплердің есту қабілеті нашар болғандықтан, оған жүгінгендер сұрақтарын немесе тілектерін жазып беретін, ол оқып жауап бергеннен кейін батасын тілейтін. Соңғы онжылдықтарында, Бейт Йосеф ешивасы жабылғаннан кейін, ол Хазон Иштің қайтыс болған күні «Коллель Хазон Иш»-те жыл сайынғы дәріс оқыды, онда көптеген адамдар қатысты. Ол жұма күні, 23 Ав менәхем, 5745 (1985) жылы қайтыс болды, оның жаназасына 150 000-нан астам адам қатысты. Ол Бней Брактағы Шомрей Шаббос зиратында, Хазон Иштің қабірінің жанына жерленді. Оның ұлы, раввин Хаим Каниевский (1928-2022), әкесінің жолын жалғастырып, әлемге әйгілі хареди раввині болды. Оның Бней Бракта тұратын қызы да бар.

Саяси қатысу

Штайплер "Поалей Агудат Исраел" партиясын қатты сынға алып, оны "Иеміздің үйінің жүзім бағында зиян келтіретін партиялардың бірі" деп атады және былай деді: "Егер бізге құтқарылу нәсіп болса, бұл партия дінді бүлдіретін және жоятын жандардың жанында болады". Партия басшылары туралы ол "олар оны бұзып, ерекше материалистік партияға айналдырды және өздерінің қатарына "אשר קרך" уын сіңірді" деп жазды; ал оның сайлаушылары туралы ол "Құдайдың атын жасырын түрде және көптеп мойынсыздандырады" деп жазды. 1984 жылғы сайлауда ол раввин Шахтың пікірін қолдап, "Мен және менің отбасым Шасқа дауыс береміз" деп мәлімдеді. Бұл 1989 жылғы сайлауға дейін "Агудат Исраелдің" бөлінуіне және "Дегель ХаТораның" құрылуына әкелген процестің бастауы болды.

Еске алу

Бней Брактың "Мерказ Баалей Мелаха" шағылысындағы "Кехилот Яков көшесі" оның дүниеден өткеннен кейін оның құрметіне аталды, сондай-ақ шағылыс та "Кехилот Яков" деп өзгертілді. Бұл шағылыстағы литвалық қауым оның есімімен "Мишкенот Яков" деп аталады. Одан бөлек, оның атымен "Кехилот Яков" есілді мектебі құрылды, ол бастапқыда Хазон Езекелде орналасқан, кейін Моди'ин Иллитке көшірілді, сондай-ақ Иерусалимнің Гиват Шаул шағылысындағы "Тиферет Исраэль" есілді мектебі. Петах-Тиквадағы "Дерх Эмет" Талмуд Торасының атауы оның құрметіне "Бирхас Яков" деп өзгертілді, ал Бней Брак пен Иерусалимдегі "Тиферет Яков" Талмуд Тора желісі де оның атымен аталды.

Шығармалары

Штайплер көптеген еңбектер жазды, оның ең маңызды еңбегі – көп томдық «Кехилос Яков» («Яқуб жиналысы»), онда Талмудтың көптеген трактаттары мен ұғымдарына қатысты ерекше талдау бар; бір томын ол әскерде болғанда жазған. Ол сонымен қатар «Биркас Перец» (Тора туралы) және «Чайи Олам» кітаптарының авторы. «Карьяна Д’Игарта» деп аталатын бірнеше томдық хаттар жинағы бар, сондай-ақ оның шәкірті, раввин А. Хоровиц жазған бірнеше томдық кітаптар оның күнделікті өмірін сипаттайды. Бұл кітаптар «Орхос Раббейну» деп белгілі. Раввин Каниевскийдің «Эйтсот В’Хадракот» кітабында «Америкалық психолог, доктор Яков Гринвальдқа жазылған хаттар бар, онда Штайплер оған психологиялық мәселелер бойынша кеңес береді».