Испан опера әншісі Лукреция Бори

Кіріспе

Испаниялық опера әншісі Лукреция Бори (24 желтоқсан 1887 – 14 мамыр 1960) – испан опера әншісі, лирикалық сопрано және Метрополитен операсы үшін шаршамас және табысты қаражат жинаушы.

Өмірбаян

Лукреция Бори 1887 жылдың 24 желтоқсанында Испанияның Валенсия қаласында дүниеге келді. Оның нағыз аты – Лукреция Борья и Гонсалес де Рианчо. Оның әкесі испан армиясының офицері болған. Оның отбасы итальяндық Ренессанс дәуіріндегі ықпалды Борджиа әулетінен тараған және ол өзінің атасы Лукреция Борджияның құрметіне аталған. Оның дауысы ерекше, бірегей тембрлі және қазіргі әншілерде кездеспейтін мөлдір сапаға ие болған. Ол Миланда Видальмен оқыды және 1908 жылдың 31 қазанында Римдегі Адриано театрында Бизенің «Кармен» операсында Микаэла рөлінде дебют жасады. 1910 жылдың желтоқсанында ол Ла Скалада алғаш рет Каролина рөлінде өнер көрсетті. Келесі жылы ол итальяндық премьерада Октавианды орындады және 39 операда басты рөлдерді сомдады, соның ішінде АҚШ-та Римский-Корсаковтың «Қар қызы» операсының премьерасындағы басты рөлді орындады. 1930 жылы Бори Time журналының мұқабасында пайда болды. Ол Массене операсындағы Манон рөлімен, «La bohème» операсындағы Мимимен, «L'amore dei tre re» операсындағы Фиорамен, «Pelléas et Mélisande» операсындағы Мелисандмен және «La traviata» операсындағы Виолеттамен танымал болды. Ол көп саяхаттап, көптеген қайырымдылық шараларға қатысты. Осы кезеңде ол қаржы жинау ісімен айналысты. Екі айдың ішінде қажетті 300 мың доллар жиналды. 1933 жылдың мамырында Метрополитен опера театрының басқарма төрағасы Бориге көпшілік алдында алғыс айтып, ол мүмкін емес деп саналған үлкен жетістікке қол жеткізгенін мәлімдеді. Ол: «Ол жағдайды өз бақылауына алып, қолданылған қиял мен генийдің қасиеттері оны барлық уақыттағы ең ұлы суретшілердің біріне айналдырды» деді. 1933 жылдан 1935 жылға дейін Бори «Метрополитті сақтау» комитетінің төрағасы болды, ол «Метрополитті құтқару» комитетінің орнына құрылған еді. 1934/35 опералық маусымның жалғасуын қамтамасыз ету үшін бұл комитет өткен жылы жиналған сомаға шамалас қаражат жинады. 1935 жылы ол Метрополитен опера қауымдастығының директорлар кеңесіне сайланған алғашқы орындаушы болды. Кеңеске қосылғаннан кейін ол операны басқару комитетінде де жұмыс істеді. Оның 1936 жылдың 29 наурызындағы қоштасу галасы Метрополитендегі маңызды оқиғалардың бірі болды. Бори «Манон» және «La traviata» операларынан үзінділер орындады, сонымен қатар Флагстад, Мелхиор, Ретберг, Пинза, Понселл, Мартинелли, Тиббет және Ричард Крукс та қатысты. Бори Метрополитен театрынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін де концерттерде өнер көрсетуді және жазбалар жасауды жалғастырды. Мысалы, оның 1937 жылғы Голливуд Боулл концертінен алынған «эфирден тыс» жазбаларында «Si, mi chiamano Mimì» және «O soave fanciulla» әндерін тенор Джозеф Бентонеллимен бірге Отто Клемперердің жетекшілігімен Лос-Анджелес филармониясымен орындағанын естуге болады. Әншіліктен зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол Метрополитен опера гильдиясының төрағасы болып тағайындалды. Оның басшылығымен гильдия әскери госпитальдарға музыкалық аспаптар жинады, соғысқа қатысты басқа да шаралар өткізді, сондай-ақ бүкіл елде опера өнерін дамытуға көмектесті. Ол өзінің Marstonrecords лейблінде оның толық Edison жазбаларын қайта шығаруды жоспарлап отыр. Сондай-ақ, 1936 жылдың 29 наурызында Метрополитенде өткен оның қоштасу галасының тікелей жазбалары (эфирлік тексерулер) сақталған. Боридің Блас де Лазернаның «El jilguerito con pico de oro» [Алтын мүңкісі] және Антонио де Литерестің «Acis y Galatea» операсынан арияларын Джордж Коупландтың (фортепиано) сүйемелдеуімен SanCtuS Recordings баспасынан шыққан «Great Voices of the Century Sing Exotica» жинағында жарық көрді, онда Бори оның замандастарының басқа да ұлы дауыстарының қатарында көрсетілген.

Lucrezia Bori was born on 24 December 1887, in Valencia, Spain. Her real name was Lucrecia Borja y González de Riancho. Her father was an officer in the Spanish army. Her family were descended from the influential family of the Italian Renaissance, the House of Borgia and she herself was named after her ancestor, Lucrezia Borgia. Her voice had a unique timbre and transparent quality unlike any present day singer. She studied in Milan with Vidal and made her debut at the Teatro Adriano in Rome as Micaëla in Bizet's Carmen on 31 October 1908. In December 1910, she made her debut at La Scala as Carolina in Cimarosa's Il matrimonio segreto; the following year, she sang Octavian in the Italian premiere of Der Rosenkavalier there. and sang the leading role in 39 operas, including the title role in the U. S. premiere of Rimsky Korsakov's Snow Maiden. In 1930 Bori appeared on the cover of Time. She was famous for her portrayals of Manon in Massenet's opera; Mimì in La bohème; Fiora in L'amore dei tre re; Mélisande in Pelléas et Mélisande; and Violetta in La traviata. She also traveled widely and participated in numerous benefits, at which she performed. During this period of fundraising, she continued to carry out an arduous schedule of performance. It took only two months to raise the $300,000 that was needed. In May 1933, the chairman of the Metropolitan board publicly thanked Bori, saying she had accomplished a feat that was thought to be impossible. He said she "took command of the situation and applied to the fulfillment of the purpose in hand the same qualities of imagination and genius which have, in her own work made her one of the greatest artists of all time." From 1933 to 1935 Bori served as chair of the "Maintain the Metropolitan" committee which had succeeded the "Save the Metropolitan" committee. To assure the viability of the 1934/35 opera season, this committee raised an amount approximately equal to the sum raised the previous year. In 1935, she was the first performer to be elected to the Board of Directors of the Metropolitan Opera Association. In joining the board she continued to sit on its opera management committee. Her farewell gala on 29 March 1936, was one of the great events at the Metropolitan. Bori sang scenes from Manon and La traviata, with contributions from Flagstad, Melchior, Rethberg, Pinza, Ponselle, Martinelli, Tibbett and Richard Crooks. Bori continued to perform in recitals and record for some years after her Metropolitan retirement; she can be heard, for example, in "off the air" recordings of a Hollywood Bowl concert from 1937, singing "Si, mi chiamano Mimì" and "O soave fanciulla" with tenor Joseph Bentonelli, with the Los Angeles Philharmonic under Otto Klemperer. After her retirement from singing she was named chairman of the Metropolitan Opera Guild. Under her leadership the Guild collected musical instruments for military hospitals and performed other war activities as well as boosting opera throughout the country. with transfers and audio restoration by Ward Marston, who is planning a re issue of her complete Edison recordings in his own Marstonrecords label. Live recordings (airchecks) also exist of her farewell gala at the Met on 29 March 1936. Bori's recordings of "El jilguerito con pico de oro" [The little goldfinch with the golden beak] (Blas de Laserna) and arias from Acis y Galatea (Antonio de Literes) with George Copeland (piano) were published on the compilation CD Great Voices of the Century Sing Exotica, published by SanCtuS Recordings, on which Bori appears in the context of other great voices of her time.