Кіріспе

Қараваджоның жойылған картинасы – Қараваджоның жоғалған картинасы. «Матфей және Періште» (1602) – итальяндық шебер Қараваджоның (1571–1610) картинасы, ол Римдегі Сан-Луиджи деи Франсези шіркеуіндегі Контарелли капелласы үшін аяқталған. Ол 1945 жылы Берлинде жойылды және қазір тек қара-ақ фотосуреттер мен жақсартылған түсті көшірмелерден ғана белгілі.

Тарих

"Матфей және періште" 1602 жылы аяқталды. Бұрынғы Кайзер Фридрих мұражайының коллекциясының бір бөлігі болған ол, қауіпсіздік үшін зениттік мұнараға көшірілді, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Берлиндегі зениттік бомбалауға қарсы қоршауда сақталып тұрғанда өрттен жойылды. Барокко стилінің көрнекті өкілі болған бұл туынды, суретші және тапсырыс беруші туралы жаңа мәліметтер беруі мүмкін еді. Түпнұсқасының көшірмелері қазірге дейін сақталып қалған.

Комиссия

"Сан-Матфей және Періште" Контарелли капелласының тапсырысы бойынша жасалған. Бұрын Караваджоға әулиенің өмірінен екі көріністі салу тапсырылған, ал меценаттар оларға қанағаттанғаннан кейін үшіншісіне тапсырыс берілді. Контарелли капелласы Әулие Матфейге арналған. 1585 жылы құрылысына қаражат бөлініп, 1600 жылы аяқталды. Кардинал Дель Монте оның ішкі безендірілуін ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды және Матфейдің өмірінен көріністерді салу үшін Караваджоны ұсынды. Алтарь екі Караваджо картинасынан және фламанд суретшісі Якоб Кобарттың әулие мүсінінен тұруы тиіс болған. Бірақ шіркеу мүсінге риза болмады, сондықтан Караваджоға алтарьдың ортасына тағы бір туынды жасау тапсырылды, ол Матфейдің періште басшылығымен Інжіл жазуын бейнелеуі керек еді. Караваджо әулиені періште алдында таңданған, қарапайым шаруа ретінде көрсетті. Шіркеу әулиенің осы бейреспетті бейнесін қабылдамады, сондықтан Караваджо оны Әулие Матфейдің шабыттаныуы дегенімен ауыстырды, ол бүгін де капеллада сақтаулы.

Салыстыру

Салыстыру толыққанды емес, себебі жоғалған Әулие Матай мен Періште суреттерінің жалғыз қолда бар нұсқалары – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін түсірілген қара-ақ фотосуреттер. Жоғалған картинада Әулие Матай шала келген, кір суданған аяқ киіммен бейнеленген. Бұл Караваджо стиліне сай болғанымен, шіркеу басшылары оны тым қабақты деп есептеді және өздерінің қасиетті алтарында шаруаға ұқсайтын суретті ілуге ықыласын білдірмеді. Одан бөлек, олар бұл Матайдың Караваджо салған басқа екі картинамен үйлеспейтінін ойлады. Ол бөлек тұрғандай сезілді, сондықтан басқаларымен бірге орналаса алмады. Екінші туынды сол тақырыпты сақтайды, бірақ бірнеше өзгерістер бар. Матай алтардағы басқа екі Матайға көбірек ұқсайды. Әулие енді періште алдында тынығрақ және өзін бақылай алады. Періште Матайды толығымен бағындырудың орнына, екінші картинада оны тек жігерлендіреді. Ол көбірек өз еркімен жұмыс істейді. Дегенмен, сақталған нұсқасы біріншісінің әсерлі тікелейлігінен айырылады – періште балаша түрде Әулие Матайдың қолын параққа шыдамдылықпен бағыттайтын, оны бала сияқты жетелеуі.