Кіріспе

Джон Генри Вигмор (1863–1943) – американдық құқық ғалымы және заңгер, дәлелдеу құқығы саласындағы сарапшылығымен және ықпалды ғылыми еңбектерімен танымал. Вигмор 1889–1892 жылдары Токиодағы Кейо университетінде заң оқытқан, ал 1901–1929 жылдары Солтүстік-Батыс құқық мектебінің тұңғыш толық уақытты деканы болды. Оның ең белгілі еңбегі – «Ортақ құқық бойынша соттағы аңгло-американдық дәлелдеу жүйесі туралы трактат» (1904), көбінесе «Дәлелдеу бойынша Вигмор» деп аталады, сондай-ақ «Вигмор диаграммасы» деп белгілі графикалық талдау әдісі. Ол Америка университет профессорлары қауымдастығының екінші президенті қызметін атқарды.

Жеке өмір және білім

Джон Генри Вигмор 1863 жылдың 4 наурызында Сан-Францискода дүниеге келді. Оның ата-анасы Джон және Харриет Джойнер Вигмор болды. Ол өзінің атын өз күшімен ағаш кесу зауытын ашқан әкесінің құрметіне алған. Ол он үш баланың екіншісі еді. Вигмор Гарвард университетіне оқуға түсіп, 1883 жылы АБ, ал 1884 жылы АМ дәрежесін алды. Бакалаврлық білімін аяқтағаннан кейін ол қысқа мерзімге Сан-Францискоға оралды, бірақ одан кейін Гарвард құқық мектебінде оқу үшін Кембриджге қайта оралды, онда 1887 жылы заңгерлік біліміне ие болды. Ол құқық мектебінде танысқан қызға 1889 жылдың қыркүйегінде үйленді. Оның ата-анасы тойға қатыспады. ), және әділ сайлау құқығы заңдары.

Кейо университеті және салыстырмалы құқық

1889 жылы Вигмор Мейдзи дәуіріндегі Жапония империясының шетелдік кеңесшісі болып тағайындалды және Токиодағы Кейо университетінде заң оқытуға жіберілді. Вигмор сол кезде университеттегі жалғыз толық уақытты профессор болды және заң оқу бағдарламасын жасауда маңызды рөл атқарды. Бірақ оның осы саладағы қызығушылығы Жапониядағы тәжірибесінен бұрын пайда болған. Жапониядағы жұмысының ең маңызды нәтижесі – Эдо дәуіріндегі Токугава шогунатының заңдарына қатысты терең зерттеу болды. Ол бұл зерттеуді Кейо университетінде оқып жүргенде редакциялап, бірнеше мақала түрінде жариялады. 1930 жылдардың ортасында аяқталған "Ескі Жапониядағы жеке құқықты зерттеуге арналған материалдар" атты жинақ 15 томдық болып толықты. Вигмор өмірінің соңына дейін салыстырмалы құқыққа қызығушылығын сақтап, осы саладағы белгілі жазушылардың біріне айналды. Кейбір сыншылар оның еңбектерін "қияли" және "керексіз сынсыз" деп бағаласа да, ол "американдық салыстырмалы құқықтың әкесі" деп танылды. Оның айқындылығына қарамастан, ол салыстырмалы құқық саласына қосқан ғылыми еңбегінен гөрі, оны насихаттағаны үшін көбірек еске алынады. Сондай-ақ, ол 1907 жылы құрылған Америка адвокаттар қауымдастығының Салыстырмалы құқық бюросының басқарушысы болды, ал бюроның жылдық бюллетені АҚШ-тағы алғашқы салыстырмалы құқық журналы еді.

Америка университет профессорларының қауымдастығы

Вигмордың іс жүргізу және заңды процеске деген қызығушылығы академиялық өміріне де тарады. Ол Америка университет профессорлары қауымдастығының белгілі мүшесі және лауазымды тұлғасы болды. 1916-1917 жылдар аралығында қауымдастықтың екінші президенті қызметін атқарғаннан бөлек, Вигмор академиялық бостандықты "сот иммунитетіне" теңестіріп ашық түрде жазды; тұрақты комитеттер құрды; академиялық қызметтен шығару бойынша Америка университет профессорлары қауымдастығының тергеу жүргізу тәртібін жасады; сондай-ақ, жергілікті Америка университет профессорлары қауымдастығының бөлімшелерін құруға және қауымдастықтың мәжілістерін «Бюллетеньде» жүйелі жариялауға бастама көтерді.

Солтүстік-Батыс университетінің заң мектебі

Вигмор 1893 жылы Солтүстік-Батыс университетінде оқытушылық қызметке қабылданды және АҚШ-қа оралды. Ол деликті құқық, салыстырмалы құқық және дәлелдемелер пәндерін оқытты. 1901 жылы ол Солтүстік-Батыс құқық мектебінің тұңғыш толық уақытты деканы болды. 1906 жылы Вигмор факультеттің күшімен шығарылатын Солтүстік-Батыс университетінің құқық журналын құруға көмектесті. Солтүстік-Батыстағы қызметінің барысында Вигмор "бір қарапайым оқу орнын АҚШ-тағы жетекші құқық мектептерінің біріне айналдырды". Ол құқық мектебі үшін ән жазды. Бір "ерекше" такси апатына ұшырады. Ал жыл сайын студенттер ұйымдастыратын "құқық мектебі мюзиклі" "Вигмор әуесқойлары" деп аталады.

Әскери қызмет

1915 жылы армияның бас судья-адвокаты генерал Энох Краудер Вигмордан резервтік офицер болуын сұрады. АҚШ Германияға соғыс жариялағаннан кейін Вигмор Вашингтондағы Бас судья-адвокат кеңсесінде майор болып қызметке тартылды. 1918 жылы ол полковник атағына көтерілді. Соғыс кезеңіндегі міндеттеріне еңбек құқығы, неміс фармацевтикалық өнімдеріне патенттік бұзушылықтар үшін жауапкершілік және соғыс құқығы мәселелері бойынша Соғыс министрлігіне кеңес беру кірді. Ол сондай-ақ 1917 жылғы Әскери қызметке іріктеу туралы заң мен Тыңшылық туралы заңды әзірлеуде маңызды рөл атқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол әскери соттарды реформалау қажет екеніне таласқан генерал Сэмюэл Анселлге қарсы Кроудердің тарапын алды. Вигмордың мұрасы 1917 жылғы АҚШ армиясының әскери құқық туралы нұсқаулығында айқын көрінеді, онда "Дәлелдер" тарауы "Солтүстік-Батыс университетінің профессоры Вигмордың көмегімен" жазылғаны көрсетілген, ол жақында офицерлер резервінде майор және судья-адвокат болып тағайындалған еді. Әскери қызметтен кейін Вигмор өмірінің соңына дейін өзін "полковник" деп атауды қалаған.

Жазулары мен ғылыми еңбектері

Вигмордың жазушы ретінде жоғары өнімділігі замандастарымен аталып өтілді. Немесе жай ғана Вигмор (қараңыз: § Таңдалған еңбектер, басылым атаулары үшін), "10 жылдық монах еңбегінің" нәтижесі болды. Келесі қырық жылдың ішінде бастапқы төрт томдық трактат он томға дейін кеңейіп, 85 000-нан астам сот цитаталарын қамтыды. Замандас сыншылар "Дәлелдер күні Вигморда туып, батып барады" деген пікір білдірді. Вигмордың әріптестері осы трактатты "әрбір дәуірде және елде заң жазудағы ең ұлы интеллектуалдық жетістіктердің бірі" деп атады. АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Феликс Франкфуртер трактатты "заңның кез келген саласы бойынша жазылған ең ұлы трактат ретінде теңдесі жоқ" деп сипаттады. Вигмордың Дәлелдер туралы еңбегі, бәлкім, "өз заманының ең көп сілтеме жасалған заң мәтіні" болды және 1975 жылы Федералдық Дәлелдер Ережелері кодификацияланғанға дейін АҚШ-тың дәлелдік құқығының басты көзі саналды. Бүгінде Федералдық Дәлелдер Ережелері АҚШ-тың федералдық соттарындағы дәлелдік құқықтың негізгі қазіргі заманғы доктриналық негізіне айналды және көптеген штаттар өздерінің дәлелдік ережелерін жасауда осы ережелерді үлгі етіп алды.

Таңдалған шығармалары

1891 – Ескі Жапониядағы жер иелену және жергілікті институттар туралы жазбалар: Д. Б. Симмонстың өлімнен кейінгі еңбектері (Джон Генри Вигмор, редактор). Токио: Жапонияның Азиялық қоғамы. [Америка университетінің басылымдары, 1979 ж. қайта басылды; OCLC 5622796]
1892 – Ескі Жапониядағы жеке құқықты зерттеу материалдары. Токио: Жапонияның Азиялық қоғамы. OCLC 26107737
1894 – Қылмыстық әрекеттерге жауапкершілік: оның тарихы. III "Қылмыстық әрекеттерге жауапкершілік: оның тарихы. III", Гарвард құқық журналы, 7-том, 8-нөмір, 1894 жылғы 25 наурыз, 441–463 беттер.

1976 – Токугава Жапониясындағы заң және әділет: Шарт, құқықтық прецеденттер. Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы.
1985 – Токугава Жапониясындағы заң және әділет: Шарт, коммерциялық әдет-ғұрыптық құқық. Токио: Токио университетінің баспасы.
1986 – Токугава Жапониясындағы заң және әділет: Токугава шогунатының 1603–1867 жылдарындағы жапон заңдары мен әділет тарихына материалдар. Токио: Токио университетінің баспасы.