Кіріспе

Ка Ван (1975 жылы туған) – американдық хмонг жазушысы. Ван Вьетнам соғысының соңында Лаос мемлекетіндегі ЦРУ-ның әскери базасы, Лонг Ченгте дүниеге келді және 1980 жылы АҚШ-қа көшіп келді. Ол көркем проза жазушы, ақын, драматург және бұрынғы журналист. Ван өзінің кәсіби өмірінің көп бөлігін хмонг халық ертегілерін жазуға арнады. Ол Арчибальд Буш суретшілер грантының және басқа да бірнеше көркемдік және лидерлік сыйлықтардың иегері. Ол 2012 жылы 23-ші Midwest Book Awards сыйлығының финалисі атанған "Шоуа және Солтүстік жарықтың айдаһары" атты балалар кітабының авторы.

Ерте өмір

Корольдік Лао армиясының майоры мен шаманның қызы Ван өмірінің алғашқы жылдарын Тайландтағы босқындар лагерінде өткізді, содан кейін АҚШ-тың орталық батысына қоныс аударды. Оның ең маңызды жылдарының көп бөлігі Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Твин-Сити мен Фрогтаун ауданында өтті.

Жазу

Вангтың тәжірибесінде екі мәдениеттің арасындағы қарым-қатынас маңызды мәселе болды, себебі ол хмонг және американдық қоғамда да жетістікке жетудің жолдарын іздеді, және осы тәжірибесі кейінгі жазбаларында жиі көрінеді. Екі мәдениеттің арасындағы қарым-қатынас мәселесі көптеген хмонг босқындарының тәжірибесіне тән болғанымен, Ванның осы мәселеге қатысты, әсіресе халықаралық саяхат арқылы, жан-жақты ақпаратталған және әлемдік көзқарас қалыптастыруға жасаған тұрақты тырысы ерекше. Ол зерттеу және демалыс мақсатында 40-тан астам елге саяхаттаған. Ол әсіресе азиялық/хмонг әйелдерінің тағдырларына қызығушылық танытады, олардың пікірлері қоғамдық талқылауларда және әдебиетте көбінесе жеткілікті жарияланбайды.

Пьесалары

Ван 2000-шы жылдары драматургиямен тәжірибе жүргізе бастады, 2001 және 2002 жылдары Миннеаполистегі Драматургтер орталығында «Көп дауыс» стипендиясын алды. Оның бір актілік пьесасы «DISCONNECT» 2001 жылы «New Eyes» фестивалінде Драматургтер орталығында, кейіннен «Theater Mu» театрында қойылды. «DISCONNECT» пьесасы 2002 жылы «Bamboo Among The Oaks» атты хмонг американдық әдеби антологиясында жарияланғаннан бері ел бойынша, соның ішінде Нью-Йорк қаласында да қойылып келеді. 2001 жылы Миннеаполистегі «Intermedia Arts» театрында «Dead Calling» атты тағы бір пьесасы қойылды. «Өлі шақыру» – хмонгтардың алғашқы детективтік пьесаларының бірі. Пьеса Сент-Пол қаласында қойылды және хмонг қауымдастығындағы түрлі нәсілдік некелерді ашық бейнелеуі көрермендердің назарына ілікті. Оның «Көлеңкеден жарыққа» атты пьесасы 2004 жылдың күзінде Миннеаполистегі «Mixed Blood» театрында «Theater Mu» театрымен бірлесіп қойылды. «From Shadows to Light» пьесасы Азияның дәстүрлі өнер түрлерімен, мысалы индонезиялық көлеңкелі қуыршақ театрымен қазіргі заманғы халықаралық әйелдер мәселелерін байланыстырды.

Хмонгтардың ауызша тарихы

Ван Франция, Германия және Австралияда тұратын хмонгтардың фольклорын және қазіргі заманғы өмір туралы әңгімелерді жинау үшін жиі шетелге саяхаттайды. Ол өнерлерін сақтап, өзінің қойылымдары мен фольклорлық жинақтары арқылы хмонгтардың ауызша әңгіме айту дәстүрін жаңғыртады. Ол Холт ДкДугал баспасынан шыққан "Хмонг тарихының жасаушылары" кітабында Австралиядан Германияға дейінгі әлемдегі хмонг халқынан жинаған және сақтаған фольклоры үшін мойынға алды. Ван қазір Мәдени күш орталығының Constellations стипендиясының иегері, онда ол "Тәуелсіз тамырлар мәдени өнер орталығымен" серіктестікте әңгімелер айтады.