Кіріспе

ДНК және РНҚ тазалау процедурасы

Фенолды экстракция – бұл фенол ерітіндісін қолдана отырып, нуклеин қышқылы үлгілерін тазартатын зертханалық әдіс. Фенол, оның қасиеттері нуклеин қышқылын тиімді түрде бөліп алуға мүмкіндік беретіндіктен, экстракцияда жиі қолданылатын реагент болып табылады, әсіресе ол ақуыздарды күшті денатурациялайды, нуклеин қышқылын сақтайды және суда араласпайды. Бұл сонымен қатар, көмір шары сияқты шикізаттардан фенолдарды бөліп алу және оқшаулау процесін де білдіруі мүмкін. Бұл тазартылған фенолдар көптеген өнеркәсіптік және медициналық қосылыстарда қолданылады және кейбір синтез реакцияларында алдынғы зат ретінде пайдаланылады.

Нуклеин қышқылдарын фенолмен экстракциялау

Фенолдық экстракция – жасуша лизаттарынан нуклеин қышқылы үлгілерін тазарту үшін кеңінен қолданылатын әдіс. Нуклеин қышқылын алу үшін жасушаны лиздеу және оны басқа жасуша компоненттерінен бөліп алу қажет. Фенол – судан тығыздығы жоғары полярлы зат (1,07 г/см³ судың 1,00 г/см³-мен салыстырғанда). Судағы фенол ерітіндісіне салғанда, денатурацияланған ақуыздар мен жасушаның қажетсіз компоненттері фенолда ериді, ал полярлы нуклеин қышқылы су фазасында ериді. Содан кейін ерітіндіні центрифугалау арқылы фенол мен су органикалық және сулы фазаларға бөлінеді. Тазартылған нуклеин қышқылын ерітіндінің сулы фазасынан тұндыруға болады. Фенол көбінесе хлороформпен бірге қолданылады. Хлороформ мен фенолдың тең көлемін қосу сулы және органикалық фазалардың анық бөлінуін қамтамасыз етеді. Хлороформ мен фенол араласып, фенолдан тығыз ерітінді жасайды, бұл органикалық және сулы қабаттарды бөлуге көмектеседі. Хлороформ қосымы тазартылған нуклеин қышқылы үлгісін алу үшін сулы фазаны алып тастағанда тиімді. Ерітіндінің pH деңгейі әрбір экстракция түріне қарай реттелуі керек. ДНК экстракциясы үшін pH 7,0–8,0-ға реттеледі. РНҚ-ны бөлек экстракциялау үшін pH 4,5-ке келтіріледі. pH 4,5 кезінде сутек иондары фосфат топтарының теріс зарядтарын бейтараптайды, нәтижесінде ДНК органикалық фазада ериді, ал РНҚ сулы фазада бөлек оқшауланады.