Каңша Раяда шайқасы: Оңтүстік Америка тәуелсіздік соғысындағы жеңіліс
Battle of Cancha Rayada (1818)
Канча Раяда шайқасы (1818) – Оңтүстік Америка тәуелсіздік соғысындағы чилилік патриоттар мен испан роялисттері арасындағы шайқас. Жеңіліс, бірақ Маипу шайқасында кек алу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канча-Раяда шайқасы (19 наурыз 1818 жыл), (Чилиде Екінші Канча-Раяда шайқасы немесе Канча-Раядадағы тосын шабуыл деп те белгілі) — Оңтүстік Америка тәуелсіздік соғысындағы Осорио жорығы барысында Чилиде Оңтүстік Америка патриоттары мен испан роялистері арасында болған шайқас. Бұл шайқаста патриоттар күші жеңіліске ұшырады, ал бірнеше аптадан кейін патриоттар Майпу шайқасында өш алды.
The Battle of Cancha Rayada (March 19, 1818), (also known in Chile as the Second Battle of Cancha Rayada or Surprise of Cancha Rayada) was fought in Chile between South American patriots and Spanish royalists, during the Osorio's campaign in the South American wars of independence. The result was a defeat for the patriot forces, weeks later the patriots take their rematch at the Battle of Maipú.
Өмірбаян
1818 жылдың наурыз айында роялистік күштер бригадир Мариано Осорио басшылығымен шамамен бес мың сарбазбен Талка қаласында шоғырландырылып, бекітілді. Ал Біріккен армиядан құралған, шамамен жеті мың сарбазды тәуелсіздік күштері шамамен жеті шақырым қашықтықтағы Канча Райада даласында орналасты. Аргентиналық генерал Хосе де Сан-Мартин өз қанатына шабуыл болатынынан сескеніп, әскерлердің орналасуын өзгертуге бұйрық берді. Испан генералы Осорио өзінің сандық артықшылығының және атты әскерінің аздығын білгендіктен, шайқасқа түсуге құштар емес, Талканы нығайтумен ғана айналысты. Бірақ полковник Хосе Ордонес ұсынғаннан кейін, Ордонес басшылығымен соғысуға келісім берілді.
In March 1818, the royalist forces concentrated and fortified in Talca with around five thousand men under Brigadier Mariano Osorio, while the independentist forces of around seven thousand men formed by the United Army were taking positions at the Cancha Rayada plains, about seven kilometers away. Argentine general José de San Martín, fearing an attack on his flank, ordered a change of position of the troops. Knowing their disadvantage in number and cavalry, the Spanish General Osorio was not eager to engage in battle either, remaining content with fortifying Talca. However, after a suggestion from Colonel José Ordóñez a confrontation was decided upon, under Ordoñez' command.
Шайқас
Испандықтар сағат 19:30-да шабуыл жасады, бұл патриоттар күтпеген соңғы нәрсе еді. Батыл қадам ретінде Ордонес Сан-Мартиннің ең қорқатын шабуылын жасады: қаланы айналып өтіп, патриот күштері әлі де орналасып жатқан авангардтың артынан түнгі күтпеген шабуыл жасады. Күтпеген шабуыл патриот армиясы қайта орналасудан бұрын болды және Сан-Мартиннің орналасқан жеріне жақын генерал Бернардо О’Хиггинстің батальонына бағытталды. Көп ұзамай авангард әскерлері шашырап кетті, О’Хиггинс қиын жағдайда қалды; оның аты атып түсірілді және бір қолына жараланды. Сан-Мартин ерекше жағдайға түсіп, кері шегінуге бұйрық бермей, позицияны ұстап тұрды, нәтижесінде көптеген патриот әскерлері жаудың атынан қашып, қару-жарақтары мен жабдықтарын тастап кетті. Бірақ бастапқы дүрлік-шаруадан кейін ол кері шегінуге бұйрық берді. Артық және резерв күштері шабуылға біршама төтеп беріп, қайта орналасты, бірақ олардың басшысы болмады, өйткені олардың командирі, полковник Иларион де ла Кинтана, қайта орналасудан кейін бұйрық алу үшін штабқа кетіп, әлі оралмаған еді. Полковник Хуан Грегорио де Лас-Херас басқаруды өз қолына алып, артқа шегіну кезінде әскерге жетекшілік етіп, мүмкіндігінше көп артиллерия мен қару-жарақтарды қайтаруға тырысты. Сан-Мартин мен О’Хиггинс (олар да толық жылдамдықпен шегініп жатқан) роялистердің тығыз қууын бастан өткерді.
The Spanish attacked at 19:30, when the last thing the patriots expected was a battle. In a bold move, Ordoñez made the kind of attack San Martín had most feared: circumventing the city and making a surprise attack at night behind the vanguard where the patriot forces were still taking positions. The surprise attack happened before the patriot army had re positioned itself, and was a directed at the battalion under General Bernardo O'Higgins command, near San Martín's position. Soon, the vanguard soldiers dispersed, leaving O'Higgins in a bad position; his horse was shot dead and he was wounded in one arm. In an uncharacteristic move, instead of ordering retreat San Martín held the position, which made more patriot soldiers flee under enemy fire, leaving their weapons and supplies behind. After the initial disorder, however, he ordered retreat. The rear and reserves had already re positioned, somewhat withstanding the attack, but had no one in command, since their chief, Colonel Hilarión de la Quintana, had left for headquarters to receive orders after the re position and had not yet returned. Colonel Juan Gregorio de Las Heras took command, and led the men during the retreat, while trying to recover as much artillery and weapons as possible. San Martín and O'Higgins (who were also retreating at full speed) were being closely chased by royalist forces.
Салдары
21 наурызға дейін үш жарым мыңға жуық патриот әскері Сан-Фернандода қайта жиналды, ал жеңіліс туралы хабар Сантьягоға жетті. О'Хиггинс пен Сан-Мартиннің қаза болғаны туралы әңгімелер тарады, соның салдарынан Сантьягодан Мендосаға адамдардың қоныс аударуы басталды. Бұл шайқасқа қатысты Сан-Мартин мына хабарламаны жіберді: Мен басқаратын әскер Талканың шетінде орналасқанда, жау шабуыл жасады және менің кері шегінуіме себеп болған, дерлік толық құрамынан ыдырауға ұшырады. Қазір әскерді қайта біріктірудемін, нәтижесі жақсы, өйткені Курикодан Пелекенге дейін 4000-қа жуық адамды санап шығардым. Бұл шайқас (науқан барысындағы жалғыз жеңіліс) шамамен 150 адамның қаза табуына және 200 адамның тұтқынға алынуына әкелді. Бірнеше жүз адам дезертирлік жасады, аргентиналық жақтан барлық артиллерия, сондай-ақ чили және аргентиналық әскерлердің көптеген жылқылары, есектері мен қарулары жоғалды. Корольшілдердің жеңісіне қарамастан, бұл олар үшін ауыр соққы болды: 200 сарбаз қаза тапты, 300 адам тұтқынға алынды және шамамен 600 адам қашып кетті, бұл шайқасқа қатысқан 2000 адамның жартысынан астам құрады.
By March 21, the decimated patriot forces of around three and half thousand men reunited in San Fernando, while news of the defeat reached Santiago. Rumors of deaths of O'Higgins and San Martín were spreading, and an exodus from Santiago to Mendoza began. Regarding the battle, San Martín sent the following message: Camping the army under my command in the outskirts of Talca, it was attacked by the enemy, and suffered an almost generalized disbanding which forced me to retreat. I'm reuniting the troops right now, with happy results, as I'm already counting 4,000 men from Curicó to Pelequén. The battle (which was the only defeat the campaign had suffered) resulted in around 150 killed, and two hundred taken prisoner. Several hundred had deserted, the whole artillery of the Argentine side was lost along with considerable numbers of horses, mules, and weapons from both the Chilean and Argentine parts of the army. Despite the royalist victory, the action proved devastating to their side: two hundred soldiers had been killed, three hundred men captured and around six hundred had deserted, a total comprising more than half the two thousand men that had charged into the battle.