Кіріспе

Кез келген геологиялық құрылым басқа құрылымды кесіп өтсе, ол екіншісінен жас болады деген қағида геологияның негізгі қағидаларының бірі болып табылады. Бұл геологиядағы салыстырмалы жас анықтау әдісі. Алғаш рет бұл қағиданы даниялық геолог Николас Стено "Dissertationis prodromus" (1669) еңбегінде қалыптастырды, кейін Джеймс Хаттон "Жер теориясы" (1795) еңбегінде дамытып, Чарльз Лайелл "Геология принциптері" (1830) еңбегінде одан әрі жетілдірді.

Өлшемі

Кесіп өтетін қатынастар картографиялық, мегаскопиялық және микроскопиялық деңгейде көрінуі мүмкін. Яғни, осы қатынастардың әртүрлі масштабтары бар. Картографиялық кесіп өту қатынасы, мысалы, үлкен картада ландшафты тіліп өтетін үлкен жарылым сияқты көрінеді. Мегаскопиялық кесіп өтетін қатынастар – жоғарыда айтылғандай, магмалық интрузиялар сияқты нысандар, оларды жартастарда немесе шектеулі географиялық аумақта көруге болады. Микроскопиялық кесіп өтетін қатынастарды зерттеу үшін ұлғайту немесе мұқият қарау қажет. Мысалы, тесік ашу арқылы қазба жәндігінің қабыққа енуі осындай қатынасқа мысал болады.

Басқа пайдалану

Кесіп өту қатынастарын геологиялық материалдардың жасын анықтау үшін, радиометриялық әдістермен тікелей даталау мүмкін болмаған жағдайда, радиометриялық жас даталаумен бірге қолдануға болады. Мысалы, егер қызығушылық тудыратын қазба қалдығын қамтитын шөгінді қабаты жоғары және төменгі жағынан қиылыстармен шектелген болса, мұндағы төменгі қиылыс А дикесін, ал жоғарғы қиылыс В дикесін (сұрақ туындаған қабатқа енетін) кесіп тастаса, осы әдіс қолданылуы мүмкін. А дикесіндегі кристалдардың радиометриялық жасы осы қабаттың ең жоғары жасын көрсетеді, ал В дикесіндегі кристалдар ең төменгі жасын көрсетеді. Бұл қабаттың жас аралығын, яғни мүмкін жас диапазонын анықтайды.