Кіріспе

Генри Джеймстің 1897 жылы «The Chap Book» журналында сериялы түрде және (өңделген және қысқартылған) «New Review» журналында жарияланған, содан кейін сол жылы кітап түрінде шыққан романы. Онда ажырасқан, жауапсыз және нарциссистік ата-анасының сезімтал қызы туралы айтылады. Кітап атау персонажының ерте балалық шағынан бастап оның ересектікке жеткен кезеңін қамтиды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Биль мен Ида Фарандж ажырасқан кезде, сот олардың жалғыз баласы, жас Мейзи, жыл сайын алты ай бойы екеуімен бірге болып, бір жерден екіншісіне ауысып жүретінін бұйырды. Ата-аналары азғындық пен еріншек, олар Мэйзиді бір-бірін жек көру үшін пайдаланады. Биль Фаранж Мэйзидің әдемі гувернантасы Мисс Оверморға үйленеді, ал Ида сүйкімді, бірақ әлсіз сэр Клодқа үйленеді. Мейзи жаңа гувернантка алады: әдепсіз, сәл күлкілі, бірақ адал миссис Уикс. Ида да, Биль де көп ұзамай жұбайларын алдап, өз кезегінде сэр Клод пен жаңа миссис Фарандж бір-бірімен қарым-қатынас жасайды. Мейзидің ата-анасы оны тастап кетеді және ол негізінен сэр Клодтың жауапкершілігіне енеді. Кейін Мези сэр Клод пен миссис Фаранджпен бірге қала ма, жоқ па, соны шешуі керек. Кітаптың соңғы бөлімінде Францияда өткен оқиғалар туралы айтылады. Егде жастағы (әдетте, жасөспірім) Мейзи олардың екеуінің біреуін таңдап алу үшін күреседі. Ол оларды тастап, ең сенімді қамқоршысы - Викс айыммен бірге тұрады.

Әдеби мәні және сын

"Мейзи білгендер" Генри Джеймс туындыларының ішінде едәуір беделді орынға ие болды. Эдмунд Уилсон кітаптың техникалық жаранымдылығына және салқындау мен зардап шеккен қоғамды бағалауына риза болған көптеген сыншылардың бірі еді. Уилсон "Мейзи білгендерді" "Лолита" романының авторы Владимир Набоковқа ұсынғанда, Набоков бұл кітапты жаман деп тапты. Ал Ф. Р. Ливис оны "үлгілі" деп жариялады. Психоаналитикалық сыншы Нил Герц Джеймстің повестеу үні мен Фрейдтің "Дора" жағдайындағы трансфер проблемасы арасындағы сабақтастықты дәлелдеді. 2012 жылы Скотт МакГи және Дэвид Сигел режиссерлік еткен, Джулианна Мур, Александр Скарсгард және Оната Априль бас рөлдерде ойнаған аттас фильм жарық көрді. Фильм Джеймстің сюжетіне негізделген, бірақ кейбір өзгерістер енгізілген. Оқиға заманауи Нью-Йорк қаласында өтеді, Мейзидің ата-анасының қызметтері өзгертілген. Кітаптағыдан өзгеше, Мейзидің әкесі мен анасының орнына келген ата-анасы өте жауапкершілігі жоғары, оларды және бір-бірін терең жақсы көреді. Мейзи олармен бақытты өмір сүреді, ал миссис Уикс кейіпкері дерлік жойылған.

Тақырыптар

Романның басты тақырыбы – балалық шақтағы тазалық пен әділдік. Ата-анасының бұзық мінезді және моральдық құлдырағандығына қарамастан, Мейзи Фаранж құрмет пен махаббатқа деген адал көзқарасын сақтайды; ол бұзылған әлемде бұзылмаған жандардың бірі. Оның айналасындағы ересектер бейкүндеу қатыгездік пен зұлымдыққа бейімделген болып көрсетілген, бірақ Мейзи олардан тиісті моральдық сабақтар алуға қабілетті. «Мейзи нені білді» деген атаудың мағынасы – оның жағымсыз қоршаған ортасынан өзгеше, таза әлемді жасауға жасалған әрекеті; соңында Мейзидің тазалығы айналасындағылардың бұзықтығынан басым түседі.