Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстың танк түрлері

M4 Шерман танктері бірнеше түрде өндірілді, бұл бірнеше өндірушілер мен жылдарға созылған жаппай өндірістің нәтижесі болды. Ол сондай-ақ көптеген байланысты көліктердің негізі болды, ал Шерман танктері бірнеше елдерде жаңартулардан бастап, басқа міндеттер үшін толық корпус алмастыруға дейін өзгертілді. 1941 жылы жобаланған M4 түрлері 1967 және 1973 жылдары Израиль тарапынан араб көршілерімен болған соғыстарда қолданылды. 1940-жылдардың басында әлемдік армиялар танктерге қойылатын көптеген арнайы талаптарды зерттеді. Шерман сияқты көліктер көбінесе жаудың бронетехникасымен кездесетін болғандықтан, жау танктеріне қарсы қандай көліктердің күшін салу керек деген теориялар өзгерді, сондықтан алғашқы маңызды өзгерістер негізгі көліктің қаруын күшейтуге бағытталды. Көп ұзамай көлік құралының жылдамдығы мен қорғанысын жақсарту, сондай-ақ жаяу әскерге көмектесетін арнайы түрлерді жасау жүзеге асырылды. Британдықтар да негізгі қару-жарақтың ұқсас модификациясын жасады, олар соғыс барысында Lend-Lease бағдарламасы арқылы көптеген Шерман танктерін алды және Шерман Firefly танкін (қуатты 17 фунттық танк пулеметімен жабдықталған) жасады. Шерманның көптеген ерте түрлері бронетранспорттық құралдарға ("Кенгуру" деп аталды) немесе бронетранспорттық эвакуациялық машиналарға айналдырылды. 1944 жылы Еуропаға одақтас әскерлердің басып кіруіне дайындық барысында Шерманның "жүзуге" арналған амфибиялық нұсқасы қолданылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Шерман танктеріне орнатылатын миналарды жоюға арналған құрылғыларды жасау бойынша кең ауқымды жұмыстар жүргізілді, мысалы, Шерман Crab мина тазартқыш танктері. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген пайдаланылмаған Шерман танктері басқа елдерге, негізінен Африка, Оңтүстік Америка және Таяу Шығысқа жіберілді. Израиль Шерман танктерінің соғыстан кейінгі ең ірі пайдаланушысы болды, оларды 1970-ші жылдардың басына дейін танктер, жылжымалы артиллерия, бронетранспорттық амбулаторлар және басқа да көптеген түрлерде майдан шебінде пайдалану үшін кең ауқымды модификациялар жасады. Көптеген танктер 1967 жылғы Алты күндік соғыста және 1973 жылғы Қазан соғысында қатысты. Оңтүстік Америкада да Израильдің модификацияланған Шерман танктерін сатып алу және ұқсас модификациялар жасалды, онда олар 1989 жылға дейін соңғы шайқасқа қатысқан Шерман танктері ретінде қызмет етті. Шерманның көптеген түрлері бар, олар M4, M4A1, M4A2, M4A3 және M4A4, сонымен қатар көптеген қосалқы түрлері бар (мысалы, M4 (105) немесе M4A3E8 "Easy Eight" және тағы да басқалары).

АҚШ нұсқалары

Өндіріс барысында конструкцияға бірнеше жақсартулар енгізілді. T20/T23 прототиптерінің 76 мм зеңбірегі бар мұнарасы "Шерман" танкысына бейімделіп, 1944 жылдың ақпан айында өндіріске түсті; осы қарумен жабдықталған M4 түрлерінің таңбаламасына "76 мм" қосылды. 105 мм гаубицаны жақыннан қолдау танкылерін жабдықтау үшін 1943 жылдан бастап қолдануға кірісті. Жарақаттанған кезде өрттің алдын алу үшін, корпустың сыртынан қосымша броня жабылды. Бұдан кейін оқ-дәрі жинағыштарын "ылғалды сақтау" қабатымен жапқаннан кейін ішкі модификациялар жасалды. 1944 жылдың ортасынан бастап, күштірек HVSS жүйесі қолданылып, шасси жаңартылды. HVSS жүйесінде бір арбаға тиетін доңғалақтардың саны екі есеге артты, және арбаны корпуссіз алып тастамай-ақ жеке доңғалақтарды ауыстыру мүмкіндігі болды. Гусеницалар кеңейтілді, ал көліктерде гусеницаны жабатын қақпақтар корпус шегінен тысқары орналасты. Басқа корпус өзгертулеріне өндірісті жеңілдету үшін 47 градус бұрышпен жасалған майысқан беткі бөлік, үлкен кіру люктері, сондай-ақ жүкші және командирдің мұнарасы үшін люктер кірді.

Қарыз-жалға беру қызметі

M4 Шерман танктерінің сериясы Lend-Lease бағдарламасы арқылы одақтас әскерлерге кеңінен жеткізілді. Оның түрлері барлық майдандарында қолданылды және бронетранспортерлер мен арнайы инженерлік машиналар сияқты түрлі мақсаттарға арналған көптеген түрлендірулердің негізі болды.

Соғыстан кейінгі нұсқалар

M4 Шерман үлгісі соғыстан кейін де әлемнің көптеген елдерінде ұзақ қызмет етті. Кейбір елдерде, әсіресе Африка мен Латын Америкасында 1960-1970 жылдарға дейін пайдаланылды. Көлік құралдары кейде мобильді артиллериядан бастап жедел жәрдемге дейін түрлі мақсаттарда қайта жабдықталды. Сондай-ақ, олар азаматтық өнеркәсіпте де қолданыс тапты. Канадада екі кең таралған азаматтық өнеркәсіптік түрлендіру болды. Finning Corporation жол құрылысына қажетті қиын өткелдерде жұмыс істей алатын, қуатты гидравликалық бұрғылау қондырғысы бар қысқартылған шассиді ұсынды. Madill Corporation Шерман шассиін пайдаланып, орман шаруашылығы жабдықтарын өндіруге сұраныс бар екенін анықтады. Ең таңғажайып түрлендірулердің бірі – тік беткейлерде ауыр ағаштарды тартқылап көтеруге арналған, ұзартылатын мачтасы, түрлі жеңілдеткіштері мен кабельдері бар арқанды жүйелер болды.