Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық броньды дивизиясы
British armoured division
11-ші броньды дивизия – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1941 жылдың наурыз айында құрылған британдық армияның броньды дивизиясы. Дивизия неміс танк дивизияларының күтпеген табысына жауап ретінде құрылды. 11-ші броньды дивизия 1944 жылдың жазында, Нормандияға түскеннен кейін көп ұзамай, Нормандия шайқасында бірнеше маңызды жеңіске жетті, сондай-ақ 1945 жылдың наурыз айында Парижден Рейнге дейінгі одақтастардың шабуылына және Рейн өзенін форсирлеуге қатысты. 1946 жылдың қаңтарында таратылып, 1950 жылдың соңында қайта құрылды. 1956 жылы 4-ші жаяу әскер дивизиясы болып өзгертілді.
The 11th Armoured Division was an armoured division of the British Army which was created in March 1941 during the Second World War. The division was formed in response to the unanticipated success of the German panzer divisions. The 11th Armoured was responsible for several major victories in the Battle of Normandy from in the summer of 1944, shortly after the Normandy landings, and it participated in the Allied advance from Paris to the Rhine, the Rhine crossing in March 1945. It was disbanded in January 1946 and reformed towards the end of 1950. In 1956, it was converted into the 4th Infantry Division.
Бастапқы және қалыптасуы
11-ші бронедивизия 1941 жылдың наурыз айында Йоркширде, Солтүстік командасының бағынысында, генерал-майор Перси Хобарт басқаруымен құрылды. Корольдік танк полкінің қарт серкесі болған ол 7-ші бронетанктік дивизияның қалыптасуына зор ықпал етті, бірақ оның ерекше және жаңашыл идеялары армиядан ерте зейнетке шығуына себеп болды. 1940 жылдың мамыр-маусым айларында Франция шайқасының нәтижесінде туған қиындықтардан кейін қайта қызметке алынды. Ол 11-ші бронетанктік дивизиямен өзінің арманын іске асырды. Оның басшылығымен дивизия «Шабуылдағы бұқа» нышанын қабылдады. Бастапқыда 29-шы және 30-шы бронетанктік бригадалар мен 11-ші қолдау тобынан құралған дивизия, 1942 жылдың мамыр айының соңы мен маусым айының басында сол кездегі стандартты бронетанктік дивизияның құрамына сәйкес қайта ұйымдастырылды – бір бронетанктік бригада және бір жаяу әскер бригадасы, сондай-ақ қолдау көрсету бөлімдері. Осының нәтижесінде 11-ші қолдау тобы таратылды, ал 30-шы бронетанктік бригада дивизиядан шығып, оның орнына 53-ші (Уэльс) жаяу әскер дивизиясынан ауыстырылған 159-шы жаяу әскер бригадасы келді. Осы қайта ұйымдастырудан кейін келесі екі жыл бойы дивизия қарқынды оқу-жаттығулар жүргізді, сонымен қатар жаңа, заманауи жабдықтармен жарақтандырылды. 1942 жылдың қарашасында одақтастар Солтүстік Африкаға «Факел» операциясы аясында шабуыл жасағанда, Хобарттың 57 жасында белсенді қызметке тым ескі деп танылғаннан кейін, генерал-майор Брокас Барроуз басқаруымен Шотландияда тұрған дивизия, британдық бірінші армияға қосылу үшін шетелдегі қызметке дайындалды. Оқу 1942 жылдың қалған бөлігінде және 1943 жыл бойына жалғасты. Тәжірибелі бронетанктік командир генерал-майор Филип Робертс 1943 жылдың желтоқсанында басқаруды өз қолына алды. 1944 жылдың 26 маусымында VIII корпус құрамында 11-ші бронетанктік дивизия «Эпсом» операциясының аясында әрекетке кірісті. Ол 15-ші (Шотландия) жаяу әскер дивизиясы бұрын ашқан Шотландия «коридорына» енді. Моуендегі 159-шы жаяу әскер бригадасының навигациялық қателіктерге байланысты баяу жылдамдығына қарамастан, 11-ші дивизия Гренвилл мен Колльвильдегі көпірлерді басып алды. Содан кейін дивизия оңтүстікке қарай 112 төбесіне (Барон ауылының жанындағы Нормандия ландшафтының ең биік нүктесі) жылжыды және осы биік жерді басып алып, күшейіп келе жатқан неміс қарсы шабуылдарына қарсы тұруға жетті. Алайда, жаңадан келген СС танк дивизияларының шабуылдары алға басуды позициялық шайқасқа айналдырды. Неміс күштері шабуылға шығар алдынан, генерал Бернард Монтгомери төбеден кері шегінуге бұйрық берді. Содан кейін 11-ші бронетанктік дивизия Каеннің шығысына «Гудвуд» операциясын бастау үшін жылжыды. Жоспарлау және орындау қателіктері, сондай-ақ неміс қорғанысының күшті болуы британдықтардың тактикалық жеңілісіне әкелді. «Гудвуд» 20 шілдеде тоқтатылды, ал 11-ші бронетанктік дивизия тынығып, қайта жабдықталу үшін майданнан алынды. Екі күндік шайқаста 126 танк жоғалды. Кейінгі қайта ұйымдастыру кезінде 23-ші гусарлар 24-ші лансерлердің қалған бөлігін сіңіріп алды. 11-ші бронетанктік дивизия «Көк пальто» операциясына қатысу үшін батысқа қайта бағытталды. 1944 жылдың 30 шілдесінен бастап дивизия Сен-Мартен-де-Бесаседі басып алды. Дивизия Сулевр өзенінде бұзылмаған көпірді анықтады, бұл оған немістерді кері тартуға мүмкіндік берді. «Бұқаның шабуылы» деп аталған шайқаста дивизия 1 тамызда Ле-Бен Бокажды азат етіп, оңтүстікке қарай жылдам ілгеріледі. Сол кезде неміс әскері қатты әлсірегенмен, олар әрқашан қауіпті болып қала берді. 5 тамыздан бастап 11-ші бронетанктік дивизия Гвардиялық бронетанктік дивизиясымен және 15-ші (Шотландия) жаяу әскер дивизиясымен бірлесіп, 9-шы СС танк дивизиясының қарсы шабуылын тойтарды. 3-ші жаяу әскер дивизиясымен алмастырылғаннан кейін 11-ші бронетанктік дивизия XXX корпусына қосылды. Дивизия Мортен қарсы шабуылының сәтсіз аяқталуынан кейін шегініп келе жатқан немістердің соңынан қатты қуалай, шығысқа қарай жылды. Дивизияның қаза тапқандарына арналған жалғыз ескерткіш 16 тамызда неміс арьергардына қарсы шайқас болған Понт-де-Верде орналасқан. 11-ші бронетанктік дивизия 17 тамызда Флерсті басып алды. Фалаз ойысы үшін шайқас аяқталғаннан кейін 11-ші бронетанктік дивизия 23 тамызда Л’Айгльді азат етіп, 30 тамызда Сена өзенін кешіп өтті.
The 11th Armoured Division was organized in March 1941, in Yorkshire under Northern Command, under Major General Percy Hobart. A veteran of the Royal Tank Regiment, he had already strongly influenced the shape of the 7th Armoured Division, but his original and innovative ideas had led to his early retirement from the army. Reinstated after the disasters of the Battle of France in May–June 1940, he further realised his vision with the 11th Armoured Division. Under his leadership the division adopted the "Charging Bull" as its emblem. Originally composed of the 29th and 30th Armoured Brigade, together with the 11th Support Group, it was reorganised in late May and early June 1942 on the standard armoured division establishment of the time, of a single armoured brigade and an infantry brigade, along with supporting units. As a result, the 11th Support Group was disbanded and the 30th Armoured Brigade left the division, to be replaced by the 159th Infantry Brigade, transferred from the 53rd (Welsh) Infantry Division. After this reorganisation, for the next two years it conducted intensive training while gradually receiving new, more modern equipment. In November 1942, as the Allies invaded French North Africa as part of Operation Torch the division, then serving in Scotland and now commanded by Major General Brocas Burrows after Hobart was deemed too old, at 57, for active service, was warned to prepare for overseas service to join the British First Army, soon to be engaged in hard fighting in Tunisia, and began embarking when the order was cancelled, as it was felt that less armour and more infantry were needed in the difficult terrain in that country. Training continued throughout the remainder of 1942 and the whole of 1943; Major General Philip Roberts, an experienced armoured commander, took command in December 1943. The 11th Armoured Division, as part of the VIII Corps, was committed to action on 26 June 1944 as part of Operation Epsom. It entered the Scottish 'corridor', opened beforehand by the 15th (Scottish) Infantry Division. Despite mistakes in navigation, which slowed down the 159th Infantry Brigade in Mouen, the 11th managed to seize the bridges at Grainville and Colleville. It then progressed southward to Hill 112 (a dominant feature in the Normandy landscape near the village of Baron) and succeeded in capturing and holding this high ground against increasingly intense German counter attacks. However, a renewed attack by fresh SS Panzerdivisions transformed what was intended as a breakthrough into a battle for position. Before the German reinforcements could attack, General Bernard Montgomery ordered a withdrawal from the hilltop. The 11th Armoured was then moved to the east of Caen to spearhead Operation Goodwood. Planning and execution errors, coupled with strong German defences, led to a tactical British defeat. Goodwood was cancelled on 20 July, with the 11th Armoured being withdrawn from the front line to rest and refit. In only two days of fighting, it had lost 126 tanks. The subsequent reorganization saw the 23rd Hussars absorb the remainder of the 24th Lancers. The 11th Armoured was directed again to the west, to take part in Operation Bluecoat. Beginning on 30 July 1944 it seized Saint Martin des Besaces. The division spotted an intact bridge on the Souleuvre river, which enabled it to drive the Germans back. In what became the famous "Charge of the Bull", the division liberated Le Bény Bocage on 1 August and quickly progressed southward. Although severely weakened at that time, the German army remained ever present and dangerous. From 5 August, The 11th Armoured worked with the Guards Armoured Division and 15th (Scottish) Infantry Division to push back a counter attack of the 9th SS Panzer Division. After being replaced by the 3rd Infantry Division, the 11th Armoured was attached to XXX Corps. It progressed eastward hard on the heels of the Germans, who were retreating after the failure of the Mortain counteroffensive. The sole memorial to the fallen of the division is at Pont de Vère, the location of a battle on 16 August against a German rearguard. The 11th Armoured seized Flers on 17 August. Once the battle for the Falaise gap was over, the 11th Armoured liberated L'Aigle on 23 August and crossed the Seine on 30 August.
Бельгия мен Нидерланды
Түнгі қимылдан кейін және бір күндік рекордтық 60 мильге алға жылжудан соң, дивизия 1 қыркүйекте Амиенді азат етті. Сол күні Вермахттың 7-ші армиясының командирі генерал Генрих Эбербах тұтқынға алынды. Ленс, содан кейін Турнай бағытында жылжумен дивизия 4 қыркүйекте Антверпенді азат ету үшін күреске кірісті. Екі күннен кейін Альберт каналы арқылы плацдарм құруға тырысты, бірақ қарсыластың қарқынды атысынан бұл әрекет сәтті болмады. Осы сәтсіздіктен кейін 11-ші бронеттанктік дивизия шығысқа қарай, Беринген тұсында өтуге мәжбүр болды. Дивизия Operation Market Garden операциясына тікелей қатыспады. Оған операцияның оң фланкін қамтамасыз ету міндеті жүктелді. VIII корпусына қосылып, 18 қыркүйекте қимылға шықты. Екі бағытта жылжумен, дивизия Нюэнендегі АҚШ-тың 101-ші әуе десанттық дивизиясына жетті, ал 22-сі күні оның инженерлері Zuid Willemsvaart каналы арқылы көпір салды. Содан кейін дивизия Гельмондты айналып өтіп, 25 қыркүйекте немістерді шегінуге мәжбүр етті. Қазан айының басында дивизия Маас өзенінің батысында қалған неміс қарсыластарының қалдықтарын тазарта бастады. Операция 159-шы жаяу әскер бригадасының күшімен Дурне каналын басып өтумен сәтті дамыды. Алайда, шабуыл неміс әскерлерінің қатты қарсылығына тап болды және тез тоқтатылды. Жағдайды жарақаттық және оңтүстіктен жасалған қарсы шабуыл күрделендірді. Неміс әскерлерінің шебер қорғанысы Маастың тазаруын бірнеше аптаға кейінге жылдырды. Осы кезеңде дивизия АҚШ әскерлерімен байланысқа түсті және дивизияның таңбасы "Свелл Бизон" деп аталды. 16 қазанда 159-шы бригададан 4-ші батальонның сержанты Джордж Гарольд Эрдли, Корольдің Шропшир жеңіл жаяу әскері батырлығы үшін Виктория кресімен марапатталды. Жаңадан өту әрекетіне дайындық қарашаның екінші жартысына дейін кейінге шегерілді. 22-сі күні 159-шы бригада Америка ауылын басып алды. Ол Хорстқа жеткенше, 15-ші (Шотландия) дивизиясының бөлімшелерімен ауыстырылды. 30 қарашада дивизия Брокхуйзен шайқасында неміс парашютшілері қорғаған бекініске шабуыл жасады. Жау 5 желтоқсанда капитуляцияға дейін ауыр шығынға ұшырады.
After a night move, and an unprecedented advance of 60 miles in one day, the division liberated Amiens on 1 September. The same day, it captured General Heinrich Eberbach, commander of the Wehrmachts German 7th Army. Advancing to Lens, then Tournai, the division was then committed to the fight for Antwerp, which it liberated on 4 September. Two days later, it tried to establish a bridgehead over the Albert Canal, but the attempt, due to intense enemy fire, was not successful. After this failure, 11th Armoured had to cross much further to the east, at Beringen. The division was not directly committed to Operation Market Garden. Instead, it was tasked with securing the right flank of the operation. Attached to VIII Corps, it began moving on 18 September. Advancing in two columns, it managed to reach the US 101st Airborne Division at Nuenen, while on the 22nd, its engineers established a bridge over the Zuid Willemsvaart canal. The division could then make an encircling move around Helmond, forcing the Germans to withdraw on 25 September. At the beginning of October, the division was employed in clearing pockets of German resistance remaining west of the Maas. The operation developed promisingly with 159th Infantry Brigade, battling its way across the Deurne canal. Unfortunately, the attack was quickly stopped by obstinate German resistance. Further delay was imposed by the growing supply shortage and the launching of an enemy counter attack in the south. There was also a skillful German defence which postponed clearing of the Maas for several weeks. During this period the division came into contact with troops from the United States and the divisional sign was referred to as "the Swell Bison". On 16 October Sergeant George Harold Eardley of the 4th Battalion, King's Shropshire Light Infantry (from 159th Brigade) was awarded the Victoria Cross for bravery. Preparations for a new crossing attempt were delayed until the second half of November. On the 22nd, 159th Brigade managed to cross and to seize the village of America. It progressed to Horst, before being relieved by units of the 15th (Scottish) Division. On 30 November, it attacked a fortress defended by German parachutists at the Battle of Broekhuizen. The enemy inflicted heavy losses, before capitulating on 5 December.
Арденненнен Рейнге дейін
1944 жылдың желтоқсан айының басында 11-ші бронетанктік дивизияның бөлімдері Ипр маңында резервке орналастырылды. Арденн шайқасының басталуы британдықтардың жоспарларын өзгертті. Резервтегі санаулы құралымдардың бірі болғандықтан, 11-ші бронетанктік дивизия жедел түрде ескі танктерімен қайтадан активті қызметке шақырылды және Намур мен Гиве арасындағы Муа өзені бойында қорғаныс шебін ұстауға бағытталды. 29-шы бронетанктік бригада 1944 жылдың 25 және 26 желтоқсанында неміс Бом шайқас тобының ілгерілеуін тоқтатуда маңызды рөл атқарды. Бом шайқас тобы батыстағы соңғы неміс шабуылы барысында ең шалқарына енген.
At the beginning of December 1944 units of the 11th Armoured Division were placed in reserve around Ypres. The start of the Battle of the Bulge modified British ambitions. Being one of few formations in reserve, the 11th Armoured was urgently recalled to active service with its old tanks and directed to hold a defensive line along the Meuse, between Namur and Givet. 29th Armoured Brigade played a significant role stopping the progress of German Battlegroup Böhm on 25 and 26 December 1944. Battlegroup Böhm had penetrated the furthest during the last German offensive in the West.
Төменгі Рейн
1945 жылдың 17 ақпанында 159-шы бригада фронтқа қайтарылды, бұл XXX корпусының күшін арттырып, операция "Veritable" (Төменгі Рейн аймағы) шайқасына қатысуына көмектесті. Ұрыстар күткеннен ұзаққа созылып, қиынға соқты және, салыстырмалы түрде шектеулі қатысуға қарамастан, қатысқан британдық және канадтық бөлімдердің ішінде ең жоғары шаршау деңгейін көрсетті. Осы уақытта Майкл Карвер бригадалық командирі басқаратын 4-ші броньды бригада дивизияның құрамына кіріп, 8 наурызда дивизиядан шықты. Кейіннен 11-ші броньды бригаданың жаяу әскерлеріне Үдемнің оңтүстігіндегі Гохфорцбергті басып алу, содан кейін Шлиффен шебін бұзып, Сонсбекті жаулап алуға бұйрық берілді, бұл солтүстіктен Хохвальдқа қарай жылжыған II канадтық корпусына көмек көрсету мақсатында жасалды (→ "Blockbuster" операциясы). Бригаданың шабуылы 26 ақпанда басталды. Қиын жағдайларда Гохфорцберг 28 ақпанда, ал Сонсбек 3 наурызда басып алынды.
On 17 February 1945 the 159th Brigade was recalled to the front, to add its weight to the reinforce XXX Corps fighting in Operation Veritable (Lower Rhine region). The fights lasted longer and were more difficult than expected and, despite fairly limited involvement, suffered the highest exhaustion rates of any British or Canadian units involved. At the same time the 4th Armoured Brigade, under Brigadier Michael Carver, came under command of the division and left 8 March. The infantry of the 11th Armoured later received orders to seize Gochfortzberg, south of Üdem, then to break the Schlieffen line and capture Sonsbeck, in order to support the II Canadian Corps which progressed towards Hochwald from the north (→ Operation Blockbuster). The brigade attack started on 26 February. Under challenging conditions, Gochfortzberg was seized on 28 February, Sonsbeck on 3 March.
Германия
11-ші бронедивизия 1945 жылдың 28 наурызына дейін резервте тұрды, содан кейін Рейн өзенін Веселден өтіп, Везер өзеніне қарай бет алды. Арасында қарсылықтар болғанымен, 30 наурыздың кешінде Гешерге жетті. Келесі бірнеше аптада дивизия британдық 6-шы әуе десанттық дивизиясымен тығыз жұмыс істеді, екеуі де генерал-лейтенант Эвелин Баркердің VIII корпусының басқаруында болды. 3 RTR Emsdetten қаласына келді, ал ертесіне Дортмунд-Эмс каналына жетті. 1 сәуірде каналды кесіп өткеннен кейін 11-ші бронедивизия Иббенбюренге жақындады және Тютюбогер орманының биіктіктерінде ауыр шайқасқа түсті. Броктербек және Текленбург ауылдары басып алынды, бірақ бұл жоғары құнмен аяқталды. Шығысқа қарай орманды төбелерді сержанттардан тұратын взводтар қорғады, олар Монмутшир полкінің 3-ші батальонына қарсы қатал шабуыл жасады. Кейінірек 7-ші бронедивизияның 131-ші жаяу әскер бригадасының 2-ші батальоны, Девоншир полкінің араласуы олардың қарсылығын жеңуге көмектесті, бірақ бұрынғы шайқастарда әлсіреген батальонды 1-ші батальон, Чешир полкі алмастырып, 115-ші тәуелсіз жаяу әскер бригадасына жіберді. Батальон наурыз бойында 1100-ден астам жаза тапты, оның ішінде 267 қаза болды. Осы оқиға кезінде дивизия соғыстағы екінші Виктория кресімен марапатталды, ол 2-ші Монмут полкінің капралы Эдвард Томас Чэпманға берілді. Дивизия бөлімдері Оснабрюк каналына қарай жылжуды жалғастырды. Басып алынған көпір арқылы өткеннен кейін, 5 сәуірде Стользенау маңындағы Везер өзеніне жетті. Бір аптадан кейін 11-ші бронедивизия Берген-Бельзен концлагерін азат етті. Неміс командирлерімен жасалған жергілікті келісім тиф эпидемиясының таралуын болдырмауға мүмкіндік берді, соның арқасында лагерь маңы бейтарап аймақ деп жарияланды, ал шайқас солтүстік-шығысқа қарай жылды. Дивизия 18 сәуірде Люнебургке жақын Эльба өзеніне жетті. 1945 жылдың 30 сәуірінде 11-ші бронедивизия соңғы шабуылын бастады. Олар Эльбаны Артленбургте кесіп өтіп, аз қарсылыққа тап болды, 2 мамырда Любек және 3 мамырда Нойштадтты (Кап Аркона) басып алды. Соғысты айналасындағы ауылдарды патрульдеумен аяқтады, 27 генералды қоса алғанда 80 000 тұтқынды жинады. Германия капитуляциялағаннан кейін 11-ші бронедивизия Шлезвиг-Гольштейн аймағында оккупациялық күш ретінде қолданылды. 23 мамырда дивизияның бөлімдері Фленсбургтегі Дёниц үкіметінің мүшелерін ұстауға қатысты. 11-ші бронедивизия соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылдың қаңтар айының соңында таратылды. Солтүстік-батыс Еуропадағы науқан кезінде, 1944 жылдың маусымынан 1945 жылдың мамырына дейін дивизия шайқаста 2000 офицер мен сарбазды жоғалтты, ал 8000-нан астамы жараланып немесе хабарсыз кетті.
The 11th Armoured Division was held in reserve until 28 March 1945 when it crossed the Rhine at Wesel, heading for the river Weser. Despite sporadic pockets of resistance, it reached Gescher on the evening of 30 March. During the next few weeks the division worked closely with the British 6th Airborne Division, both of which were under command of Lieutenant General Evelyn Barker's VIII Corps. 3 RTR arrived at the river Ems in Emsdetten; they then reached the Dortmund Ems canal the following day. After crossing the canal on 1 April, the 11th Armoured approached Ibbenbüren and was heavily engaged on the heights of the Teutoburger Wald. The villages of Brochterbeck and Tecklenburg were captured, albeit at a high price. Further east, the wooded hills were defended by companies of NCOs, who savagely counter attacked the 3rd Battalion, Monmouthshire Regiment. The intervention of the 2nd Battalion, Devonshire Regiment of the 131st Infantry Brigade, of the 7th Armoured Division, later on, made it possible to overcome their opposition, but the battalion, already weakened during previous campaigns, had to be replaced by the 1st Battalion, Cheshire Regiment and was transferred to the 115th Independent Infantry Brigade. The battalion had suffered over 1,100 casualties throughout the campaign, including 267 killed. It was during the same action the division was also awarded its second Victoria Cross of the war, belonging to Corporal Edward Thomas Chapman of the 2nd Monmouths. Divisional units continued toward the Osnabrück canal. After crossing via a captured bridge, it moved towards the Weser, reached by leading elements near Stolzenau on 5 April. A week later, the 11th Armoured liberated the Bergen Belsen concentration camp. A local agreement with German commanders designed to prevent the spread of typhus made it possible to declare the neighbourhood of the camp a neutral area, and the fighting moved northeast. The division reached the river Elbe near Lüneburg on 18 April. On 30 April 1945 the 11th Armoured Division launched their last attack. It crossed the Elbe at Artlenburg, then against little opposition, occupied Lübeck on 2 May and Neustadt on 3 May (Cap Arcona). It finished the war by patrolling the surrounding countryside, collecting 80,000 prisoners which included 27 Generals. After the German surrender, the 11th Armoured Division was used as an occupation force in the Schleswig Holstein area. On 23 May, units of the division were employed in the capture of members of the Dönitz Government in Flensburg. The 11th Armoured Division was disbanded shortly after the end of the war at the end of January 1946. During the campaign in northwestern Europe, from June 1944 until May 1945, the division had lost almost 2,000 officers and men killed in action and more than 8,000 wounded or missing in action.
Соғыстан кейінгі кезең
11-ші бронедивизия 1950 жылдың күзінде қайта құрылды, бірақ 1956 жылдың сәуірінде 4-ші жаяу әскер дивизиясына түрлендірілді.
The 11th Armoured Division was reformed in the autumn of 1950, but was then converted into the 4th Infantry Division in April 1956.