Кіріспе

Яганның басын қайта қазу 1997 жылы Ливерпульдегі Эвертон зиратындағы қабір орнында жүргізілген геофизикалық зерттеулер мен археологиялық қазбалар нәтижесінде болды. Яган – 1833 жылы Батыс Австралиядағы Суан өзені колониясындағы британдық отарлауға қарсылық көрсеткені үшін британдық отаршылдардың қолынан қаза тапқан австралиялық абориген жауынгері.

Өмірбаян

Яган – Нонгар тайпасының австралиялық абориген жауынгері. Ол Батыс Австралияның Перт аймағындағы еуропалықтардың қоныстануы мен билеуіне қарсы ерте кезеңдегі қарсылық күресінде маңызды рөл атқарды. 1833 жылы ол Джеймс Китс есімді жас қоныс аударушының қолынан қаза тапты. Яганның басы алынып, темекілеу арқылы сақталды, содан кейін Роберт Дейл оны Англияға алып өтіп, Ливерпуль институтына музейде көрсету үшін тапсырды. 1964 жылға қарай Яганның басы күйреп, оны жою туралы шешім қабылданды. Бас перуандық мумия мен маори басымен бірге фанерадан жасалған қорапқа салынып, Эвертон зиратының 16-бөліміндегі 296-шы қабірге жерленді. Кейіннен қабірдің маңына бірнеше жерлеулер жасалды, ал 1968 жылы жергілікті аурухана 20 өлі туған сәби мен 24 сағаттан аз өмір сүрген екі сәбиді мұражай қорабының үстіне жерледі. Көп жылдар бойы Перттегі Нонгар қауымының өкілдері Яганның басын қайтарып алып, тайпалық дәстүрлерге сәйкес жерлеуді талап етті. 1994 жылы бас сүйекті эксгумациялауға рұқсат беру туралы өтініш берілді, бірақ 22 сәбинің қалдықтарын қозғауға туыстарының келісімі алынбағандықтан ол қабылданбады. Содан кейін іргелес учаскеде шамамен 2 метр тереңдікте шұңқыр қазылып, оның ішінде жердің тік өткізгіштігін тексеру жүргізілді. Бұл сынақ жер бетіндегі сынақта тіркелген аномалияны анықтамады, бірақ өткізгіштік графигі қабірдің ортасында аномалияны көрсетті, бұл қабірдің тек ортасында 3 метрге дейін (9 фут) қазылғанын көрсетеді. Бұл қабірге қойылған сүйектерді сақтау үшін шағын қорап жасалғанын айтқан қабір қазушының естелігін растады.