Кіріспе

Паркин – имбирь, сұлы және қара шайқурықтан жасалған торт. Бұл торт дәстүрлі түрде Солтүстік Англияда пайда болған, сұлы және қара шайқурық қосылып пісіріледі. Көбінесе Йоркширмен байланысты болғанымен, Ланкашир сияқты басқа аймақтарда да кең таралған және танымал. Паркин қатты пісіріледі, бірақ тұрған сайын жұмсарып, тіпті жабысқақ бола да қояды. Аймақтық ерекшеліктері де бар: мысалы, Халл және Шығыс Йоркширде басқа жерлерге қарағанда құрғақ, бисквит тәрізді текстураға ие, ал Ланкаширде қара шайқурық орнына алтын сироп қолданылады. Паркин дәстүрлі түрде 5 қарашадағы Гай Фокс күнінде және 1 тамыздағы «Йоркшир күні» мерекесінде желінеді. Алайда, ол қыс айларында да танымал. Йоркширде коммерциялық түрде пісіріледі, бірақ басқа аймақтарда көбінесе үй шаруашылығында дайындалады.

Тарих

Паркин Англияның оңтүстігінде дерлік белгілі емес. Ол бидайдың емес, қара бидайдың кедейлер үшін негізгі астық болған аймақта желінеді. Ол тарф тортқа өте жақын – пеште пісірілмей, тақтада пісірілген тәтті емес торт. Тарф торттарын дайындаудың дәстүрлі уақыты қарашаның бірінші аптасында, қарақұмық жиналымынан кейін болатын. Мерекелік жағдайларда тортқа бал қосылған. XVII ғасырда (шамамен 1650 жылы) Барбадостан қант импорттау басталды, ал мелас – оны тазарту процесінің қосалқы өнімі. Мелассаны алғаш рет дәріханалар қолданды; одан териака деген дәрі жасады, содан кейін «меласса» деген сөз пайда болды. Меласса жетілдікке жеткенде, сол кезде «меласса» деп аталған ол тарф торттарын дайындауда балдың орнына қолданыла бастады. Солтүстік Еуропада бал дәрі ретінде, мерекелік торттар мен мед жасауға қолданылды; 1750 жылға дейін тәттілік күнделікті тағамның ерекшелігі емес еді. Бал торттарының ерекше мерекелік маңызы болды. Олар қатты пісірілді, бірақ бірнеше апта сақтағаннан кейін ылғалдылығын қайтарып, жұмсақ және тіпті жабысқақ болатын. Меласса гигроскопиялық қасиеттерге ие. Неміс Lebkuchen және Pfefferkuchen – гигроскопиялық мерекелік имбирь нанның басқа мысалдары. Олар да жазда қатты пісіріліп, Рождествоға жеу үшін ылғалдандырылатын. Паркин мен тарф торттары синоним болып көрінсе де, барлық паркиндер әдетте тәтті тарф торттары болған.

Тарф торт

Паркин және тарф торттары 1900 жылға дейін Ланкашир мен Оңтүстік Йоркширде бір-бірін алмастырып қолданылған. 500 жыл бойында осы торттардың рецепті мен дәмі көп өзгерді. Бұл кедейлердің тағамы еді. Кедейлердің үйлерінде пештер сирек болды, және 1820 жылдарға дейін олардың көпшілігіне қоғамдық нан пісірушілерге қол жеткізу мүмкін болмады, сондықтан торттар ашық отта жарма немесе пісіру тастарының үстінде пісірілді. Ең дәмді паркин жаңа ұнтақталған сүйегінен жасалған, ол қараша айының бірінші аптасына сәйкес келеді.

Мерекелік шаралар

Оңтүстік Ланкашир мен Батыс Йоркширде паркин Гай Фокс түні тойлауымен байланысты. Дженифер Стид өзінің "Шайқалтаңдық шарапаттылық" атты зерттемесінде Гай Фокс пен паркин арасындағы байланысты отпен түсіндіреді. Қараша айының алғашқы екі аптасында көптеген христиандық мерекелер болған, ал олардан бұрынғы кельт мерекелері сияқты, олар от пен рәсімдік торттармен тойланды. Қараша айы Әулиелер күнінен (1 қараша) басталып, одан кейін Барлық жан күні (2 қараша) келеді. Кіші ораза және Рождествоға дейінгі қырық күндік ораза Мартинмас күнінен (11 қараша) басталды. Барлық жан күнінде рухты торттар пісірілді. Мартинмас жәрмеңкесі маңызды болды, себебі дәстүрлі түрде осы күні мал сатып алынып-сатылды және келесі жылға қызметшілер жалданатын. Сондай-ақ, осы күні мал сойылып, қысқа сақтау үшін тұздалды, содан кейін той-думан мен билерге дайындалды. Кельттердің 1 қарашадағы Самайн мейрамы, өлгендерге арналған мейрам, арнайы торттармен және оттармен тойланды. 837 жылы шіркеу оны Әулиелер күніне айналдырып, аспаздық дәстүр жалғасты. 1605 жылы Гай Фокс ағылшын шіркеуіне от жағумен тойлауға себеп болғанда, дәстүр төрт күннен кейін, 5 қарашада жаңа атаумен қабылданды. Индустрияландыру дәуірінде көптеген дәстүрлі мерекелер тоқтатылды, бірақ Гай Фокс түні тойлауды жалғастырды. Он тоғызыншы ғасырда (1862 жылы) паркин және треакл тоффи, отта пісірілген картоппен бірге Гай Фокс түнінің дәстүрлі тағамдарына айналды, ал Лидс қаласында 5 қараша Паркин түні деп белгіленді.

Құрамында бар заттар

Йоркшир Паркиннің негізгі ингредиенттері – сұлы, ұн, қара патока (молассаға ұқсас), май (дәстүрлі түрде шошқа майы, бірақ қазіргі рецепттерде сары май, маргарин немесе рапс майы қолданылады) және имбирь. Овсянка мен алтын сироп Ланкашир паркинінің ерекше белгілері саналады, ал Йоркшир паркинін қара патока және жұмсақ қоңыр қантпен пісіреді. Англияда паркинге қолданылатын ұн қамыр көтеруге арналған, құрамында аздаған химиялық көтеруші зат бар. Егер ол қолда болмаса немесе сұлының мөлшері көп болса, көтеруші зат қосу қажет, мысалы, разрыхлитель немесе сода мен крем тартар қоспасы. Паркиннің маңызды ерекшеліктерінің бірі – оның құрылымын жақсы сақтайды. Ол қатты пісіріледі, бірақ бірнеше күн герметикалық ыдыста сақтағаннан кейін жұмсақ болады, осылай болуы керек.