Кіріспе

Еврипидтің ежелгі грек трагедиясы – Гекуба (Ἑκάβη, Hekabē), шамамен б.з.б. 424 жылы жазылған. Оқиға Троя соғысынан кейін, бірақ гректер Троядан кетпегенге дейін өтеді (шамамен Еврипидтің тағы бір пьесасы – «Троялық әйелдер» оқиғасымен бір уақытта). Орталық тұлға – Гекуба, патша Приамның әйелі, бұрынғы патшайым, енді құлаған қаланың бұрынғы билеушісі. Бұл трагедия Гекубаның қызы Поликсенаның өліміне деген қайғысын және ең кіші ұлы Полидордың өлімі үшін кек алуын көрсетеді.

Сюжет

Пьесаның басында Полидордың арманы Трояға соғыс қатер төнгенде, ол алтын мен зергерлік бұйымдар сыйлап, Тракияның патшасы Полиместорға қорғауға жіберілгенін айтады. Бірақ Троя соғыста жеңіліп, Полиместор Полидорды өлтіріп, қазынаны тартып алады. Полидор пьесаның көптеген оқиғаларын алдын ала біледі және анасының түстерін бұрыннан біледі. Оқиға Тракия жағалауында, грек теңіз флоты Троядан үйіне оралғанда орын алады. Троя патшайымы Гекюба гректердің құлдығында қалып, үлкен жоғалтулар үшін қайғырады және оның түсімінің белгілері туралы уайымдайды. Қыз құлдардың хоры келіп, тағдырлы хабар әкеледі. Геккубаның соңғы қалған қыздарының бірі Поликсен Ахиллдің қабірінде оның құрметіне қан құрбандығы ретінде өлтіріледі (соғыс басталғанда Ифигеняның құрбандығын бейнелейді). Грек қолбасшысы Одиссей Поликсенаны Неоптолемус оның қанын төгетін құрбандық үстеліне алып барады. Одиссей Геккубаның Поликсенені құтқаруға деген ыстық өтінішіне құлақ аспайды, ал Поликсененің өзі құл болып өмір сүруден гөрі өлгенін қалайды. Бірінші хорлық интерлюдияда хор өздерінің тағдырына өкініп, оларды құлдықта өмір сүретін шетелге кемелерге алып баратын теңіз желін қарғайды. Грек елшісі Талтибиус келіп, Поликсененің ерлікпен қаза тапқаны туралы әсерлі әңгіме айтады. Гекуба қызын суға батырып, қызын суға батырып алу үшін құл қызын жібереді. Екінші хорлық интерлюдиядан кейін Полидордың денесі жағаға құйылып, сахнаға шығарылады. Ол аман-есен деп ойлаған ұлын танып, Геккубаның жаны түңіледі. Геккуба мұндай әрекетке қатыгездікпен қарсы тұрып, кек алуды шешті. Агамменон кіріп келеді, ал Хекуба, алдымен күмәнмен, содан кейін батыл түрде Агамменоннан ұлының қазасын өтеп беруіне көмектесуін сұрайды. Хекубаның қызы Кассандра Агамменнонның кәнизагы, сондықтан екеуінің қорғауға тиісті қарым-қатынастары бар және Агамменнон тыңдайды. Агамменнон гректер үйлеріне қайту үшін қолайлы жел күтіп тұрғанда, келісуге асығады. Грекия әскері Полиместорды одақтас деп санайды және Агамемнон Геккубаға қарсы көмек көрсеткенін байқағысы келмейді. Полиместор ұлдарымен бірге келеді. Ол достықпен ойлап, Гекүбаның жағдайын сұрайды. Гекуба да бұған жауап қайтарып, Полидордың өлтірілуін жасырады. Гекуба Полиместорға Трояның қалған қазыналары қайда жасырынғанын білетінін айтады және оған құпияларды Полидорға жеткізуді ұсынады. Полиместр мұқият тыңдайды. Гекуба оны және ұлдарын сахнадан тыс шатырға кіруге көндіреді, онда ол жеке қазыналары бар деп мәлімдейді. Геккуба басқа құлдардың көмегін сұрап, Полиместордың ұлдарын өлтіреді және Полиместордың көзін тесіп алады. Ол соқыр, жабайы болып қайта оралады. Оны құртқан әйелдерді аңдай аңдайды. Агамменнон ашу-ызаға толы күйі қайта кіріп, Геккубаның қайырымдылық шарасына куә болады. Полиместор Геккубаның кек алуы жаман іс болды деп айтады, ал Полидорды өлтіру грек жеңісін сақтап қалу және гректердің ықтимал жауы болатын жас троялықты жою үшін жасалды. Аргументтер сот түрінде өтеді, ал Геккуба Полиместордың сөйлеген сөзін софистика деп жариялап, қарсылық білдіреді. Агамменнон Гекубаның кек алуы әділдікке қол жеткізді деп есептейді. Полиместор, тағы да ашуланып, Геккубаның суға батып, Агамменнонның әйелі Клитемнестраның өлтіруін болжайды, ол да Кассандраны өлтіреді. Көп ұзамай жел қайтадан көтеріліп, гректер теңізге шығады, ал хор белгісіз, қараңғы тағдырға ұшырайды. Сюжеттің екі бөлігі бар: гректер Геккубаның қызы Поликсенаны Ахиллдің көлеңкесіне құрбандыққа шалады және Геккубаның тракиялық патша Полиместордан кек алуы.

Танымал мәдениетте

2018 жылы екі бөлімді комедиялық фильм «Нан зауытында» Геккубаның қойылымы орталық орын алады.