Софоклдың "Антигона" трагедиясы

Кіріспе

Софоклдің трагедиясы, Софоклдің пьесасы

Антигона (/æ//n/'t//ɪ//ɡ//ə//n//i/ annTIGənee; Ἀντιγόνη) – Софоклдың б.з.б. 441 жылға дейін жазылған және сол жылы Дионис фестивалінде алғаш рет қойылған афиналық трагедиясы. Бұл Софоклдың сақталған екінші ескі пьесасы болып саналады, одан бұрын жазылған "Аякс" пьесасы бар. Бұл трагедия "Эдип патшасы" мен "Эдип Колонде" пьесаларынан кейін жазылған, үш тебандық трагедиялардың бірі. Антигонадағы оқиғалар пьесаларда баяндалған оқиғалардың соңында болғанымен, Софокл Антигонаны бірінші жазды. Оқиға бұрынғы тебандық аңыздарға негізделген, және Эсхилдің "Тебаға қарсы жеті" пьесасынан кейін жалғасады. Пьесаның аты басты кейіпкер Антигонаның атымен аталған. Эдиптің өз еркімен жер аударылғаннан кейін, оның ұлдары Этеокл мен Полиник Теба тағы үшін азаматтық соғысқа қатысты, нәтижесінде екеуі де бір-бірімен шайқасып қаза тапты. Эдиптің жеңешісі және Тебаның жаңа билеушісі Креон Этеоклды құрметпен жерлеуді, ал Тебаның сатқыны Полиникты жұрт алдында жамандауды бұйырды. Оқиға Этеокл мен Полиниктың қарындасы Антигонаның Полиникты жерлеуге жасаған әрекеттерін баяндайды, ол өзінің ағасы Креонның шешіміне басып кіріп, ағасымен байланысын адам заңдарынан жоғары қояды.

Қысқаша мазмұны

Пьесаның басталуынан бұрын, Фибадағы азаматтық соғыста қарама-қарсы тараптарды басқаратын ағайынды Этеокл мен Полиниктер таққа қарсы күресте қаза тапты. Тебаның жаңа билеушісі, бұрынғы патшайым Иокастаның ағасы Креон Етеоклдің құрметке бөленіп, Полиникестің жұрт алдында ұятқа қалуы туралы шешім қабылдады. Қауымның көкжиектері діни рәсімдер арқылы құрметті емес, ол майданда өлі жандарға жем болады. Антигона мен Исмена - өлі Полиник пен Этеоклдің әпкелері. Пьесаның ашылуында Антигона түнгі уақытта құпия кездесу үшін Исменді сарай қақпасынан шығарады: Антигона Креонның жарлығына қарсы келіп, Полиникестің денесін жерлеуді қалайды. Исмен өзінің ағасын күзетіп жатқан ағасын жерлеуге мүмкіндік бар екеніне сенбей, оған көмектесуден бас тартады, бірақ ол Антигонаның ағасын өзі жерлеуге баруын тоқтата алмайды. Фибалық ақсақалдардан тұратын Хор жеті адамның Фибаға қарсы іс-қимылының тарихының мифтік және ерлік мән-жайларына кіріп, оны сипаттайды. Креаон келіп, Хордың алдағы күндері қолдауына ие болады және әсіресе, олар Полиниктің денесін жою туралы жарлығын қолдауы керек. Хордың жетекшісі Креонға деген құрметпен қолдау білдіреді. Бір күзетші кіреді, қорқып хабар береді, денеге жерлеу рәсімі жасалды және символдық жерлеуге арналған, жұқа топырақпен жабылған, бірақ ешкім қылмысты кім жасағанын көрмеді. Ашулы Креон күзетшіге кінәлі адамды табуды немесе өлімге ұшырауды бұйырады. Күзетші кетіп барады. Хор адам баласының тапқырлығы туралы ән салады, бірақ олар заң бұзушылармен бір қалада өмір сүруді қаламайтынын айтады. Күзетші Антигонаны алып қайтып келеді. Күзетші Полиникестің денесін ашып, Антигонаны жерлеу рәсімін орындап жатқанда ұстағанын айтады. Креон күзетшісін жібергеннен кейін оны тергеді, ал ол жасаған істерін мойындамайды. Ол Креонмен жарлықтың арамдылығы мен өз әрекеттерінің моральдық мәні туралы қатаң түрде айтысады. Креон ашуланып, Исмененің ашуын көріп, Антигонаның жоспарын білген болуы керек деп ойлайды. Ол оны шақырады. Исмене қарындасымен бірге өлуді тілейтін қылмысын жалған мойындауға тырысады, бірақ Антигона бұған жол бермейді. Креон екі әйелді тұтқындауға бұйрық береді. Хор Эдип үйінің қиындықтары туралы ән салады. Хамон, Креонның ұлы, Антигонамен тұрмыс құрғанмен, әкесіне адал болуға ант береді. Бастапқыда ол Антигонадан бас тартуға дайын сияқты, бірақ ол әкесіне Антигонаны құтқаруға жұмсақ түрде көндіруге тырысқанда, "қараңғылық астында қала қыз үшін қайғырады" деп, талқылау нашарлайды, және екі адам бір-бірін қатты қорлайды. Креон Антигонаны ұлының көз алдында өлтіремін деп қорқытқанда, Хемон Креонды қайта көрмеуге ант етіп, кетеді. Хор махаббат құдіреті туралы ән айтады. Антигонаны жазалау үшін алып кетеді. Ол жырлайды. Хор оны тасқа айналған Ниобе құдайымен салыстырады және оны құдаймен салыстыру керемет нәрсе дейді. Антигона оларды оны мазақтауда айыптайды. Креон Исменені құтқарып, Антигонаны үңгірге тірі көмуді шешеді. Ол қызды тікелей өлтірмеу арқылы құдайларға құрмет көрсетуді қалайды. Оны үйден шығарып, бұл жолы қарсылық білдірудің орнына, қайғыға бой алдырады. Ол үйленбегеніне және құдайлардың заңдарын орындағаны үшін өлгеніне өкінгенін айтады. Ол тірі қабіріне апарылады. Хор Антигонаны мифтегі азап шеккен ұлы әйелдер туралы ән айтып жігерлендіреді. Соқыр пайғамбар Тирезиас кіреді. Тирезиас Креонға Полиниксті тез арада жерлеу керектігін ескертеді, өйткені құдайлар Тебадан келген құрбандықтар мен дұғаларды қабылдаудан бас тартады. Алайда Креон Тирезийді жемқорлықпен айыптады. Тирезиас Креонның Полиникесті жерлеуден қалдырып, Антигонаны жерге көміп тастағаны үшін "өз белінен туған ұлын" жоғалтатынын айтады (ол Антигонаны өлім жазасына кесіп өлтіру керек емес деп айтпайды, тек тірі денені жер астына көму дұрыс емес екенін айтады). Тирезиас сондай-ақ бүкіл Грекия Креонды менсінбейді және Тебаның құрбандықтарын құдайлар қабылдамайды деп пайғамбарлық етеді. Хордың жетекшісі қорқып, Креоннан Тирезийдің кеңесіне құлақ асып, Антигонаны босатып, Полиникесті жерлеуді сұрайды. Креон келісіп, ер адаммен кетіп барады. Хор Дионис құдайына арнап ән салады. Хэймонның өзін-өзі өлтіргенін хабарлау үшін Хэймонның жетекшісіне хабаршы келеді. Евридика, Креонның әйелі және Хемонның анасы, кіріп, хабаршыдан оған бәрін айтуын сұрайды. Хабаршы Креонның Полиникті жерлеуге қатысқанын айтады. Креон Антигона үңгіріне келгенде, ол Хамонның өзін-өзі асып алған Антигон...

Prior to the beginning of the play, the brothers Eteocles and Polynices, leading opposite sides in Thebes' civil war, died fighting each other for the throne. Creon, the new ruler of Thebes and brother of the former Queen Jocasta, has decided that Eteocles will be honored and Polynices will be in public shame. The rebel brother's body will not be sanctified by holy rites and will lie unburied on the battlefield, prey for carrion animals, the harshest punishment at the time. Antigone and Ismene are the sisters of the dead Polynices and Eteocles. In the opening of the play, Antigone brings Ismene outside the palace gates late at night for a secret meeting: Antigone wants to bury Polynices' body, in defiance of Creon's edict. Ismene refuses to help her, not believing that it will actually be possible to bury their brother, who is under guard, but she is unable to stop Antigone from going to bury her brother herself. The Chorus, consisting of Theban elders, enter and cast the background story of the Seven against Thebes into a mythic and heroic context. Creon enters and seeks the support of the Chorus in the days to come and, in particular, wants them to back his edict regarding the disposal of Polynices' body. The leader of the Chorus pledges his support out of deference to Creon. A sentry enters, fearfully reporting that the body has been given funeral rites and a symbolic burial with a thin covering of earth, though no one saw who actually committed the crime. Creon, furious, orders the sentry to find the culprit or face death himself. The sentry leaves. The Chorus sings of the ingenuity of human beings; but add that they do not wish to live in the same city as law breakers. The sentry returns, bringing Antigone with him. The sentry explains that the watchmen uncovered Polynices' body and then caught Antigone as she did the funeral rituals. Creon questions her after sending the sentry away, and she does not deny what she has done. She argues unflinchingly with Creon about the immorality of the edict and the morality of her actions. Creon becomes furious, and seeing Ismene upset, thinks she must have known of Antigone's plan. He summons her. Ismene tries to confess falsely to the crime, wishing to die alongside her sister, but Antigone will not have it. Creon orders that the two women be imprisoned. The Chorus sings of the troubles of the house of Oedipus. Haemon, Creon's son, enters to pledge allegiance to his father, even though he is engaged to Antigone. He initially seems willing to forsake Antigone, but when he gently tries to persuade his father to spare Antigone, claiming that "under cover of darkness the city mourns for the girl", the discussion deteriorates, and the two men are soon bitterly insulting each other. When Creon threatens to execute Antigone in front of his son, Haemon leaves, vowing never to see Creon again. The Chorus sings of the power of love. Antigone is brought in under guard on her way to execution. She sings a lament. The Chorus compares her to the goddess Niobe, who was turned into a rock, and say it is a wonderful thing to be compared to a goddess. Antigone accuses them of mocking her. Creon decides to spare Ismene and to bury Antigone alive in a cave. By not killing her directly, he hopes to pay minimal respects to the gods. She is brought out of the house, and this time, she is sorrowful instead of defiant. She expresses her regrets at not having married and dying for following the laws of the gods. She is taken away to her living tomb. The Chorus encourages Antigone by singing of the great women of myth who suffered. Tiresias, the blind prophet, enters. Tiresias warns Creon that Polynices should now be urgently buried because the gods are displeased, refusing to accept any sacrifices or prayers from Thebes. However, Creon accuses Tiresias of being corrupt. Tiresias responds that Creon will lose "a son of [his] own loins" for the crimes of leaving Polynices unburied and putting Antigone into the earth (he does not say that Antigone should not be condemned to death, only that it is improper to keep a living body underneath the earth). Tiresias also prophesies that all of Greece will despise Creon and that the sacrificial offerings of Thebes will not be accepted by the gods. The leader of the Chorus, terrified, asks Creon to take Tiresias' advice to free Antigone and bury Polynices. Creon assents, leaving with a retinue of men. The Chorus delivers a choral ode to the god Dionysus. A messenger enters to tell the leader of the Chorus that Haemon has killed himself. Eurydice, Creon's wife and Haemon's mother, enters and asks the messenger to tell her everything. The messenger reports that Creon saw to the burial of Polynices. When Creon arrived at Antigone's cave, he found Haemon lamenting over Antigone, who had hanged herself. Haemon unsuccessfully attempted to stab Creon, then stabbed himself. Having listened to the messenger's account, Eurydice silently disappears into the palace. Creon enters, carrying Haemon's body. He understands that his own actions have caused these events and blames himself. A second messenger arrives to tell Creon and the Chorus that Eurydice has also killed herself. With her last breath, she cursed her husband for the deaths of her sons, Haemon and Megareus. Creon blames himself for everything that has happened, and, a broken man, he asks his servants to help him inside. The order he valued so much has been protected, and he is still the king, but he has acted against the gods and lost his children and his wife as a result. After Creon condemns himself, the leader of the Chorus closes by saying that although the gods punish the proud, punishment brings wisdom.

Кейіпкерлер

Антигона, өзінің бағынушы қарындасымен салыстырғанда, туғандық парызын сезінетін батыр ретінде бейнеленеді. Оның Исмененімен сөйлескен сәттері оның көңілді, тікелей мінезді екенін көрсетеді, тіпті ол өзінің ағасы сияқты даулы. Ол қайтыс болған бауырының қадірін ұстау үшін Креонның бұйрығына қарамастан, салдарына мойын бұрады. Исмена Антигонаға қарама-қарсы тұрады, патша жарлығына олардың әр түрлі реакцияларын көрсетеді. Олардың мақсаты – пьесадағы оқиғаларды түсіндіріп, күшті сезімдер мен кернеуді күшейту, сондай-ақ оқиғаны мифтермен байланыстыру. Ойын дамыған сайын олар Креонға салмақтанып, шамадан тыс әрекеттен аулақ болуға кеңес береді. Олардың өтініштері Креонды Исменаны кешіруге ықпал етеді. Сондай-ақ олар Креонға Тиресийдің кеңесін тыңдауды ұсынады.

Тарихи контекст

"Антигона" ұлттық ынтаның күшті болған кезеңде жазылды. 441 жылға дейін, пьеса сахналанғаннан кейін көп ұзамай Софокл Самосқа қарсы әскери жорықты басқаратын он генералдың бірі болып тағайындалды. Мұндай империялық кезеңдегі маңызды пьесада саяси үгіт-насихат аз, құмарлыққа толы тікелей сөйлеу жоқ және – "эпиклераттан" (қыздың қайтыс болған әкесінің әулетін жалғастыру құқығы) және анархияға қарсы пікірлерді есептемегенде – Афинаға қатысты ешқандай заманауи сілтеме немесе айғақ жоқ. "Антигона" сол кездегі мәселелерге тоқталмай, пьесадағы кейіпкерлер мен тақырыптарға ден қояды. Дегенмен, ол Креон тұлғасындағы абсолютті билеушінің немесе тиранның қаупін ашады, оған шын пікірін ашық айтуға батыл жететін адам аз, сондықтан ол Антигонаны кінәлау арқылы қателік жасайды, пьесаның соңғы жолдарында өкінішпен өкінетін қателік. Демократиялық дәстүрлерімен мақтанған афиналықтар оның қателігін пьесадағы көптеген диалогтар арқылы анықтаған болар еді, олар Теба халқының оның дұрыс емес екеніне сенедінін, бірақ оған айтуға мүмкіндігі жоқ екенін көрсетеді. Афиналықтар тирандықтың ақымақтығын сезінетін еді.

Ерекше белгілері

Антигонадағы хор Эсхилдің "Тебаға қарсы жеті" пьесасындағы хордан өзгеше, Антигона осы пьесаның жалғасы болып табылады. Қазіргі ғалымдар Эсхилдің қайтысынан кейін, Софоклдің пьесасына сай келу үшін жазылған деп санайтын көріністе, "Тебаға қарсы жеті" пьесасының хоры Антигонаның бауырларын жерлеу шешімін көбінесе қолдайды. Бұл жерде хордың құрамына азаматтық наразылықты жақсы қабылдамайтын қарттар кіреді. Хор – Софоклдің пьесалары мен Эсхил және Эврипидтің пьесалары арасындағы ерекше айырмашылықты көрсетеді. Эсхилдің хоры пьесаның моральдық мәнін әрқашан жалғастырып, күшейтеді, ал Эврипидтің хоры жиі негізгі моральдық тақырыптан ауытқиды. Антигонадағы хор орташа жағдайда: ол тікелей көріністегі жалпы мораль шеңберінде қалады, бірақ оқиғадан немесе сөйлеудің бастапқы себебінен ығысуға мүмкіндік береді.

Мағынасы мен түсіндірілуі

Креон Антигонаның өз ағасын оның бұйрығына қарсы жерлегенін білгеннен кейін, оның тағдыры туралы пікір-таласта Хор, Хемон немесе Антигонаның өзінен жастық шағы немесе бауырластық сезімі үшін мейірімділік туралы ешқандай аргумент келтірмеді. Оны құтқару үшін айтылған аргументтердің көп бөлігі қатаң әділеттілікті қайсысының сақтағаны жөн деген пікірталасқа негізделген. Антигона мен Креон екеуі де өз істеріне құдайдың қолдауы бар деп мәлімдейді, бірақ пайғамбар Тирезий Антигонаның құдайлар Полиниксті жерлеуді талап етеді деген пікірін қолдайды. Креон Тирезиймен сөйлескенге дейін оның күнәлі екенін білмейді және құдайларға наразылық тудыратын нәрсе жасағанын түсінбейді. Ол ескертіледі, бірақ оған қарсы тұрып, құдайлардың пайғамбарын қорлайды. Міне, оның күнәсі, және осының салдарынан жазаға тартылады. Креонды қоршаған апаттар мемлекеттік заңды Антигона қорғайтын жазба және құдайлық заңнан жоғары қойғанының нәтижесі емес, Тирезийдің ескертулерін тыңдамауынан туындаған өзіне-өзі шектеу қоймауы салдарынан болды. Бұл ойды пьесаның соңғы жолдарында Хор баса айтады. Неміс ақыны Фридрих Хёльдерлиннің аудармасы философ Мартин Хайдеггерге зор әсер етті, ол пьесаның тереңдеген түсіндірмесін ұсынады: ол Антигонаның сарайдағы құқықтық және саяси мәртебесіне, эпиклерат заңдық құралы бойынша мұрагер болу құқығына және осылайша Зевстің қорғауына назар аударады. Классикалық Афина заң практикасына сәйкес, Креонның ең жақын туысы (Хемон) қайтыс болған патшаның қызына кері неке арқылы үйленуі керек, бұл Хемонның қайтыс болған қарындасы үшін ұл мен мұрагер тууына себеп болар еді. Креон немерелерінен және әулетінің мұрагерлерінен айырылып қалар еді – бұл Антигонаға деген жеккөрушілігінің себебі болуы мүмкін. Бұл заманауи көзқарас көп уақыт бойы жасырын қалды. Хайдеггер «Софоклдің Антигонасындағы Адамға арналған ода» атты эссесінде 278-жолдан басталатын хордың строфа мен антистрофа тізбегіне назар аударады. Оның түсіндіруі үш кезеңнен тұрады: біріншіден, тармақтың мағынасын қарастыру, содан кейін осы түсінікпен қатар өту және Софокл осы өлеңде білдірген адамзаттың табиғатын анықтау. Хайдеггер қолданған аудармадағы бірінші строфаның алғашқы екі жолында хор жер бетінде көптеген таңғажайып нәрселер бар, бірақ адамнан да таңғажайып ештеңе жоқ дейді. Бастауыш Хайдеггер үшін маңызды, ол осы екі жолды адамзаттың негізгі қасиетін сипаттау деп есептеді, оның ішінде барлық басқа да аспектілер өзінің мәнін табуы керек. Бұл екі жол соншалықты маңызды, сондықтан аяттың қалған бөлігі осы екі жолды түсінуге жұмсалады. Гректің адамзатты анықтамасы – ең таңғажайып нәрсе. Хайдеггердің мәтінді түсіндіруі адамзатты бір сөзбен сипаттайды, ол шектен тыс – дейнотатон. Адам дейнон, өйткені ол қорқынышты, зорлықшыл, сонымен қатар күштілерге қарсы зорлық-зомбылық жасайды. Адам екі рет дейнон. 1942 жылғы лекцияларында Хёльдерлиннің «Истер» әнұранында Хайдеггер осы пьесаны түсіндіруде одан әрі барады және Антигона өзіне берілген тағдырды қабылдайды, бірақ хорлық одада сипатталған адамзатқа қарсы жолмен жүрмейді деп санайды. Антигона Креонға қарсы шыққанда, оның ғажайып азап шегуі оның ең жоғарғы әрекеті болып табылады.

Once Creon has discovered that Antigone buried her brother against his orders, the ensuing discussion of her fate is devoid of arguments for mercy because of youth or sisterly love from the Chorus, Haemon or Antigone herself. Most of the arguments to save her center on a debate over which course adheres best to strict justice. Both Antigone and Creon claim divine sanction for their actions; but Tiresias the prophet supports Antigone's claim that the gods demand Polynices' burial. It is not until the interview with Tiresias that Creon transgresses and is guilty of sin. He had no divine intimation that his edict would be displeasing to the Gods and against their will. He is here warned that it is, but he defends it and insults the prophet of the gods. This is his sin, and it is this that leads to his punishment. The terrible calamities that overtake Creon are not the result of his exalting the law of the state over the unwritten and divine law that Antigone vindicates, but are his intemperance that led him to disregard the warnings of Tiresias until it was too late. This is emphasized by the Chorus in the lines that conclude the play. The German poet Friedrich Hölderlin, whose translation had a strong impact on the philosopher Martin Heidegger, brings out a more subtle reading of the play: he focuses on Antigone's legal and political status within the palace, her privilege to be the heiress (according to the legal instrument of the epiklerate) and thus protected by Zeus. According to the legal practice of classical Athens, Creon is obliged to marry his closest relative (Haemon) to the late king's daughter in an inverted marriage rite, which would oblige Haemon to produce a son and heir for his dead father in law. Creon would be deprived of grandchildren and heirs to his lineage – a fact that provides a strong realistic motive for his hatred against Antigone. This modern perspective has remained submerged for a long time. Heidegger, in his essay, The Ode on Man in Sophocles' Antigone, focuses on the chorus' sequence of strophe and antistrophe that begins on line 278. His interpretation is in three phases: first to consider the essential meaning of the verse, and then to move through the sequence with that understanding, and finally to discern what was nature of humankind that Sophocles was expressing in this poem. In the first two lines of the first strophe, in the translation Heidegger used, the chorus says that there are many strange things on earth, but there is nothing stranger than man. Beginnings are important to Heidegger, and he considered those two lines to describe the primary trait of the essence of humanity within which all other aspects must find their essence. Those two lines are so fundamental that the rest of the verse is spent catching up with them. The authentic Greek definition of humankind is the one who is strangest of all. Heidegger's interpretation of the text describes humankind in one word that captures the extremes — deinotaton. Man is deinon in the sense that he is the terrible, violent one, and also in the sense that he uses violence against the overpowering. Man is twice deinon. In a series of lectures in 1942, Hölderlin's Hymn, The Ister, Heidegger goes further in interpreting this play, and considers that Antigone takes on the destiny she has been given, but does not follow a path that is opposed to that of the humankind described in the choral ode. When Antigone opposes Creon, her suffering the uncanny is her supreme action.

Екінші жерлеу мәселесі

Софоклдің «Антигонасы» туралы әлі де талқыланып жатқан маңызды мәселе – екінші жерлеу мәселесі. Антигона ағасының денесін тозаңмен көмгенде, жерлеу рәсімдерін аяқтады және осылайша оған деген борышын өтеді. Дұрыс жерленгеннен кейін, Полиникстің жаны, денесінен тозаң алынса да, жоқ болса да, Арнайы әлемге бара алатын еді. Бірақ Антигона денесін жаңадан ашқаннан кейін қайта оралып, рәсімді тағы да орындады. Бұл әрекет тек сюжеттік қажеттіліктен туғандай көрінеді, осылайша оның бағынсыздыққа ұшырағанын көрсетеді, оның кінәсіне күмән қалдырмайды. Бірнеше зерттеуші күзетшінің айтқандарын және хордың байқауларын келтіре отырып, алғашқы жерлеуді Антигона емес, құдайлар жасады деген пікірді айтады. Дегенмен, Антигона ағасын жерлеу рәсімімен ғана емес, оның денесін де топыраққа көмуді қалаған болуы мүмкін. Күзетші Полиникстің денесін тозаңмен жапқаннан кейін құстар мен жануарлар оны жалғыз қалдырғанын айтады (257–258 жолдар). Бірақ күзетшілер тозаңды алып тастағаннан кейін, құстар мен жануарлар қайта оралды, ал Тирезий құстар мен иттің Полиникстің денесімен қаланың құрбандық орындарын және ошақтарын ластағанын атап өтті, нәтижесінде құдайлар халықтың құрбандықтары мен дұғаларын қабылдамайды (1015–1020 жолдар). Сондықтан күзетшілер денені қорғаған топырақты алып тастағаннан кейін, Антигона оны құдайларды қорлаудан сақтау үшін қайтадан көмеген болуы мүмкін. Антигона Полиниксті жерлеу рәсімін орындағанмен, Креон Тирезийдің кеңесімен (1023–1030 жолдар) оның денесін толық және мәңгілік жерлейді. Ричард Джебб Антигонаның қайтадан қабірге оралу себебінің бірі – ол алғашқы жерлеу кезінде шоайды (су құю рәсімін) ұмытқан, және «бәлкім, рәсім тозаң мәйітті жауып тұрғанда ғана аяқталған деп есептелген» дейді. Гилберт Норвуд Антигонаның екінші жерлеуді өзінің жартасқа ұқсас мінезімен түсіндіреді. Оның пікірінше, Антигона ағасын жасырып қалу туралы идеяға елікпеген болса, пьесадағы өлім-жітімнің ешқайсысы болмас еді. Бұл аргумент ештеңе болмағанда ештеңе болмас еді дейді және Антигонаның екінші жерлеуге қайтып оралған себебін түсіндіруде көп тұжырым жасамайды, себебі алғашқы жерлеу оның діни міндетін орындаған болар еді, қаншалықты жартас болса да. Бұл оның Креонға қарсы шығуы мен ағасының денесіне көрсеткен құрметінен туындаған. Тихо фон Виламовиц Моеллендорф екінші жерлеудің қажеттілігін Софоклдің «Антигонасын» Антигонаның алғашқы жерлеу кезінде тұтқындалған гипотетикалық нұсқасымен салыстыра отырып дәлелдейді. Бұл жағдайда, заңсыз жерлеу туралы жаңалық және Антигонаның тұтқындалуы бір уақытта жетеді, Антигонаның қарсылығы мен жеңісін бағалауға мүмкіндік болмайды. Ж. Л. Роуз екінші жерлеу мәселесін Антигонаны трагедиялық кейіпкер ретінде жан-жақты зерттеу арқылы шешуге болады деп санайды. Трагедиялық кейіпкер болғандықтан, ол бір идеяға толығымен берілген, ол үшін бұл ағасына өлімде лайықты құрмет көрсету және оған, сондай-ақ дұрыс нәрсеге деген сүйіспеншілігін білдіру. Сондықтан ол ағасының денесін ашық көргенде, эмоцияға беріліп, оны қайтадан көмеді, бұл әрекеттің қажеттілігіне немесе оның қауіпсіздігіне ешқандай мән бермейді.

An important issue still debated regarding Sophocles' Antigone is the problem of the second burial. When she poured dust over her brother's body, Antigone completed the burial rituals and thus fulfilled her duty to him. Having been properly buried, Polynices' soul could proceed to the underworld whether or not the dust was removed from his body. However, Antigone went back after his body was uncovered and performed the ritual again, an act that seems to be completely unmotivated by anything other than a plot necessity so that she could be caught in the act of disobedience, leaving no doubt of her guilt. More than one commentator has suggested that it was the gods, not Antigone, who performed the first burial, citing both the guard's description of the scene and the chorus's observation. It's possible, however, that Antigone not only wants her brother to have burial rites, but that she wants his body to stay buried. The guard states that after they found that someone covered Polynices' body with dirt, the birds and animals left the body alone (lines 257–258). But when the guards removed the dirt, then the birds and animals returned, and Tiresias emphasizes that birds and dogs have defiled the city's altars and hearths with the rotting flesh from Polynices' body; as a result of which the gods will no longer accept the peoples' sacrifices and prayers (lines 1015–1020). It's possible, therefore, that after the guards remove the dirt protecting the body, Antigone buries him again to prevent the offense to the gods. Even though Antigone has already performed the burial rite for Polynices, Creon, on the advice of Tiresias (lines 1023–1030), makes a complete and permanent burial for his body. Richard C. Jebb suggests that the only reason for Antigone's return to the burial site is that the first time she forgot the Choaí (libations), and "perhaps the rite was considered completed only if the Choaí were poured while the dust still covered the corpse." Gilbert Norwood explains Antigone's performance of the second burial in terms of her stubbornness. His argument says that had Antigone not been so obsessed with the idea of keeping her brother covered, none of the deaths of the play would have happened. This argument states that if nothing had happened, nothing would have happened, and does not take much of a stand in explaining why Antigone returned for the second burial when the first would have fulfilled her religious obligation, regardless of how stubborn she was. This leaves that she acted only in passionate defiance of Creon and respect to her brother's earthly vessel. Tycho von Wilamowitz Moellendorff justifies the need for the second burial by comparing Sophocles' Antigone to a theoretical version where Antigone is apprehended during the first burial. In this situation, news of the illegal burial and Antigone's arrest would arrive at the same time and there would be no period of time in which Antigone's defiance and victory could be appreciated. J. L. Rose maintains that the problem of the second burial is solved by close examination of Antigone as a tragic character. Being a tragic character, she is completely obsessed by one idea, and for her this is giving her brother his due respect in death and demonstrating her love for him and for what is right. When she sees her brother's body uncovered, therefore, she is overcome by emotion and acts impulsively to cover him again, with no regards to the necessity of the action or its consequences for her safety.

Азаматтық мойынсұнбаушылық

Антигонадағы белгілі бір тақырып – жеке адамның жеке міндеттемелерін орындау еркіндігіне қоғамның араласуын қабылдамау құқығы. Антигона Исменге Креонның бұйрығы туралы: «Оның мені өз ісімнен тоқтатуға құқығы жоқ» дейді. Осы тақырыпқа байланысты, Антигонаның бауырларын жерлеуге деген ниеті ақылға қонымды ойға немесе сезімге негізделгені туралы сұрақ туындайды, және бұл пікірталасқа Гёте де қатысады. Сондықтан Антигонада Фива халқының аргивтерді жерлемегені түсінікті, бірақ Креонның Полиниксті жерлеуге тыйым салғаны қатты таң қалдырады. Ол Фива азаматы болғандықтан, оны тебалықтардың жерлеуі заңды болар еді. Креон өз халқына Полиникс олардан алыс кеткенін, оны азамат ретінде қарастыруға және азаматтарға тән дәстүр бойынша жерлеуге тыйым салынғанын айтады. Фива халқына Полиниксті жерлеуге тыйым салғанда, Креон оны басқа шабуылдаушылармен – шетелдік аргивтермен теңестіреді. Креон үшін Полиникстің қалаға шабуыл жасауы оның азаматтығын жоққа шығарып, оны шетелдікке айналдырады. Осы жарлық бойынша, азаматтық адалдыққа негізделген. Полиникс Креонның көзінде опасыздық жасағанда, ол одан айырылады. Антигонаның көзқарасына қарсы қойылғанда, азаматтықты түсіну жаңа қақтығыс тудырады. Антигона Полиникстің мемлекетке опасыздық жасағанын мойындамайды, ол оның бұл опасыздығы оны қаламен байланысынан үзбейді деп санайды. Ал Креон азаматтықтың келісімшарт екеніне сенеді; ол абсолютті немесе берілмес емес, және белгілі бір жағдайларда жоғалуы мүмкін. Азаматтық абсолютті және даусыз, ал азаматтық белгілі бір мінез-құлыққа негізделген деген екі қарама-қайшы көзқарас – сәйкесінше «табиғаты бойынша» және «заң бойынша» азаматтық деп аталады.

Драмалық

Феликс Мендельсон 1841 жылы Людвиг Тиктің пьесасын сахналауға арналған музыкалық сюита жазды. Ол овертура мен жеті хорды қамтиды. Вальтер Хасенкливер 1917 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстың оқиғаларынан шабыттанған бейімделуді жазды. Жан Кокто 1922 жылы 22 желтоқсанда Париждегі Театр-де-л-Ательеде Софоклдің «Антигона» пьесасының бейімделуін жасады. Француз драматургы Жан Ануильдің «Антигона» трагедиясы Софоклдің пьесасынан және мифтен шабыт алды. Ануильдің пьесасы Париждегі Театр-де-л-Ательеде 1944 жылдың ақпан айында, Францияны нацистер басып алған кезде, тұңғыш рет қойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бертольт Брехт «Антигона» деген адаптацияны жазды, ол Фридрих Хольдерлиннің аудармасына негізделген және «Antigonemodell 1948» деген атпен жарық көрді. Гаитилік жазушы және драматург Феликс Морисо Лерой «Антигонаны» гаити креол тіліне «Антигон» (1953) деген атпен аударды. «Антигон» көптеген гаитиліктердің өмірлік діни тәжірибесін пьесаның мазмұнына енгізуге тырысады, гаитилік вуду пантеонынан бірнеше лоаларды спектакль бойына дауыстап енгізу арқылы. «Антигона» 1967 жылы Мария Замбраноның испан тіліндегі «La tumba de Antígona» (ағылшынша атауы: «Антигонаның қабірі») романына ықпал етті. Пуэрто-Рико драматургы Луис Рафаэль Санчестің 1968 жылғы «Антигона Переске байланысты азап» пьесасында Софоклдің пьесасы қазіргі заманғы әлемде қойылады, онда Креон – ойдан шығарылған Латын Америкасының диктаторы, ал Антигона мен оның «бауырлары» – диссиденттік бостандық күрескерлері. Апартеид кезеңіндегі Оңтүстік Африка драматургтары Атол Фугард, Джон Кани және Уинстон Нтсонаның 1973 жылғы «Арал» пьесасында екі камераластары репетиция жасап, ақырында басқа тұтқындар үшін «Антигонаны» орындайды, Антигонаның өзі мен Роббен аралы түрмесіндегі қара нәсілді саяси тұтқындар арасындағы параллельдіктерді көрсетеді. 1977 жылы «Антигона» режиссер Берни Эверь, Педро Веласкес және Рамон Тодд Дандаре бірлесіп Арубада папиаменто тіліне аударды. Бұл аудармада Софоклдің иамбикалық өлеңдері сақталған. Гризельда Гамбароның 1985-86 жылдары жазған «Антигона Фуриоза» аргентиналық драмасы Софоклдің «Антигонасының» әсерінен құрылған және кейіннен Аргентинаның «кір соғысына» айналған үкіметтік терроризм дәуірі туралы түсініктеме береді. 2004 жылы «Crossing Jamaica Avenue» және Нью-Йорктегі «The Women's Project» театр компаниялары Таня Барфилд, Карен Хартман, Чиори Миягава, Пулитцер сыйлығының иегері Линн Ноттедж және Каридад Свич жазған «Антигона жобасын» бірлесіп шығарды. Бұл Софоклдің мәтініне және АҚШ Патриоттық актісіне бес бөлімнен тұратын жауап. Мәтінді «NoPassport Press» 2009 жылы классикалық ғалым Марианна Макдональд және драматург Лиза Шлезингердің кіріспелерімен бір басылым ретінде жариялады. Бангладеш режиссері Танвир Мокамель өзінің 2008 жылғы «Рабия» («Қыз бауырлас») фильмінде де «Антигонадан» шабыт алып, оқиғаны 1971 жылғы Бангладеш азаттық соғысының шейіттеріне теңестірді, олар лайықты жерлеуден бас тартты. 2000 жылы перуандық театр тобы «Юяхкани» мен ақын Хосе Ватанабе бұл пьесаны бір актерлік шығармаға бейімдеді, ол топтың репертуарының бір бөлігі болып қала береді. Ирандық «Антигонаның» абсурдтық адаптациясын Хомяун Ғанизаде жазып, режиссерлік етіп, 2011 жылы Тегеранның қалалық театрында қойды. 2012 жылы Корольдік ұлттық театр «Антигонаны» қазіргі заманға бейімдеді. Поли Финдлейдің режиссерлігімен өлген Полинис террористік қауіпке, ал Антигона – «қауіпті бүлікшіге» айналды. Рой Уильямстың 2014 жылы «Антигонаны» «Pilot Theatre» үшін бейімдеуі қазіргі заманғы көше мәдениетінің ортасын өзгертеді. Сириялық драматург Мұхаммед Әл-Аттар «Антигонаны» 2014 жылы Бейрутта сириялық босқындар орындаған қойылымға бейімдеді. «Антигона Фергюсонда» – 2014 жылы Майкл Браунды полиция атып өлтіргеннен кейін, «Театр соғыс өндірісі» мен Фергюсон, Миссуридің қауым мүшелерінің ынтымақтастығы арқылы жасалған бейімделу. Аудармашы және режиссері – «Theatre of War Productions» көркемдік директоры Брайан Дориз, композиторы – Фил Вудмор. Елена Карапетистің түпнұсқаға жауап ретінде сипатталған қайта жазылған нұсқасы феминисттік тақырыпты бейнелейді. Оны 2022 жылдың маусым айында Аделаидадағы Оңтүстік Австралияның Мемлекеттік театр компаниясы шығарды, режиссері Энтони Никола. «Амазонкадағы Антигона» (премьерасы 2023 жылдың наурызында), бельгиялық театр жасаушы Мило Раудың әңгімелеу, музыка және фильмдерді біріктіріп, саяси спектакль жасауы.

Felix Mendelssohn composed a suite of incidental music for Ludwig Tieck's staging of the play in 1841. It includes an overture and seven choruses. Walter Hasenclever wrote an adaptation in 1917, inspired by the events of World War I.
Jean Cocteau created an adaptation of Sophocles' Antigone at Théâtre de l'Atelier in Paris on December 22, 1922. French playwright Jean Anouilh's tragedy Antigone was inspired by both Sophocles' play and the myth itself. Anouilh's play premièred in Paris at the Théâtre de l'Atelier in February 1944, during the Nazi occupation of France. Right after World War II, Bertolt Brecht composed an adaptation, Antigone, which was based on a translation by Friedrich Hölderlin and was published under the title Antigonemodell 1948. The Haitian writer and playwright Félix Morisseau Leroy translated and adapted Antigone into Haitian Creole under the title, Antigòn (1953). Antigòn is noteworthy in its attempts to insert the lived religious experience of many Haitians into the content of the play through the introduction of several Loa from the pantheon of Haitian Vodou as voiced entities throughout the performance. Antigone inspired the 1967 Spanish language novel La tumba de Antígona (English title: Antigone's Tomb) by María Zambrano. Puerto Rican playwright Luis Rafael Sánchez's 1968 play La Pasión según Antígona Pérez sets Sophocles' play in a contemporary world where Creon is the dictator of a fictional Latin American nation, and Antígona and her 'brothers' are dissident freedom fighters. The Island, a 1973 apartheid era play by the South African playwrights Athol Fugard, John Kani, and Winston Nthsona, features two cellmates who rehearse and ultimately perform Antigone for the other prisoners, drawing parallels between Antigone herself and black political prisoners held in Robben Island prison. In 1977, Antigone was translated into Papiamento for an Aruban production by director Burny Every together with Pedro Velásquez and Ramon Todd Dandaré. This translation retains the original iambic verse by Sophocles. Antigona Furiosa, written in the period of 1985 86 by Griselda Gambaro, is an Argentinian drama heavily influenced by Antigone by Sophocles, and comments on an era of government terrorism that later transformed into the Dirty War of Argentina. In 2004, theatre companies Crossing Jamaica Avenue and The Women's Project in New York City co produced the Antigone Project written by Tanya Barfield, Karen Hartman, Chiori Miyagawa, Pulitzer Prize winner Lynn Nottage and Caridad Svich, a five part response to Sophocles' text and to the US Patriot Act. The text was published by NoPassport Press as a single edition in 2009 with introductions by classics scholar Marianne McDonald and playwright Lisa Schlesinger. Bangladeshi director Tanvir Mokammel in his 2008 film Rabeya (The Sister) also draws inspiration from Antigone to parallel the story to the martyrs of the 1971 Bangladeshi Liberation War who were denied a proper burial. In 2000, Peruvian theatre group Yuyachkani and poet José Watanabe adapted the play into a one actor piece that remains as part of the group's repertoire. An Iranian absurdist adaptation of Antigone was written and directed by Homayoun Ghanizadeh and staged at the City Theatre in Tehran in 2011. In 2012, the Royal National Theatre adapted Antigone to modern times. Directed by Polly Findlay, the production transformed the dead Polynices into a terrorist threat and Antigone into a "dangerous subversive." Roy Williams's 2014 adaptation of Antigone for the Pilot Theatre relocates the setting to contemporary street culture. Syrian playwright Mohammad Al Attar adapted Antigone for a 2014 production at Beirut, performed by Syrian refugee women. Antigone in Ferguson is an adaptation conceived in the wake of the shooting of Michael Brown by police in 2014, through a collaboration between Theater of War Productions and community members from Ferguson, Missouri. Translated and directed by Theater of War Productions Artistic Director Bryan Doerries and composed by Phil Woodmore. Elena Carapetis' rewritten version, described as a response to the original, portrays a feminist theme. It was produced by the State Theatre Company of South Australia in Adelaide in June 2022, directed by Anthony Nicola. Antigone in the Amazon (premiered March 2023), a performance that combines storytelling, music, and film to create a political performance, by Belgian theatre maker Milo Rau.

Кино

Джордж Цавеллас пьесаны 1961 жылы фильмге бейімдеді және оны өзі режиссерлік етті. Фильмде Антигона рөлін Айрин Папас сомдады. Лилиана Каванидің 1970 жылғы "Мен - каннибали" фильмі – Софокл пьесасы негізіндегі қазіргі заманғы саяси фантазия, онда Бритт Экланд Антигона, ал Пьер Клементи Тирезий рөлінде ойнады. 1978 жылғы "Германияда күз" атты фильмде Генрих Бёллдің "Кешіктірілген Антигона" деген бөлімі бар, онда Антигонаның ойдан шығарылған қойылымы теледидар басшыларына ұсынылады, бірақ олар оны "әлде де өзекті" деп қабылдамайды. 2019 жылғы канадалық фильм Монреальдегі қазіргі заманғы иммигрант отбасының оқиғасын бейнелейді. Оны Софи Дераспе бейімдеп, режиссерлік етті, сонымен қатар Фредди Вильянуеваның қайғысынан да шабыт алды. Антигона рөлін Нахема Риччи ойнады.

Теледидар

Витторио Коттафави 1958 жылы RAI Radiotelevisione Italiana үшін және 1971 жылы Rai 1 үшін драманың екі теледидарлық постановкасын қойды. Валентина Фортунато мен Адриана Асти, сәйкесінше, бас рөлді ойнады. 1966 жылы ол Австралия теледидары үшін түсірілді. 1986 жылы Джульет Стивенсон Антигона, Джон Шрапнел Креон және Джон Джилгуд Тирезий рөлінде BBC-нің «Тебандық трагедиялары» спектаклінде ойнады. «Antigone at the Barbican» – 2015 жылы Иво ван Хоув режиссерлік еткен Barbican театрындағы постановканың теледидарға түсірілген нұсқасы. Аудармасын Энн Карсон жасады, Антигона рөлінде Жюльет Бинош, ал Креон рөлінде Патрик О’Кейн ойнады. Антигонаның басқа теледидарлық бейімделулерінде Айрин Уорт (1949) және Дороти Тутин (1959) ойнады, олардың екеуі де BBC арнасында көрсетілді.