Кіріспе
Грекия мифологиясында Пентхей (көне грекше: Πενθεύς) – Фив қаласының патшасы. Оның әкесі Эхион, спартоилердің ең білгірі болған. Анасы Агава, Фивтің негізін қалаушы Кадмустың қызы және құдай Гармонияның немересі. Оның әпкесі Эпирос, ал ұлы Менокей есімді. Бұл кейіпкер туралы көптеген мәліметтер Еврипидтің "Бақхая" трагедиялық пьесасындағы мифтің түсіндіруінен алынған.
In Greek mythology, Pentheus ('/p//ɛ//n//θj//uː//s/; Πενθεύς) was a king of Thebes. His father was Echion, the wisest of the Spartoi. His mother was Agave, the daughter of Cadmus, the founder of Thebes, and grandson of the goddess Harmonia. His sister was Epeiros and his son was Menoeceus. Much of what is known about the character comes from the interpretation of the myth in Euripides' tragic play, The Bacchae.
Мифологиялық өмірбаян
Пентийдің Диониске қарсылық білдіргені және содан кейінгі жазасы туралы оқиғаны Еврипид келесідей баяндаған. Теба патшасы Кадмус қартайып қалғандықтан, немересі Пентхеске алмасты. Көп ұзамай Пентий өзінің әпкесі Семеледің ұлы Дионис құдайына табынуды және Кадмеяның әйелдеріне оның ырымдарына қатысуды тыйым салды. Ашулы Дионис Пентхестің анасы Агава мен оның әпкелері Ино мен Автоноэ, Фибаның барлық басқа әйелдерімен бірге Бакилік шатастықта Цитарон тауына қарай жүгірді. Осылайша Пентхес Дионис тек қана ізбасар деп ойлап, оны түрмеге қамап қояды, бірақ оның шынжырлары түсіп, түрменің есіктері ашылады. Дионис Пентеяны әйелге ұқсатып, Бахик рәсімдерін тыңдау үшін азғырып, Пентеус жыныстық қатынасты көреді деп күткен. Қадмустың қыздары оны ағаштан көріп, жабайы аң деп ойлады. Олар Пентайды жерге түсіріп, аяқ-қолмен жыртып тастады (спарагмос деп аталатын рәсімнің бір бөлігі ретінде). Кейін оның кім екені анықталып, билік өкілдері әйелдерді Тебадан жер аударып жіберді. Кейбіреулер оның бірінші болып қолын, сосын басын жұлып алған анасы екенін айтады. Ол басын таяққа қойып, Фиваға алып кетеді, бірақ оның кім екенін тек әкесі Кадмуспен кездескеннен кейін ғана түсінеді. "Пентеус" атауы, Дионис пен Тирезийдің айтуынша, "Азаматтар" дегенді білдіреді және πένθος, пентос, қайғы немесе қайғыдан, әсіресе сүйікті адамның өліміне байланысты қайғыдан туындайды. Оның есімі қайғылы оқиғаға айналған. Пентийдің орнын оның ағасы Полидор басқарды. Пентай өлтірілгенге дейін немесе одан кейін, бәлкім, әйелі Меноекий есімді ұл туып, одан Креон мен Иокаста тараған. Ол Эдиптің ата-бабасы болды. Пентай туралы әңгімені Овидий өзінің "Метаморфозаларында" (3 - ші том) да талқылайды. 511 733) бойынша. Овидийдің нұсқасы Еврипидтің жұмысынан бірнеше салада ерекшеленеді. Овидийдің "Метаморфозаларында" Пентай патшаны соқыр көруші Тирезиас Баххты қарсы алуға ескертеді, әйтпесе "Сенің қаның төгіліп, орманды және анаң мен оның әпке-қарындастарын арамдайды". Пентай Тирезиасты жұмыстан шығарып, оның ескертулерін елемеді. Теба "жаңа құдайдың ақылсыздығы мен алдамшылығына" ұшыраған кезде Пентхес өз патшалығының құлдырауына өкінеді және Баххты тұтқындауды талап етеді. Оның орнына күзетшілері Бакустың құдайлығын растайтын және оның кемесі ұжымы жас құдайды ұрлап алуға тырысқаннан кейін қалай дельфинге айналғандығын айтып беретін теңізші Акоэтті тұтқындайды. Пентхес Акоэтті өтірік айтып отырғанына сенімді болып, оны түрмеге қамауға тырысады, бірақ күзетшілер Акоэтті шынжырмен бұғаулауға тырысқанда, шынжырлар құлайды. Ашулы Пентхес Баххтың өзіне жүгірді. Ол орман арқылы Баканалға қарай жүгірді. Қатысушылар Пентеусті шошқа деп ойлап, оған шабуыл жасады. Алдымен анасы оны найзамен ұрып өлтірді, содан кейін топ оның денесін жалаңаш қолдарымен жұлып тастады. Опианның нұсқасында Дионис дінін ұстанатын әйелдер құдайдан оларды барс етіп өзгертуін сұрайды, ал ол олардың өтінішіне жауап береді, сонымен бірге Пентхесті бұқаға айналдырады. Содан кейін барслар бұқаға шабуыл жасап, оны жыртып, Пентхесті өлтіреді, өйткені Оппиан "Бакаи" кітабындағы метафоралар мен иллюзияларды сөзбе-сөз айтады.
Қазіргі заманғы танымал мәдениетте
Пентей патшасы "Бакей" пьесасында кездеседі, бұл ежелгі грек трагедиясымен аттас, классикалық метей тілінде жазылған туынды. Пьесада, түпнұсқа трагедиядан өзгешеліктері бар, Пентей патшасы өмір сүру мүмкіндігі жоғары дәрежеде болжамсыз және күмәнді, дамыған елдердің жаһанданудың масштабты нәтижелеріне (Дионис құдайы бейнеленген) ұшыраған шағын қоғам ретінде бейнеленеді.