Кіріспе

Грек мифологиясында Эдиптің қызы

Грек мифологиясында Антигона (/æ//n/'/tɪ//ɡ//ə//n//i/ annTIGənee; Ἀντιγόνη) – Фивалық ханшайым және бірнеше ежелгі грек трагедияларының кейіпкері. Ол Фива патшасы Эдиптің қызы. Оның анасы Жокаста. Мифтің тағы бір нұсқасында оның анасы Эвриганея. Ол Полиник, Этеокл және Исменнің әпкесі. Атының мағынасы, ер адамға қатысты Антигон сияқты, "ата-анасының орнында" немесе "ата-анасына лайық" дегенді білдіреді. Антигона Софоклдың б.з.д. V ғасырында жазған үш трагедиялық пьесасында кездеседі, олар жиынтығында "Фивалық үш пьеса" деп белгілі. Ол "Антигона" трагедиясының басты кейіпкері. Ол Эсхилдің "Тебаға қарсы жеті" пьесасының соңында қысқаша көрінеді, ал оның тарихы Еврипидтің қазір жоғалған, сол аттас пьесасының тақырыбы болды.

Эдип патшасы

Антигона және оның әпкесі Исмена Эдип патшаның соңында көрінеді, Эдип қыздарына қалдырып бара жатқан "ұят" пен "қайғы" туралы айтқанда. Одан кейін ол Креоннан оларды қадағалауын өтінеді, бірақ қайғысынан оларды өзімен бірге алып кетуге ұмтылады. Креон оның қыздарды қаладан алып кетуіне бөгет қояды. Олардың ешқайсысының есімі пьесада айтылмайды.

Эдип Колонның жанында

Антигона "Колондағы Эдип" пьесасында әкесіне жол көрсетуші болып табылады, оны пьеса өтетін қалаға бастап әкеледі. Антигона әкесімен сенаттылығымен және қасіретті тағдырымен ұқсас. Антигона "Фениссалар" пьесасында да рөл атқарады.

Басқа жерлерде болған көріністер

Бұл аңыздың басқа да жерлерінде әртүрлі элементтері кездеседі. Филостраттың ежелгі суреті (Imagines ii. 29) Антигонаның Полиникстің денесін өртеу қадасына қоюын сипаттайды, және осы оқиға Римдегі Вилла Дориа Памфилидегі саркофагта бейнеленген. Гигинустың аңыз нұсқасында, Еврипидтің ізбасары жазған трагедияға негізделген, Антигона Креонның тапсыруымен сүйіктісі Хемонға өлтіруге берілген соң, ол оны құпия түрде алып кетеді және қойшының шатырына жасырып қояды, онда одан Меон есімді ұлы туылады. Ұл өскенде Фивадағы кейбір қорымдық ойындарға қатысып, денесіндегі дракон белгісі арқылы танылады. Бұл Антигонаның әлі тірі екенін анықтауға себеп болады. Гераклтың араласуы да б.з.б. 380–300 жылдар шамасында жасалған суреттелген вазада көрсетілген.

Мәдени сілтемелер

Қазіргі заманда Антигона қаһармандық символы ретінде шақырылады. "Нағыз детектив" телесериалының 2-ші маусымындағы "Ани" кейіпкері Антигонаның құрметіне аталған.

Қазіргі заманғы шығармалар

Антигонаның ағылшын тіліне жаңа аудармасы, канадалық ақын Энн Карсон жасаған, Иво ван Хоувтың режиссерлігімен Барбикан театрында (2015 жылдың наурызында) қойылған пьесада қолданылды, онда Антигона рөлін Джульетта Бинош орындады. Бұл қойылым 2015 жылдың 26 сәуірінде телефильм ретінде көрсетілді. Кейін пьеса Бруклин музыка академиясының BAM Харви театрына 2015 жылдың 24 қыркүйегінен 4 қазанына дейін көшірілді.