Кіріспе
Күн жүйесінің ең ішкі планетасы Меркурийдің көркемдік бейнелері үш ерекше кезеңнен өтті. Планета туралы көп мәлімет болмаған кезде, оған аз назар аударылды. Кейін, Меркурийдің Күнмен бір жағымен қарай тұрып, тұрақты күндізгі және түнгі жақтары бар деген қате пікір пайда болғанда, әңгімелер көбінесе екі жақтың жағдайларына және олардың арасындағы тұрақты көлеңке аймағына назар аударды. Бұл жаңылыс 1960 жылдары жойылғаннан кейін, планета көркем әдебиет жазушыларының назарынан тыс қалды және әңгімелер көбінесе планетаның Күнге жақындығынан туындайтын қатал қоршаған орта жағдайларына шоғырланды. 1750 жылғы Шевалье де Бетуннің «Меркурий әлемі» (ағылшын тілінде: «The World of Mercury») романы ерекше мысал, себебі ол сатира мақсатында ойдан шығарылған ғарыштық қоғамды пайдаланбайды. В. С. Лах Ширманың 1883 жылғы «Алериел, немесе басқа әлемдерге саяхат» романында меркурийліктер планета атмосферасында өмір сүретіндей бейнеленген. Меркурийде өтетін алғашқы ағылшын тіліндегі көркем шығарма – Уильям Уоллес Куктың 1905 жылғы «Белгісіздікте адасқан» немесе «Ерекше әлемдегі оқиғалар» романы, ол АҚШ капитализміне сатира. Гомер Ион Флинттің 1919 жылғы «Өлімнің иесі» әңгімесі Меркурийде құлайтын бұрынғы өркениеттің қираған қалдықтарын суреттейді. Мысалдарға Рей Каммингстің 1930 жылғы «Жасыл елдің Тамасы» романы кіреді, онда Меркурий тұрғындары жылжымайтын Күн астында өмір сүреді, Исаак Азимовтың 1942 жылғы «Рунраунд» әңгімесі (кейіннен 1950 жылғы «Мен, робот» романына енгізілген), онда робот қатал күндізгі жақтағы маңызды жабдықты әкелуге жіберіледі және істен шығады, Азимовтың 1956 жылғы «Өлі түн» әңгімесі, онда Меркурийде ұзақ уақыт өткізген кейіпкер тұрақты қараңғылықтағы аймақтарға үйренген, Ларри Нивеннің 1964 жылғы «Ең суық орын» әңгімесі Меркурийдің түнгі жағын бейнелейді және бұл Күнмен бір жағымен қарай тұрған Меркурий туралы соңғы әңгіме болуы мүмкін; әңгіме жазылған және жарияланған уақыт аралығында планетаның Күнмен бір жағымен қарай тұрмайтыны анықталды – ол шындығында 3:2 айналу-орбиталық резонансына ие, сондықтан барлық жақтары үнемі күндізгі жарықты көреді.
Fictional depictions of Mercury, the innermost planet of the Solar System, have gone through three distinct phases. Before much was known about the planet, it received scant attention. Later, when it was incorrectly believed that it was tidally locked with the Sun creating a permanent dayside and nightside, stories mainly focused on the conditions of the two sides and the narrow region of permanent twilight between. Since that misconception was dispelled in the 1960s, the planet has again received less attention from fiction writers, and stories have largely concentrated on the harsh environmental conditions that come from the planet's proximity to the Sun. The 1750 novel Relation du Monde de Mercure (English title: The World of Mercury) by Chevalier de Béthune is another early example which is unusual in not using the fictional extraterrestrial society for purposes of satire. In W. S. Lach Szyrma's 1883 novel Aleriel, or A Voyage to Other Worlds, Mercurians are depicted as living in the planet's atmosphere. The first English language work of fiction set primarily on Mercury was William Wallace Cook's 1905 novel Adrift in the Unknown, or Adventures in a Queer Realm, a satire on United States capitalism. Homer Eon Flint's 1919 short story "The Lord of Death" depicts the ruins of a previous civilization now extinct on Mercury. Examples include Ray Cummings' 1930 novel Tama of the Light Country where the inhabitants of Mercury live their lives under an unmoving Sun, Isaac Asimov's 1942 short story "Runaround" (later included in the 1950 fix up novel I, Robot) where a robot is sent to retrieve critical supplies from the inhospitable dayside and malfunctions, Asimov's 1956 short story "The Dying Night" where a character who has spent a long time on Mercury is used to there being areas in permanent darkness, Larry Niven's 1964 short story "The Coldest Place" depicts the nightside of Mercury and may be the last story of a tidally locked Mercury; between the time the story was written and when it was published, it was discovered that the planet is not tidally locked—it actually has a 3:2 spin–orbit resonance such that all sides regularly see daylight.
Қазіргі суреттер
Меркурийдің Күнмен синхронды айналмағаны анықталғаннан кейін де, кейбір әңгімелерде Күнге қараған ыстық күндізгі жағы мен Күнге қарама-қарсы тұрған суық түнгі жағының қарама-қайшылығы сюжеттік құрал ретінде қолданыла берді; 1982 жылғы Грант Каллинның "Тасбақа мен О’Харе" атты әңгімесінде күндізгі ыстықтан қашу үшін терминатор сызығының түнгі жағында қалуға тырысатын ғарышкер бейнеленеді. Бірақ, көбінесе қазіргі заманғы әңгімелер планетаның жалпы алғанда қатал жағдайларына баса назар аударады. Сол сияқты, 2005 жылғы Бен Бованың "Үлкен саяхат" сериясының бір бөлігі болған "Меркурий" романында планета күн энергиясы станциясы ретінде пайдаланылады. 1973 жылғы Артур Кларктың "Рамамен кездесу" романында Меркурийдегі адамдардың ұрпақтары, гермиандар деп аталатындар, қатал және күдікшіл болып суреттелген. 2005 жылғы Ларри Нивен мен Бренда Купердің "Кат пен Жылқыкүміс" әңгімесінде Меркурийге Күннің кеңеюінен қауіп төнеді. Ол 2007 жылғы "Күн" фильмінде бір ғарыш кемесі Меркурийдің орбитасына еніп, содан кейін екіншісімен кездеседі.