Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тонганың премьер-министрі (1839–1903)
Prime Minister of Tonga (1839–1903)
Ширли Вальдемар Бейкер (1836 – 16 қараша 1903) – Тонгадағы методист миссионері. Ол Тонганың еркін шіркеуін құрған және Джордж Тупу I патшаның тұсында зор ықпалға ие болды, ол оны премьер-министр етіп тағайындаған.
Shirley Waldemar Baker (1836 – 16 November 1903) was a Methodist missionary in Tonga. He was the founder of the Free Church of Tonga and enjoyed significant influence during the reign of George Tupou I, who made him prime minister.
Ерте өмір
Бейкер Англияның Лондонында Джейн (құрмет аты Вулмер) мен Джордж Бейкердің отбасында дүниеге келді. Ол 1852 жылы Виктория алтын асығы кезінде, жасырын түрде Мельбурнға келді. Содан кейін ол алтын өндіріс орындарында шаруа, кенші және дәріхана көмекшісі болып жұмыс істеді. 1855 жылы Бейкер Кастлемейндегі Веслиан мектебінде мұғалім болды. 1859 жылы Элизабет Пауэллға үйленді.
Baker was born in London, England, to Jane (née Woolmer) and George Baker. He arrived in Melbourne in 1852 during the Victorian gold rush, as a stowaway. He subsequently worked on the goldfields as a farmhand, miner and apothecary's assistant. In 1855, Baker became a teacher at a Wesleyan school in Castlemaine. He married Elizabeth Powell in 1859.
Тонга
1860 жылы Бейкер Веслиан дінінің пасторы болып тағайындалып, Тонгаға миссионер ретінде сапарлады. Ол миссияның жетекшісі болды және 1880 жылы оны премьер-министр етіп тағайындаған король Георг Тупу I-нің кеңестеріне қатысты. 1879 жылы Сиднейде Веслиан шіркеуінің басшылығымен келіспеушілік туды, соның салдарынан Бейкер "Тонганың еркін шіркеуі" деген атаумен тәуелсіз ұйым құрды. Бірақ, кейбір жергілікті тұрғындар бастапқы шіркеулеріне адал болды, бұл оқиға қатты дау-жанжалға әкеп соқты, нәтижесінде 1887 жылы Бейкерге қастандық жасауға тырысты. Ол жарақатсыз құтылды, бірақ оның ұлы мен қызы жараланды. Осы қылмыс үшін алты тонгалық өлім жазасына кесілді.
In 1860, Baker was ordained as a Wesleyan minister and went to Tonga as a missionary. He became head of the mission and was involved in the councils of King George Tupou I, who made him his prime minister in 1880. A disagreement arose with the Wesleyan authorities at Sydney in 1879, and Baker founded an independent body under the title of the "Free Church of Tonga". Some of the natives, however, were loyal to their original church and much strong feeling was aroused, which resulted with an attempt to shoot Baker in 1887. He escaped unhurt, but his son and daughter were both wounded. Six Tongans were executed for this crime,
Мұра және бағалау
Бейкердің бұл мәселе бойынша пікірі 1892 жылы жарық көрген Меннеллдің Австралиялық биографиялық сөздігінде кездеседі. Бассейль Томсонның «Премьер-министрдің ойын-сауығы» атты еңбегінде оған қарсы пікір келтірілген, 3-тен 25-ке дейінгі беттерде. Р. Л. Стивенсон Бейкерді «Тонганың жамандалған және көп айыпталып жүрген адамы» деп атап, онымен сөйлесудің өте қызықты екенін айтқан («Vailima Letters», 41-бет).
Baker's side of the case may be found in Mennell's Dictionary of Australasian Biography, published in 1892. An opposing view is in Basil Thomson's The Diversions of a Prime Minister, pp. 3 to 25. R. L. Stevenson, who called Baker "the defamed and much accused man of Tonga" found him "highly interesting to speak to" (Vailima Letters, p. 41).