Томас Эбендорфер: Австрия тарихшысы, ғалымы және мемлекет қайраткері
Thomas Ebendorfer
Томас Эбендорфер (1388-1464) – австриялық тарихшы, профессор, мемлекет қайраткері. Вена университетінде оқыды, Аристотель мен латын тілін оқытты. Библияны зерттеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Томас Эбендорфер (10 тамыз 1388 – 12 қаңтар 1464) – австриялық тарихшы, профессор және мемлекет қайраткері. Ол Төменгі Австриядағы Хасельбах қаласында дүниеге келген. 1412 жылы Вена университетінде өнер магистрі дәрежесін алған. 1427 жылға дейін өнер факультетінде жұмыс істеп, Аристотель және латын грамматикасы бойынша дәріс берген. 1419 жылдан бастап теология факультетіне «cursor biblicus» ретінде қабылданды. 1427 жылы лицензиат, ал 1428 жылы теология магистрі атанды; жақын арада теология факультетінің деканы болды және өмірінің соңына дейін осы факультетте профессор болып қызмет етті. 1423, 1429 және 1445 жылдары Вена университетінің ректоры болды; сонымен қатар Санкт-Стефан шіркеуінің каноны болды және уағыздаушы ретінде, сондай-ақ Вена маңындағы Перхтолдсдорф және Фалькенштейннің пасторы ретінде діни қызмет атқарды. Ол XV ғасырдағы Вена университетінің профессорларының ішінде ең беделділерінің бірі саналады. Университеттің құқықтары мен мүдделерін қорғауда ынтасымен және күш-жігерімен көзге түсті. Ол 1432–1434 жылдарғы Базель кеңесінде университеттің өкілі болды, кеңестің барлық талқылауларына белсенді қатысты және кеңес Прагаға гуситтермен келіссөздер жүргізу үшін жіберген делегаттардың бірі болды. 1440–1444 жылдары император Фридрих III-нің елшісі ретінде түрлі қалаларға жіберілді. Ол Базель кеңесінің папа мен императорға қатысты ұстанымын жақтырмады және ақырында одан бас тартты. Вена университетінің құқықтарын қорғауы және қарсыластарының шабуылдары императордың оған деген сенімін жоғалтты, император оны құпия жау деп есептеді. 1451 және 1452 жылдары Италияда болып, Римге сапар шекті, онда Рим папасынан Вена университетінің бейімделулерін растады. Фридрих III пен Бранденбургтың Альберті арасындағы соғыста делдал болуға тырысты, бірақ Фридрихтің наразылығын күшейтті. Оның соңғы жылдары 1461–1463 жылдардағы ала-көктемдермен көлеңкеленді, сол кезде Австрия Богемия королі Георг Подебрадийден және ішкі жанжалдардан көп зардап шекті.
Thomas Ebendorfer (10 August 1388 – 12 January 1464) was an Austrian historian, professor, and statesman. Born at Haselbach, in Lower Austria, he studied at the University of Vienna, where he received the degree of Master of Arts in 1412. Until 1427 he was attached to the Faculty of Arts and lectured on Aristotle and Latin grammar. After 1419 he was also admitted to the theological faculty as 'cursor biblicus'. In 1427 he was made licentiate and in 1428 Master of Theology; soon after he became dean of the theological faculty, in which body he was a professor until his death. He was rector of the University of Vienna in 1423, 1429, and 1445; and he was also a canon of St. Stephen's church, and engaged in the apostolic ministry as a preacher and as pastor of Perchtoldsdorf and of Falkenstein near Vienna. He ranks high among the professors of the University of Vienna in the Fifteenth century. In the struggles which it had to sustain, he championed the rights and interests of the university with zeal and energy. He represented the university at the Council of Basle (1432–1434), took an active part in all its discussions, and was one of the delegates sent by the council to Prague to confer with the Hussites. From 1440 to 1444 he was sent to various cities as an ambassador of Emperor Frederick III. He disapproved of the attitude of the Council of Basle towards both pope and emperor, and eventually withdrew from it. His advocacy of the rights of the Vienna University, coupled with the attacks of his opponents, lost him the favour of the emperor, who saw in him a secret enemy. In 1451 and 1452 he was in Italy and went to Rome where he obtained from the pope a confirmation of the privileges of the University of Vienna. In the war between Frederick III and Albert of Brandenburg he tried to act as mediator but only fell into greater disfavour with Frederick. His last years were clouded by the disturbances of the years 1461–1463 during which Austria had much to suffer from the King of Bohemia, George of Podebrady, and from internal conflicts.
Тарихи және діни еңбектер
Эбендорфер XV ғасырдың ең белгілі жылнамашыларының бірі. Оның "Chronicon Austriae" еңбегі – 1463 жылға дейінгі Австрия тарихының құрғақ, бірақ шыншыл және егжей-тегжейлі баяны. 1400 жылдан бастап ол Австрия тарихының аса маңызды дереккөзі болып табылады (ред. Pez, "Scriptores rerum Austriacarum", II, Лейпциг, 1725, 689-986; осы басылымда I кітаптың толығымен және II кітаптың бір бөлігі алынып тасталған). Оның Базель соборы туралы есебі "Diarium gestorum concilii Basileensis pro reductione Bohemorum" (ред. Бірк, Monumenta concilii Basileensis, Scriptores, I, Вена, 1875, 701-783) еңбегінде жарияланған. Ол сонымен қатар Рим императорларының тарихын, "Chronica regum Romanorum" атты еңбекті жазды; VI және VII кітаптары, дербес маңызы бар деректер ретінде, Прибрам редакциялаған (Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung, үшінші қосымша том, Инсбрук, 1890-1894, 38-222). Оның көптеген жазбалары әлі де жарияланбаған, олардың ішінде Киелі кітаптарға түсіндірмелер, уағыздар, "Liber de schismatibus", "Liber Pontificum Romanorum" (Левинсон, "Томас Эбендорфердің Liber Pontificum" еңбегі, "Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung", XX, 1899, 69-99) кіреді. "Жексенбілік уағыздар" 1478 жылы Страсбургте басылды.
Ebendorfer is one of the most prominent chroniclers of the Fifteenth century. His "Chronicon Austriae" is a dull but frank and very detailed history of Austria to 1463. From 1400 on it is an indispensable source of Austrian history (ed. Pez in "Scriptores rerum Austriacarum", II, Leipzig, 1725, 689 986; in this edition all of Book I and part of Book II were omitted). His account of the Council of Basle appears in the "Diarium gestorum concilii Basileensis pro reductione Bohemorum" (ed. Birk in Monumenta concilii Basileensis, Scriptores, I, Vienna, 1875, 701 783). He wrote also a history of the Roman emperors, "Chronica regum Romanorum"; Books VI and VII, which are of independent value as sources, were edited by Pribram in the Mitteilungen des Instituts für österreichische Geschichtsforschung, third supplementary volume (Innsbruck, 1890 1894), 38 222. Many of his writings are as yet unedited, among them commentaries on Biblical books, sermons, "Liber de schismatibus", "Liber Pontificum Romanorum" (see Levinson, "Thomas Ebendorfers Liber Pontificum" in "Mitteilungen des Instituts fur osterreichische Geschichtsforschung", XX, 1899, 69 99). 'Sermones Dominicales', printed in Strasbourg in 1478.