Кіріспе

Cor triatriatum (немесе триатриалдық жүрек) – жүректің туа біткен ақауы, онда сол жақ көкбауыр (cor triatriatum sinistrum) немесе оң жақ көкбауыр (cor triatriatum dextrum) жұқа мембранамен бөлінеді, нәтижесінде үш көкбауыр камерасы пайда болады (содан аты да осы). Cor triatriatum барлық туа біткен жүрек ақауларының 0,1%-ын құрайды және 50%-ға дейін жағдайларда басқа жүрек ақауларымен қатар жүруі мүмкін. Мембрана толық болуы мүмкін немесе әртүрлі өлшемдегі бір немесе бірнеше терезелерге (фенострацияларға) ие болуы мүмкін. Cor triatriatum sinistrum жиірек кездеседі. Бұл ақау кезінде әдетте өкпе тамырларын қабылдайтын проксимальды камера және митральды клапанға ашылатын, алдыңғы жағында орналасқан дистальды (шынайы) камера болады. Көкбауырды екіге бөлетін мембрананың мөлшері мен пішіні айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Ол диафрагмаға ұқсас, воронка тәрізді, жолақты, толығымен жабық (перфорацияланбаған) немесе кішкентай, шектеулі типтен үлкен және кеңінен ашық бір немесе бірнеше ашылуларды (терезелерді/фенострацияларды) қамтуы мүмкін. Педиатриялық жастағы пациенттерде бұл аномалия Фалло тетрадасы, оң қарыншаның екі шығысы, аорта коарктациясы, өкпелік веналық қосылыстың жартылай аномалиясы, коронарлық синус ашылмаған тұйық қуысы бар тұрақты сол жоғарғы вена, қарыншалар аралық қабырға дефектісі, көкбауыр-қарынша аралық қабырға (эндокардиалды жастық) дефектісі және жалпы көкбауыр-қарынша арнасы сияқты маңызды туа біткен жүрек ақауларымен байланысты болуы мүмкін. Сирек жағдайларда, бұл пациенттерде аспления немесе полиспления кездеседі. Ересектерде cor triatriatum көбінесе оқшауланған жағдай ретінде табылады.

Себеп

Cor triatriatum dextrum өте сирек кездеседі және эмбриональды жүректің оң синус клапанының толық сақталуының нәтижесі болып табылады. Мембрана оң жүрекшесін проксималды (жоғарғы) және дисталды (төменгі) бөліктерге бөледі. Жоғарғы бөлікке екі қуыстан да – үстіңгі және төменгі қуыстан – веналық қан келіп түседі, ал төменгі бөлік трикуспид клапанымен және оң жүрекше қосымшасымен жанасады.

Механизм және симптомдар

Бұл ақаудың табиғи дамуы жоғарғы және төменгі қарыншалар арасындағы байланыс тесігінің мөлшеріне байланысты. Егер байланыс тесігі кішкентай болса, науқастың жағдайы аса ауыр болып, ол жас шағында (әдетте сәби кезінде) жүрек жеткіліксіздігі мен өкпе ісінуі салдарынан қайтыс болуы мүмкін. Егер байланыс үлкен болса, науқастар балалық шақта немесе жас ересек кезінде митраль стенозына ұқсас клиникалық белгілермен көрініс беруі мүмкін. Жас ұлғайған сайын бұзылған жарқын қабық кальцийленіп, тесік тарылғанда, жүрек шығысы төмендеп, өкпе тамырларының гипертензиясы мен оң жақ жүрек жеткіліксіздігінің белгілері пайда болады – оның ішінде демқынқыс, ортопноэ, шаршағыштық, жүрек қағу және тыныс алудың қиындауы сияқты көріністер байқалады.

Емдеу

Cor triatriatum емдеуі жағдайларға қарай әртүрлі болады және симптомдардың көрінуіне байланысты. Симптомдары жоқ пациенттерде бұл жағдайды кездейсоқ анықтау әдетте дереу медициналық араласуды қажет етпейді, бірақ тынысқыру қиындығы мен өкпедегі қан тоқтау белгілері байқалғанда хирургиялық шаралар қажет. Бұл ауруды жүрекшелерді бөлетін мембрананы жою арқылы хирургиялық жолмен емдеуге болады. Операция әдетте алдымен диафрагманы алып тастау, содан кейін жүрекшелер аралық пердені жабу арқылы жасалады, бес жылдық өмір сүру көрсеткіші 90% құрайды, ал операциядан кейін дерлік барлық пациенттер симптомсыз болады.