Кіріспе

Ән

«In the Cage» – Генри Джеймстің 1898 жылы алғаш рет кітап түрінде жарық көрген повесі. Бұл ұзақ әңгіме аты аталмаған лондондық телеграф операторының басынан өткен оқиғаны баяндайды. Ол клиенттерінің жеке өміріне қатысты құпиялы ақпаратты пошта кеңсесіндегі «клеткада» отырып, олар жіберген жиі құпия жеделхаттарды түсіндіре отырып біледі. Сезімтал және зиялы телеграф операторы күтілмеген нәрсені біліп алады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Лондонның сәнді ауданындағы азық-түлік дүкені Кокердегі филиал пошта бөлімшесінде аты-жөні айтылмаған телеграфшы жұмыс істейді. Оның күйеу жігіті, М. Мадж есімді әдепті, бірақ өнегесіз адам, ақша үнемдеу үшін және оның қасында болу үшін, оны арзан ауданға көшуге шақырады. Ол бас тартады, себебі қазіргі орнында телеграммалар арқылы жоғары қоғамның көрінісін тамашалайды. Осы телеграммалар арқылы ол капитан Эверард пен леди Брэдин есімді екі ғашыққа "араласады". Телеграммалардағы белгілі бір кодтық нөмірлерді жадында сақтап, ол Эверардты олардың құпиялары ашылмауына сендіреді. Кейіннен ол досы, миссис Джорданнан, леди Брэдин мен Эверардтың Лорд Брэдиннің жақында қайтыс болуынан кейін үйленетінін біледі. Аты-жөні айтылмаған телеграфшы сондай-ақ Эверардтың үлкен қарызы бар екенін және леди Брэдин оны өзіне үйленуге мәжбүрлеп отырғанын, себебі Эверард оған қызығушылық танытпайтынын біледі. Телеграфшы ақыры Маджға үйленуге шешім қабылдайды және ол қатысқан ерекше оқиғалар туралы ойға келеді.

Негізгі тақырыптар

Джеймс жиі телеграмма жіберіп тұратын (олардың жүзден астамы бүгінге дейін сақталған), ал ол осы тапқыр әңгімені телеграф кеңсесіндегі тәжірибесінен алған. "Қоңырдағы" атсыз кейіпкерін Джеймс еңбегінің бір түрі ретінде қарастыруға болады, ол ең ұсақ деректерден күрделі, аяқталған туынды жасайды. Оның клиенттерінің қысқа, түсініксіз телеграммаларынан олардың өміріне қатысты мәліметтерді табу шеберлігі, бір жағынан, Джеймстің ең кішкентай ұсыныстардан әңгімелер құрастыру қабілетімен саяды – ол бұл туралы Нью-Йорк басылымының кіріспелерінде жиі айтқан.

Санаткерлік бағалау

Сыншылар бұл салыстырмалы түрде беймәлім оқиғаға көбінесе өте жылы қабылдады. Телеграфшының егжей-тегжейлі және сенімді бейнесі көп мақтауға ие болды. Саяси көзқарасты сыншылар Джеймстің жұмысшы сыныбынан шыққан әйелді ізгілікпен және дәлдікпен бейнелеу қабілетін бағалады. Кейбіреулер бұл әңгімені "Қоңырда" жарық көргенге дейін жазылған "Бұрылыс" повесімен салыстырды. Екі әңгіменің де аты-жөні айтылмаған кейіпкерлері белсенді қиялдануға бейім, бірақ телеграфшы шындыққа жақынрақ сияқты көрінеді. Кемінде, сыншылар оның капитан Эверард пен леди Брейдиді ойша құрды ма деп сұрамайды. Аз ғана сыншылар капитан Эверард пен леди Брейдиннің жеделхаттарынан телеграфшы не білгенін табуға тырысып, ойын-құдайына берілді. Джеймс өзі білмейтінін және білгісі келмейтінін айтты. Жас келіншек, мүмкін, тым көп нәрсе оқыған, жарқын қиялы мен жадты есте сақтау қабілетіне ие. Оның қарапайым жігітіне мүмкіндігінше ерте үйленуі – телеграммалардан жасаған қажетті "батыры" мен "қаһарман" мүлдем басқаша екенін түсінуіне қарсы наразылық. Джеймс телеграфшыны өз сыныбының өкілі деп қараса да, бұл оқиға сыныптық қақтығыс емес. Оның барлық жас, бай ерлер мен әйелдерді жақсы деп есептемейтіні, тек оның бай жігіттері мен қыздары жақсы болуы керек деп ойлайтыны. Айынықса, олар керемет емес, шынайы болып шықты.