Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз филологы, классикалық ғалым және жазушы (1913–2010)
French philologist, classical scholar and writer (1913–2010)
Жаклин Вормс де Ромилли (ʁɔmiji; туған Дэвид, грекше: Ζακλίν ντε Ρομιγύ, 26 наурыз 1913 – 18 желтоқсан 2010) – француз филологы, классикалық ғалым және көркем әдебиет жазушысы. Ол Collège de France-қа ұсынылған алғашқы әйел және 1988 жылы Académie française-ге қабылданған екінші әйел болды. Ол ежелгі Грекия мәдениеті мен тілі, әсіресе Фукидид туралы зерттемелерімен танымал.
Jacqueline Worms de Romilly (ʁɔmiji; née David, Greek: Ζακλίν ντε Ρομιγύ, 26 March 1913 – 18 December 2010) was a French philologist, classical scholar and fiction writer. She was the first woman nominated to the Collège de France, and in 1988, the second woman to enter the Académie française. She is primarily known for her work on the culture and language of ancient Greece, and in particular on Thucydides.
Өмірбаян
Шартр, Эур-э-Лоар қаласында туған ол Мольер лицейінде оқыды. Мектеп оқушысы кезінде ол 1930 жылы Латын тілінен француз тіліне аударма бойынша бірінші жүлдені және Ежелгі грек тілінен екінші жүлдені жеңіп алып, Concours général байқауында жүлделі орынға ие болған алғашқы әйел болды. Содан кейін ол Льюис-ле-Гранд лицейінде École Normale Supérieure мектебіне дайындалды. Ол 1933 жылы Ульмдегі ENS-тің класына түсті. Ол 1936 жылы классикадан агрегацияны сәтті тапсырды; алайда, еврей тегіне жататындықтан, Виши үкіметі Францияның оккупациясы кезінде оны оқытушылық қызметтен шеттетті. 1947 жылы Париж университетінде әдебиет докторы ғылымын қорғады. Оның докторлық диссертациясы, «шеберлікпен» жазылған Фукидидтегі афиналық империализм туралы еңбек, «Фукидид және афиналық империализм» деген атпен жарияланды және кейіннен «Thucydides and Athenian Imperialism» деген атпен ағылшын тіліне аударылды. Мектеп мұғалімі болғаннан кейін, ол Лилль университетінде, содан кейін 1957 мен 1973 жылдар аралығында Сорбоннада профессор болып жұмыс істеді. Кейін ол Колледж де Франста грек тілі және моральдық-саяси ой-пікірдің дамуы кафедрасына тағайындалды – бұл беделді мекемеге тағайындалған алғашқы әйел. 1988 жылы ол француз академиясына қабылданған екінші әйел болды (Маргарита Юрсенардан кейін), бұрын Андре Руссен атқарған №7 орындыққа сайланды. Ол грек философиясы, тілі және әдебиеті бойынша ондаған еңбек жариялады, бірақ оның өмірлік құмарлығы Пелопоннес соғысының тарихшысы Фукидид болды. Академиялық қызметтен тыс ол француз жұртшылығына француз мектептерінде гастрольдік сапарлар жасап, ежелгі гректер мәдениеті туралы лекциялар оқығандығы үшін танымал болды. Ол француз мектептерінде гуманитарлық білім беруді ынтамен қолдады, классикалық білімнің демократияны, жеке адамның бостандығын және төзімділікті түсіну үшін өте маңызды деп санайтын. 1984 жылы ол француз мектептеріндегі білім сапасының төмендеуі туралы «L’Enseignement en détresse» атты кітап жариялады. Француз академиясындағы лауазымы оған классикалық тілдерді және әдеби мәдениетті қорғауға мүмкіндік берді, ол «океандардағы фауна немесе өзендердегі су сияқты құрып кету қаупі бар» деп мәлімдеді. Ол 1988 жылы бастауыш мектептерде француз тілінің кейбір аспектілерін жеңілдету жөніндегі дауыс беруге наразылық білдірді және 1992 жылы әдебиеттануды қорғау қауымдастығын құрды. 1995 жылы ол грек азаматтығын алды және 2000 жылы грек үкіметі оны эллинизмнің елшісі деп тағайындады. Бір кезде Гвиаум Буде қауымдастығының президенті болған ол 97 жасында Булонь-Билланкур ауруханасында қайтыс болғанға дейін құрметті президент болып қалды. 1940 жылы крещение рәсімін қабылдаған ол 2008 жылы 95 жасында маронит католицизміне толыққанды өтті.
Born in Chartres, Eure et Loir, she studied at the Lycée Molière. As a schoolgirl, she became the first female to qualify for a prize in the Concours général, taking the first prize in Latin to French translation and second prize in Ancient Greek in 1930. She then prepared for the École Normale Supérieure at the Lycée Louis le Grand. She entered the class of 1933 of the ENS Ulm. She passed the agrégation in Classics in 1936; however, because she was of Jewish ancestry, the Vichy government suspended her from her teaching duties during the Occupation of France. She became a doctor of letters at the University of Paris in 1947. Her doctoral thesis, a "masterful" treatment of Athenian imperialism in Thucydides, was published as Thucydide et l'impérialisme athénien, and subsequently translated into English as Thucydides and Athenian Imperialism. After being a schoolteacher, she became a professor at Lille University and subsequently at the Sorbonne, between 1957 and 1973. She later was promoted to the chair of Greek and the development of moral and political thought at the Collège de France — the first woman nominated to this prestigious institution. In 1988, she was the second woman (after Marguerite Yourcenar) to enter the Académie française, being elected to Chair #7, which was previously occupied by André Roussin. She published dozens of works on Greek philosophy, language and literature but her lifelong passion was Thucydides, the historian of the Peloponnesian War. Outside academia she was best known to the French public for touring French schools and giving talks about the culture of ancient Greeks. She was a staunch defender of teaching of humanities in French schools, believing that an understanding of the classics was essential to understanding democracy, the liberty of the individual and the virtue of tolerance. In 1984 she published L’Enseignement en détresse, a book about declining standards in French schools. Her position in the Académie française enabled her to mount a defence of classical languages and literary culture, which she stated “may well be as endangered as the fauna of the oceans or the water of our rivers”. She was horrified by the 1988 vote to simplify aspects of the French language in primary schools and in 1992 she founded an Association for the Defence of Literary Studies. In 1995, she obtained Greek nationality and in 2000 was named as an Ambassador of Hellenism by the Greek government. A one time president of the Association Guillaume Budé, she remained an honorary president until her death at a hospital in Boulogne Billancourt at the age of 97. After having only received baptism in 1940, she fully converted to Maronite Catholicism in 2008, aged 95.
Ықпал
Де Ромиллидің ежелгі грек тарихшысы Фукидид туралы екі монографиясы "Фукидидтану ғылымының ландшафтын өзгертіп" және "жаңа дәуірдің басталуы" деп бағаланған. 2002 жылы даниялық классикалық ғалым Андерс Холм Расмуссен оның Фукидидтің империя идеологиясына қатысты көзқарасын қазіргі ғалымдардың әлі де назар аударатын "ең маңызды тұжырымдарының бірі" деп атады. Алғаш рет 1956 жылы жарық көрген "Фукидид: Тарих және ақыл" атты еңбегі бүгінгі күнге дейін француз тілінде басылып келеді және оның өлімінен кейін ағылшын тіліне "Фукидидтің ой-өрісі" деген атпен аударылды. Де Ромилли Фукидидтің зерделі, ойлы тәсілі бүгінгі Еуропа үшін маңызды сабақтар береді деп сенді. Де Ромилли грек тарихнамасы саласынан тыс та еңбектер жариялады. Соңғы жылдары оның "Грек трагедиясындағы уақыт" еңбегінің құндылығын грек драмасын зерттеушілер ғана емес, сонымен қатар Аристотельдің уақыт метафизикасымен айналысатын ғалымдар да мойындады. 2016 жылы Рози Уайлс пен Эдит Холл "Классикалық ғылымдағы әйел-ғалымдар: Ренессанстан Жакелин де Ромиллиге дейінгі бастаулар" атты жинақты шығарды. Бұл жинақ Ренессанс пен 1913 жылдар аралығында туған және классикалық ғылым тарихында маңызды рөл атқарған алғашқы әйелдердің тарихын қамтиды.
De Romilly's two monographs on the ancient Greek historian Thucydides have been credited with "alter[ing] the landscape of Thucydidean scholarship" and "the beginning of a new era". In 2002, Danish classical scholar Anders Holm Rasmussen described her views on Thucydides' ideology of empire as still "one of the most important viewpoints" with which modern scholars can engage. Published first in 1956, her work Histoire et raison chez Thucydide is still in print in the original French today, and was translated into English as The Mind of Thucydides after her death. De Romilly believed that Thucydides's intelligent, reflective approach held lessons relevant to the Europe of today. De Romilly also published outside the field of Greek historiography. In recent years, the value of her work Time in Greek Tragedy has been recognized by scholars working not only on Greek drama but also on Aristotle's metaphysics of time. In 2016, Rosie Wyles and Edith Hall edited a volume called Women Classical Scholars: Unsealing the Fountain from the Renaissance to Jacqueline de Romilly, a history of pioneering women born between the Renaissance and 1913 who played significant roles in the history of classical scholarship.
Жеке өмір
Де Ромиллидің әкесі, философия профессоры, Де Ромилли бір жасқа толғанда Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болды. Оның анасы Жанна Максим Дэвид есімімен шығарма жазған романист болған. 1940 жылы ол Мишель де Ромиллиге үйленді, бірақ бұл неке 1970 жылдары ажырасып кетті.
De Romilly's father, a philosophy professor, was killed in action in the First World War when De Romilly was only one year old. Her mother was a novelist who published under the name Jeanne Maxime David. In 1940 she married Michel de Romilly, a marriage that ended in divorce in the 1970s.