Кіріспе

Корнуоллдың оңтүстік жағалауындағы маяқ

Лизард маяғы – Англияның Корнуолл аймағындағы Лизард мүйісінде орналасқан маяқ. Ол Англия арқылы өтетін кемелерге бағыт көрсету үшін салынған. Ашық түні болғанда, оның шағылысқан жарығы 161 километрге дейін көрінетін, сондықтан Англияға оралып келгендер үшін ол көбінесе құлшыныспен күтілетін белгі болатын.

Тарих

1619 жылы мұнда алғаш рет шам жарық көрді, ол сэр Кристофер Дималиннің күш-жігерінің арқасында салынған, бірақ қаржы тапшылығынан жұмысы тоқтатылып, 1630 жылы мұнара бұзылды. Қазіргі маяк 1751 жылы жер иесі Томас Фоннеро салдырған. Әр мұнараның үстінде көмірмен от жағатын оттық орнатылған. Әр мұнарада он тоғыз шам мен шағылыстырғыштан тұратын жабдық болған. 1873 жылы бастапқы шамдар мен шағылыстырғыштар әлі де қолданыста болды. Сол жылы, Пойнт маңындағы кеме апаттарының саны көп болғандықтан, шамдарды жаңарту және тұман сигналын орнату туралы шешім қабылданды. Сонымен қатар, әрбір мұнараға орташа өлшемді (үшінші реттік) тұрақты кадиоптикалық оптика орнатылды, оны Джон Хопкинсон Chance Brothers компаниясы жобалады. Сирена 1878 жылдың қаңтарынан бастап қолданысқа кірді; ол жел бағытына қарай жылдамдырылатын 15 футтық (5 метрлік) мүйіз тәрізді құрылыс арқылы дыбыс берді (әр бес минут сайын бір рет). Жаңа электр шамдары сол жылдың 29 наурызында алғаш рет жанылды. 1885 жылы Siemens динамолары де Меритенс жасаған күштірек магниттік электр генераторларымен ауыстырылды. 1903 жылы шығыс мұнараға Chance Brothers компаниясы жасаған төрт панельді айналатын оптика орнатылып, батыс мұнарадағы шам мен фонарь алынып тасталды (бұл «өте қуатты жаңа айналатын шамның» «40-50 миль қашықтықтан көрінетіні» туралы хабарланды). 1908 жылы жаңа сиреналар орнатылды (моторлық бөлме төбесіндегі екі «труба» арқылы теңізге дыбыс берді) және Хорнсби мұнай қозғалтқыштарының үштігі калорикалық қозғалтқыштардың орнына қойылды, бұл маяктағы қызметкерлер санын бестен үшке дейін азайтуға мүмкіндік берді. General Electric компаниясы жобалаған және орнатқан жаңа жарықтандыру жүйесі автоматты түрде жұмыс істеді: шам алмастырғыш, шам немесе қуат жоғалған жағдайда резервтік электр шамға немесе авариялық ацетилен шамға ауысатын болды; линзаларды айналдыратын сағаттық механизмге автоматты оралу құрылғысы орнатылды. 40 жылдық магнитондарды Хорнсби қозғалтқыштарымен бірге пайдалану үшін машина бөлмесіне трансформаторлар қосылды. Қозғалтқыштар мен магнитогенераторлар 1950 жылға дейін күнделікті пайдаланылды, содан кейін маяк электр желісіне қосылды. Сол жылы төрт Гарднер дизельді қозғалтқышы орнатылды, үшеуі тұман сигналы үшін компрессорларды іске қосуға, ал біреуі электр қуаты үзілген жағдайда пайдалану үшін генераторлармен байланысты болды. 1972 жылы оптиканы айналдыратын сағаттық механизм электр қозғалтқышымен ауыстырылды. 1998 жылы Lizard маягы автоматтандырылып, қызметкерлері алынып тасталды. Тұман дабылы 1998 жылы тоқтатылып, автоматты электронды тұман сигналымен ауыстырылды; сол кезде ол Ұлыбританиядағы соңғы қысылған ауа тұман сигналы болды. 2022 жылдан бері айналатын оптика шам үшін қолданылып келеді. Lizard Lighthouse Heritage Centre маяқтың машина бөлмесінде орналасқан, онда әлі де бастапқы қозғалтқыштардың кейбіреулері сақталған. Интерактивті көрмелер мен экспонаттар маяқтың тарихына, маякшының өміріне және теңіз қауіпсіздігінде маяктардың роліне арналған. Қазіргі уақытта ғимараттар демалыс үйлері ретінде пайдаланылуда.

Бастапқы машина

Маяқтың ескі магниттік электр генераторларының бірі қазір Бримгем ғылым мұражайының Thinktank жинағында. Екіншісі әлі де қозғалтқыш үйінде орналасқан. Мұра орталығы ашылғанға дейін Гарднердің төрт қозғалтқышының екеуі алынып тасталды (біреуіне қосылған компрессоры, екіншісіне қосылған генераторы бар); олар кейін Уэльстегі Ішкі өрт және қуат мұражайына өткізілді. Қалған екі компрессор жиынтығы қозғалтқыш бөлмесінде қалды.