Кіріспе

Литвадағы монастырь кешені
Каунас қаласының бір ауданы

Пажайслис монастыры мен Келу шіркеуі (, Klasztor w Pożajściu) Литвадағы ең ірі монастырь кешенін және елдегі барокко архитектурасының ең танымал үлгісін құрайды. Шіркеу – бұрынғы Ұлы Литва княздығының ең көп мәрмәрмен әшекейленген барокко шіркеуі. Ол Каунас қаласының Петрашиунай аймағындағы Пажайслис ауданында, Каунас су қоймасындағы түбекте орналасқан. Литваның мәдени ескерткіші және католиктердің қасиетті саяхат орны ретінде жарияланды. 2021 жылы Пажайслис шіркеуі мен монастырь кешені 2021 жылғы Берлин халықаралық кинофестивалінде 2020 жылғы ең жақсы еуропалық кино түсірілім орны деп танылды.

Тарих

1664 жылы Литва Ұлы Княздігінің дворяны және Литваның Ұлы Канцлері Кшиштоф Зигмунт Пак, латын тілінде Монс Пацис деп аталатын төбеде Камалдолес ордені үшін отаршылық ретінде салды (Пак отбасына сілтеме; Шамамен аудармасы: "Бейбітшілік тауы"); сол жылы Оборски отбасынан сатып алынған жерде. Негізгі құрылыс 1674 жылға дейін жалғасты, ал 1712 жылы қайта басталды. Монастырды Пьетро Путтини, Карло Путтини және Джованни Баттиста Фредиани жобалады. Литвада алғаш рет ерекше сәулеттік шешімдер қолданылды: алтыбұрышты шіркеу жоспары және иісті қасбеті (екеуі де Бороминидің ықпалында, ол Сант-Иво-алла-Сапиенца және Сант-Аньезе-ин-Агоне үшін (екеуі де Римде) одан да күрделі және жетілдірілген алтыбұрышты жоспарды және иісті қасбетті пайдаланды) ішкі әрлеу жұмысы Жоан Мерлиге, ал фрескалар Микеланджело Палониге жатқызылады. Кшиштоф Зигмунт Пак өлер алдында: «Мен Құдайға бергенімді Ол өзі білсін», – деп монастырь құрылысының есептерін өртеп жіберді және өсиеті бойынша монастырьда жерленді. Сол кездегі жазушылар құрылысқа 8 баррель алтын жұмсалғанын жазды. 1755 жылы мұнаралар мен күмбезді салуға патшаның камерагері Михал Ян Пак қаржыландырды. Құрылыс 1790 жылы Михал Ян Пактың қадағалауымен аяқталды. Жоғары жылтыратылған мәрмәрмен әсемделген монастырь шіркеуі кешенде орналасқан Наполеон армиясының жылқыларынан зардап шекті. 1832 жылы Ресей билігі монастырды жауып, кейіннен православие шіркеуіне айналдырды. 1870 жылы Ресей империясының әнұраны «Құдай патшаны сақтасын» авторы Алексей Львов осында жерленді. 1915–1918 жылдары православие монахтары қашқан кезде монастырьда неміс әскери госпиталі құрылды. Кетіп бара жатқан православие монахтары монастырьдан көптеген құндылықтарды, соның ішінде 1000-нан астам асыл тастармен (400-ден астам алмаз, 300 рубин және 200 изумруд) әсемделген киелі тостағанды ұрлады. 1920 жылдан кейін қираған монастырь Рим католиктеріне қайтарылды және Литваның Қасымжұлдыз монастырының қарындастары оны қалпына келтірді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Кеңес билігі шіркеу мен монастырды архивке, психиатриялық ауруханаға және, ақырында, өнер галереясына (1966 жылы) айналдырды. 1990 жылдары жаңа тәуелсіз Литва кешенді монастырь монахтарына қайтарды және қайта құру жұмыстары басталды. Монастырда қауым құрметтейтін Мария Белль ана мен баланың суреті, шіркеудің екі қоңырауы және XVII ғасырда құйылған Санкт-Ромуальд тақталары, сондай-ақ Литвадағы ең көне шіркеу сағаты бар.