Кіріспе

Бейбітшілік шіркеулері (Kościoły Pokoju, Friedenskirchen) Төменгі Силезиядағы Жавор және Свидница қалаларында, Польшада орналасқан. Бұл 17 ғасырға жататын шіркеулер, олар 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартының құрметіне аталған. Шарт Силезия лютерандарына қала қабырғаларынан тыс жерде үш шіркеуді ағаш, саз және сабаннан салуға рұқсат берді, бірақ олар мұнарасыз және шіркеу қоңырауларысыз болуы керек еді. Салуға бір жыл мерзім берілді. Глоговта салынған үшінші Бейбітшілік шіркеуі 1758 жылы өртеніп кетті. Шіркеулердің сыртқы түрі сол кездегі діни шектеулерге байланысты қарапайым болып көрінеді, ал ішкі жағы барокко стилінде әсем безендірілген. Жавор шіркеуінің ішкі жағы Ескі және Жаңа өсиеттерден Киелі кітап көріністерін бейнелейтін 180 суретпен әсемделген, ал Свидница шіркеуінде апокалиптикалық көріністермен қатар айналағы аймақтың панорамасы да бар. 2001 жылдан бері қалған екі шіркеу ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді: Свидницадағы Қасиетті Үштік шіркеуі және Жавордағы Бейбітшілік шіркеуі.

Тарих

Физикалық және саяси шектеулерге қарамастан, үш шіркеу Еуропадағы ең үлкен ағаштан жасалған діни ғимараттардың біріне айналды, бұл жаңа құрылыс және сәулеттік шешімдердің арқасында мүмкін болды. Жауордағы Киелі Рухқа арналған шіркеу ұзын, кең және биік, оның сыйымдылығы 5500 адамға жетеді. Оны Вроцлавтан (бұрынғы неміс Бреслау қаласы) архитектор Альбрехт фон Себиш (1610–1688) салған, және 1655 жылы бір жылдан кейін аяқталды. Шіркеу ішіндегі 200 картинаны 1671–1681 жылдары Георг Флегель салған. 1672 жылғы Мартин Шнайдердің әшекейлі құрбандық алтарі, ал 1664 жылғы Легницадан (бұрынғы неміс Лейгниц қаласы) Дж. Хоферихтердің түпнұсқа органы 1855–1856 жылдары Адольф Александр Луммертпен ауыстырылды. Сол кезде қала шамамен бір ғасыр бойы протестанттықтар басым болған Пруссия патшалығының құрамында болды. Тағы 100 жыл өткен соң, 1945 жылы Потсдам келісімі нәтижесінде қала қайтадан Польшаның құрамына кірді. 1945 жылы Польшаға өткен протестант шіркеулерінің көпшілігі католик шіркеулеріне айналғанымен, екі Бейбітшілік шіркеуі әлі де лютерандық қауымдастықтарына қызмет етеді. Глоговта (бұрынғы неміс Glogau қаласы) салынған ұқсас шіркеу 1758 жылы өртеніп кетті, бірақ Свядиницадағы Киелі Үштікке арналған шіркеу Жавордағыдай сақталды. Екеуі де Польша-Германия ынтымақтастығы арқасында қалпына келтірілді және 2001 жылы ЮНЕСКО-мен мойындалды.