Кіріспе

Жаңа Зеландияның ұлттық Австралия футбол құрамасы (; «Хокс» деген лақап атымен белгілі; бұрын «Фальконс» деп аталған) – Жаңа Зеландиядағы Австралия футбол спорты бойынша ұлттық ерлер құрамасы. Халықаралық кубок құрамасы AFL Жаңа Зеландия клубтарынан, негізінен Жаңа Зеландияда туған және дамыған ең жақсы ойыншылардың қатаң талаптары бойынша іріктеледі. Тесттік және тур құрамалары басқа халықаралық футбол түрлеріне ұқсас критерийлерді пайдалана отырып іріктеледі, сонымен қатар Жаңа Зеландияда туған ата-анасы бар ойыншыларға да қатысуға рұқсат береді. Жаңа Зеландия алғаш рет 1888 жылы халықаралық аренада сынға түсіп, 1908 жылғы Юбилейлік Австралазиялық футбол фестиваліне қатысты. 1970 жылдардан бері Австралияға тұрақты түрде гастрольдік сапарлар жасап келеді және соңғы кезде Австралия командаларын қабылдап келеді. Жаңа Зеландия барлық Австралия футбол халықаралық кубоктарына қатысып, 2005 жылы турнир жеңімпазы атанды, ал 2008 және 2017 жылдары күміс жүлдегер болды. Жаңа Зеландия жыл сайын AFL академиясымен де жарысады, 2014 жылы бір голмен жеңіске жуықтаса да, Австралияға қарсы ешқашан жеңіске жеткен емес. 2015 жылы құрылған ұлттық әйелдер құрамасы «Жаңа Зеландия Каху» деген атпен жарысады.

Жеке тұлға

Жаңа Зеландия құрамасы ерекше күміс және қара түсті форма киеді, ол жеңілдетілген көйлек (синглет), шорт және шұлықтан тұрады. Көйлектің үстінде Жаңа Зеландияның күміс жаңғағы бейнеленген. Әр матч алдында, "All Blacks" командасы сияқты, Жаңа Зеландия құрамасы Хака биін орындайды. Команданың лақабы – "Hawks", ол бастапқыда 1997 жылы "Falcons" лақабын қабылдаған. 2017 жылы AFL New Zealand бұл атауды өзгертуге тырысты.

Жаңа Зеландияның бірінші командалары

Жаңа Зеландияның алғашқы австралиялық футбол командасы – 1889 жылғы 29 маусымда Сиднейде Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясына қарсы сынға түскен «Жаңа Зеландия туынды футбол командасы» болды. Қорытындысы – екі команда да 4 голдан соқты, сондай-ақ Викториялық клубтармен, оның ішінде күшті «Саут Мельбурн» клубына қарсы есімдері шешілген 2 голмен жеңіске жеткен матчтар өтті. 1905 жылы Жаңа Зеландиядан екі өкіл (бірі Солтүстік аралдан, екіншісі Оңтүстік аралдан) Австралазиялық футбол конференциясына қатысты, онда Австралазиялық футбол кеңесі құрылды. Ұлттық құраманың тарихы 1907 жылы Оклендтегі «Naval & Family» қонақ үйінде құрылған алғашқы ұлттық ұйым – «Жаңа Зеландия футбол лигасының» құрылуына дейін жетеді. Бұл ұйымға барлық провинциялардан өкілдер қатысты және ел бойынша осы спорт түрінің қарқынды дамуын ескере отырып, Австралияға гастрольді жоспарлауға кірісті. Аталған мәжілісте NZFL ұлттық ережелер жинағын бекітті және алғашқы президенті доктор Трейси Инглис сайланды.

1908 жылғы Юбилей Австралазиялық футбол карнавал

Жаңа Зеландия 1908 жылы Юбилейлік Австралиялық футбол карнавалына қатысу үшін Австралазиялық кеңеске лобби жасады. Ол кезде NZFL-ге тіркелген кез келген ойыншы іріктеуге қабілетті болды (Австралия штаттарында да осыған ұқсас ережелер қолданылды), нәтижесінде командада бірнеше австралиялық, тіпті бұрынғы кәсіпқойлар да болды. Турнирде саяхаттап келген команда Жаңа Оңтүстік Уэльс пен Квинслендті жеңіп, ел бойынша матчтар өткізді. Олар сол кезде регби командалары сияқты «All Blacks» немесе «Silver Ferns» деп аталды, ойыншылардың түрлерін ауыстыру әлі де жиі кездесетін уақыт болды. Австралияның «штаттар аралық» футбол матчтары тарихында Жаңа Зеландия командасының қатысқан жалғыз жағдайы осы болды. Карнавалдан кейін, Жаңа Зеландияға қайтпастан бұрын, Жаңа Зеландия құрамасы Аделаида, Балларат, Бендиго, Джилонг, Сидней, Брисбен және Ньюкасл қалаларында матчтар өткізеді деп күтілді. Жаңа Зеландия 1908 жылдың 1 қыркүйегінде Аделаидада (Сегіз сағаттық күн) өткізілген, губернатор Джордж Ле Ханттың куәгер болған, өте сулы жерде (кейбір жерлерде су бірнеше дюйм тереңдікте болды) матч өткізді. Оңтүстік Австралия 5.8 (38) – 3.10 (28) есебімен жеңіске жетті. Матч нәтижесінде көрсетілгендей, бір жақты болған жоқ: бірінші кезеңнің сотында Оңтүстік Австралия 4.5 (29) – Жаңа Зеландия 0.1 (1) есебімен алға шықты. Осы күні Жаңа Зеландия командасы екі хака орындады, біреуі матч басталғанға дейін, екіншісі екінші тайм басталғанға дейін. Барлығы алғанда, Жаңа Зеландия командасы турда өткізген он бір матчтың алтауын жеңіп алды, оның ішінде Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинслендке қарсы карнавал матчтары, және Мельбурн баспасөзінде «күтпеген сыйлық» деп сипатталды; сонымен қатар, олардың матчтарының тек екеуі құрғақ жерде өткендіктен, «жаңбырлы күнді сүйетін құстар» деп те аталды.

Австралиялық футбол кеңесінен шығарылды (1910-1914)

Австралиялық футбол кеңесі 1906 жылы шетелде қатысуды қолдамауға шешім қабылдады, ал VFL өкілі Кон Хики бастаған ұзақ үзіліс науқанынан кейін 1910 жылы Жаңа Зеландияның кеңестегі мүшелігін жоюға ықпал етті. 1914 жылы Жаңа Зеландияның кеңестен қуылғандығы оның халықаралық Австралия футболына деген ұмтылыстарының жарты ғасырдан астам уақытқа тоқтауына себеп болды.

Жаңғыру

Жаңа Зеландияның Австралиялық футбол кеңесі 1980 жылдардың басында құрылды және Австралиялық астаналық аумаққа қарсы өкілдік матчтарды сұрауға кірісті. Алайда, ол 1990 жылдарға дейін ұлттық турнирлерге шақырылмады. Жаңа Зеландия 1995 жылы Арафура ойындарында халықаралық австралиялық футболға қайта оралды. Команда сондай-ақ 1997 және 1999 жылдардағы ойындарға қатысып, әр жылы күміс медальді жеңіп алды. Команда 2002 жылғы Австралия футбол халықаралық кубогының тұңғыш турнирінде 3-орынды иеленді. 2005 жылғы Халықаралық кубокқа дайындық үшін «Фальконс» Жаңа Зеландиядағы Мануревада «Мафра» (Гиппслендтегі Викториядағы күшті Викториялық футбол лигасынан) командасымен ойнады, бірақ 70 ұпаймен жеңілді, бұл команданың келесі халықаралық іс-шараға қатысуына деген үміттерді төмендетті, бірақ сонымен бірге екі елдегі спорттың бәсекеге қабілетті деңгейі арасындағы үлкен айырмашылықты көрсетті. Алайда, Жаңа Зеландияда австралиялық футболдың танымалдылығы артып келе жатқанда, 2005 жылғы Жаңа Зеландия халықаралық кубогының жақсы дамыған құрамы жеңіліссіз өтіп, финалда Папуа-Жаңа Гвинеяны жеңіп, Халықаралық чемпион атанды, бұрынғы жеңімпаздар Ирландиядан бұл атақты иеленді. Команда көпшілікті таң қалдырды және ешбір команда оларға қарсы жеңіске жақындамады. «Фальконс» командасының ең үздік ойыншысы (2005 жылғы Халықаралық кубок бойынша) Мэтью Каллаган атанды. Команданың 2005 жылғы Халықаралық кубоктағы сәтті өнер көрсетуінен кейін «Фальконс» 2006 жылы Голд-Кост қаласында өтетін Австралия елдік чемпионатына шақырылды. Бұл жарыстың қатысу шарты жеңілдетілген, сондықтан «Фальконс» Жаңа Зеландияда тумаған ойыншыларды қосып, Австралияның елдік лигаларынан келген командаларға қарсы бәсекеге қабілетті болды. «Фальконс» бұл турнирде сәтті өнер көрсетпеді, Квинслендке қарсы қатты ұтылып, Виктория B-ге 9 ұпаймен, ал жергілікті All Stars командасына 63 ұпаймен есе жіберді. 2008 жылғы кубокқа дайындық барысында Жаңа Зеландия тағы да «Мафрадан» жеңілді. Алайда, команда алғашқы үш турдың барлығын үлкен есеппен жеңіп, финалда Ирландия, Папуа-Жаңа Гвинея және Оңтүстік Африка командаларымен күш сынасты. Бірақ «Фальконс» командасы финалда Папуа-Жаңа Гвинеяға жеңіліп қалды. Ричард Брэдли Канаданың Скотт Флемингімен бірдей гол соққан және әлемдік құраманың үздік үш ойыншысының біріне кірді. 2009 жылдан бастап Жаңа Зеландияның 20 жасқа дейінгі (және 2011 жылдан бастап 18 жасқа дейінгі) құрамалары Крайстчерч, Веллингтон және Окленд қалаларында Викториялық әуесқой футбол қауымдастығының 18 жасқа дейінгі құрамасымен күш сынасып келеді. Олар әлі де ВАФА-ны жеңе алмады. 2012 жылдан бастап ұлттық құрама 17 жасқа дейінгі ұлттық Австралия құрамасына (NAB AFL Academy) қарсы ойнайды. Алғашқы ойынды AFL академиясы 91 ұпаймен сенімді түрде жеңді. 2014 жылы Жаңа Зеландия соңғы минуттарда гол соғып, тек 4 ұпаймен ұтылып қалды, бұл Австралияны жасөсперімдер деңгейінде тарихи жеңіске жақындатудың ең жақын сәті болды.

1908 Мельбурн карнавал тобы

Команда елдің лигаларындағы ең жақсы ойыншылардың арасынан, ұлттық белгісіне қарамастан, Жаңа Зеландия Ұлттық Футбол Лигасы (NZAFL) тарапынан іріктелді. Жаңа Зеландия Карнавалға Коллингвуд Футбол Клубының тәжірибелі жаттықтырушысы Дик Кондонды шақырды. Е. Джордж, Ф. А. Лординг, В. Монтейт, Дж. Г. Маршалл, Тонг, Х. Флетчер, Дж. Дж. Абфальтер (Окленд), П. Х. Эльвидж, С. Г. Дарби, А. Сванн (Уайхи), М. Бонас, Д. Патрик, Э. Фёрнесс, А. Макграт, Л. Л. Полл (Веллингтон), Джордж Демпстер, Х. Л. Вест, Т. Дж. "Том" Райт (капитан), Х. Уилкинсон, А. Портер, А. Фишер, Пейсли, Ф. Росс (Крайстчерч), сондай-ақ резервте Бернс, Уэлч, Оклендтен Л. А. Бриз, Грант және Т. Смит болды.

Түлектер

Ойыншы деңгейі (ойнаған жылдары) Есімдер

М. Лефау Ашық (2017, 2018, 2019) Ричмонд Тайгерс (VFL, AFL), Мельбурн Сторм (Регби лигасы)
Саймон Блэк Ашық (2017, 2018) Брисбен Лайонс (AFL) Браунлоу медалінің иегері және үш мәрте чемпион
Уильям Уорбрик U18 (2016), Ашық (2016) All Black Sevens Олимпиадашысы, Мельбурн Сторм (Регби лигасы)
Кэмерон Илет Ашық (2014, 2019) NT Thunder капитаны, NTFL 8 мәрте чемпион, 2 Николс медалі
Шем Татупу U16 (2009, 2010), Ашық (2012, 2013, 2018) Хоуторн Футбол Клубы (AFL), Мельбурн Сторм (Регби лигасы)
Уэйн Швасс Ашық (2012) Сидней Суонс (AFL), Солтүстік Мельбурн Футбол Клубы (AFL) чемпионы
Курт Хизерли U16 (2011, 2012), Ашық (2014) Хоуторн Футбол Клубы (AFL), Регби Одағы
Сэм Диксон Ашық (2010) All Black Sevens Олимпиадашысы
Мэтт Даффи U16 (2007) All Black (Регби Одағы), Kiwi (Регби лигасы), Мельбурн Сторм (Регби лигасы)
Шон Джонсон U16 (2006) Kiwi (Регби лигасы)
Джейсон Вудвард U16 (2006) Жаңа Зеландияның 20 жасқа дейінгі Регби Одағы құрамасы
Ник Эванс U21 (2000) All Black (Регби Одағы)
Дион Нэш U21 Жаңа Зеландия ұлттық крикет командасы
Джордж А. Гилетт Ашық (1908) All Black (Регби Одағы), Kiwi (Регби лигасы), Батыс Аустралия (Австралиялық ережелер)