Кіріспе

Төрт қадамдық әсерді бағалау – Гарвардтың қоғамдық денсаулық мектебіндегі денсаулық сақтау және адам құқықтары жөніндегі Франсуа Ксавье Багнуд орталығында Джонатан Манн және оның әріптестері бастап, жариялаған академиялық құрылым. Бұл бағалау адам құқықтары мен қоғамдық денсаулық арасындағы мақсаттарды келісуді ескереді. Мұндай тәсіл әр саланың өзара байланысын өлшеу арқылы мақсаттардың бұзылуын анықтауға мүмкіндік береді. Осындай бұзушылықтар немесе үйлесімдер Манн және оның әріптестері ұсынған 2х2 кесте арқылы картаға түсіріледі, мысалы төменде көрсетілгендей. ТОК

Негіздер мен даму

Манн қоғамдық денсаулық сақтау, этика және адам құқықтарының өзара тиімді күштерін біріктірудің басты жақтаушысы болды. Ол адам денсаулығы мен адам құқықтары тығыз байланысты екенін теориялық тұрғыда дәлелдеді және оны белсенді түрде насихаттады. Осы салалар денсаулықты жақсарту, әл-ауқатты арттыру және ерте өлімнің алдын алу мақсатындағы философиялары мен міндеттерінде үйлеседі деп сарптады. Манн өз еңбегінде денсаулық пен адам құқықтары арасындағы қатынасты түсіндірудің негізгі моделі ретінде қызмет еткен үш компоненттен тұратын тәсілді ұсынды. Біріншіден, денсаулық – адам құқығы мәселесі. Екіншіден (керісінше), адам құқықтары – денсаулық мәселесі. Адам құқықтарының бұзылуы денсаулыққа зиян келтіреді. Үшіншіден, денсаулық пен адам құқықтары арасында байланыс бар (мұқият тексеруді қажет ететін гипотеза). Әдебиеттер алғашқы екі тұжырымның дұрыстығын растайды, бірақ Манн және оның әріптестері үшінші тұжырымды тексеруді талап етіп, әлемді оны іске асыруға шақырды. Осы аяқта Манн биоэтика, құқықтану, қоғамдық денсаулық сақтау заңнамасы және эпидемиология салалары арасындағы философиялық ұстанымдар, терминология, білім беру және оқыту, жұмысқа орналастыру және жұмыс әдістеріндегі айырмашылықтарды жоюға тырысты. Сонымен қатар, Манн қоғамдық денсаулық сақтау қызметкерлері мен азаматтық бостандықтарды қорғаушылар арасындағы «қақтығысты қарым-қатынастар» тарихы, оның атаған «күшті» денсаулық пен адам құқықтарының бірігуіне қол жеткізуге кедергі келтіретінін білді.4 Салалар арасындағы келіспеушіліктер болғанымен, Манн бұл қиындықтарға назар аударуды маңызды деп есептеді. Келіссөздерді жүргізуші және делдал рөлінде Манн, осы салалардың қиылысы тек философиялық ортақ түсініктерге қол жеткізілсе және ынтымақтастыққа негізделсе ғана пайдалы болатынын атап көрсетті.