Кіріспе
Американдық жазушы, бейбітшілік белсендісі және профессор Джозеф Э. Шварцберг (5 ақпан 1928 жыл - 19 қыркүйек 2018 жыл) – американдық жазушы, бейбітшілік белсендісі және әлемдік федералист, Миннесота университетінің тұрақты профессор. Ол көптеген кітаптардың авторы, сонымен қатар 1980 жылы Америка тарихи қауымдастығының Ватумулл сыйлығын жеңіп алған Оңтүстік Азияның тарихи атласының редакторы және негізгі авторы болды. 1984 жылы Америка географиялық қауымдастығы оны жыл сайынғы сыйлығымен марапаттады. Картография тарихының екінші томының бірінші кітабындағы оның бірнеше маңызды тараулары осы еңбектің 1992 жылы Америка баспагерлері қауымдастығынан ең үздік ғылыми кітап үшін Р. Р. Хокинс сыйлығын алуына ықпал етті. Ол Дүниежүзілік федералистік қауымдастығының директорлар кеңесінде қызмет етті, Саясат және мәселелер комиссиясын төрағалық етті және Citizens for Global Solutions ұйымының Миннесота бөлімінің президенті болды.
Joseph E. Schwartzberg (February 5, 1928 – September 19, 2018) was an American writer, peace activist, and a world federalist, who was a tenured professor at the University of Minnesota. Author of numerous books, he was the editor and principal author of the Historical Atlas of South Asia, which in 1980 won the Watumull Prize of the American Historical Association. In 1984 the American Association of Geographers honored him with their annual award. His several substantial chapters in Book One of Volume Two of The History of Cartography were instrumental in that work receiving the R. R. Hawkins Award for Best Scholarly Book for 1992 from the Association of American Publishers. He served on the board of directors of the World Federalist Association, has chaired its Policy and Issues Commission, and is President of the Minnesota chapter of Citizens for Global Solutions.
Ерте өмір
1928 жылдың 5 ақпанында Нью-Йорктегі Бруклинде дүниеге келген Шварцберг Филип пен Фрэнсис Шварцбергтің төрт баласының екіншісі болды. Ол, үлкен ағасы және екі кіші қарындасы бес жылға жуық уақыт аралығында туды. Отбасының барлық алты мүшесі кішкентай киім дүкенін жүргізуге қатысты. Олар депрессияның қиын жылдарында дүкеннің артындағы екі бөлмеде, ал жағдай жақсарғанда дүкеннің үстіндегі пәтерде тұрды. Шварцберг 1945 жылы Эразм Холл орта мектебін, ал 1949 жылы Бруклин колледжін (cum laude) бітірді, онда геология мамандығын оқыды. Оқу жылдарында үш жаз бойы фермаларда жұмыс істеп, соғысқа көмектесті. Бірақ 1945 жылдың жазында соғыс аяқталысымен ол Мексикаға автостоппен саяхаттап, Тынық мұхитының жағалауындағы Акапулько қаласына жетті. Колледжде ол сол кезде сирек кездесетін, түрлі нәсіл өкілдерінен құралған студенттік бауырластықтың президенті болды. Б.А. бакалаврлік дәрежесін алғаннан кейін Шварцберг Вашингтон маңындағы АҚШ армиясы карталық қызметінің карталық барлау бөлімінде географ болып жұмыс істеді және бір уақытта Мэриленд университетінде магистрлік дәрежесін алуға тырысты. Оның магистрлік диссертациясы «Оңтүстік Мэрилендтегі Ескі Тәртіпті Амиш және Штауффер меннониттері» аталған қауымдастықтар арасындағы далалық зерттеулерге негізделген. Бұл жұмыс оған далалық жұмысты ұнатуға және «қарапайым халыққа» және жалпы алғанда, қалыпты нормалардан өзгеше өмір салты бар қоғамдарға қызығушылық танытуға көмектесті. Сол кезде Вашингтонның Бірінші унитариан шіркеуі арқылы ол сол уақытта дамып келе жатқан Дүниежүзілік федералист қозғалысымен танысты. Ол содан бері «бір әлем» идеясына адал. Корея соғысы басталғаннан кейін Шварцберг АҚШ армиясына шақырылды. Ол жаяу әскердің негізгі дайындығын аяқтағаннан кейін дереу Кореяға жіберіледі деп күткен, бірақ оның орнына Сан-Францискодағы Президиода орналасқан топографиялық инженерлік батальонға тағайындалды. Тоғыз ай сол бөлімде қызмет еткеннен кейін ол 2-ші лейтенант рөліне ие болды және Вирджиния штатындағы Форт-Белвоарға ауыстырылды, онда ол 1952 жылдың желтоқсанында Германияның Хайдельберг қаласына жіберілген, жаңа құрылған жер астындағы барлау бөлімінде жұмыс істеуге дайындалды. Ол Германияда кеңінен саяхаттап, тіл білімін жетілдіруге көптеген мүмкіндіктер алды. Корея соғысының аяқталуы жас офицерлердің санын азайтуға әкеп соқты, бұл Шварцбергке, сол кезде 1-ші лейтенант болғанға, мерзімінен бұрын елден шығуға мүмкіндік берді. Осылайша, шетелде үш жылға жуық саяхаттап, тұрып-тұру кезеңі басталды. Бұл кезеңде 1953 жылдың басында Испанияның Севилья қаласында (сол кезде Франконың үкімділігінде) төрт ай, 1953-1954 жылдары Парижде сегіз ай Сорбоннада француз тілі мен мәдениетін оқыды (G.I. Құқықтар туралы заң бойынша), Еуропаның көптеген басқа да аймақтарына саяхат жасады, Израильде бір ай, Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы көптеген ислам елдерінде қысқа уақыт болды, Үндістан мен Оңтүстік Азияның басқа елдерінде жарты жыл саяхат жасады (Гандидің бірнеше ашрамдарына және үкімет басқаратын қоғамдық даму жобаларына барды; сондай-ақ ондаған жылдар бойы саяхаттап жүретін қасиетті адаммен (садху) достық қарым-қатынас бастады), Оңтүстік-Шығыс Азияда бірнеше ай және Жапонияда бір ай өтті. Парижде болған кезінде Шварцберг Дүниежүзілік Конституцияның алғашқы жобасын жасады, оның көптеген идеялары ондаған жылдардан кейін жарияланған мақалалар мен кітаптарға енгізілді. Оның федералисттік ойлауын әлемдегі ең көп халқы бар федералды мемлекет – Үндістандағы тәжірибесі нығайтты. Оның айтуынша, көптеген күрделі проблемаларға, шектеулі ресурстар мен өте әртүрлі халыққа қарамастан, Үндістан тұрақты демократияны сақтай алды, бұл оған көп ресурстарға ие болған федералды әлем де солай бола алады деген сенімді берді. 1956 жылдың қыркүйегінде Шварцберг Висконсин университетінде докторлық диссертациясын қорғау үшін оқуға түсті. Ол сол кезде Оңтүстік немесе Оңтүстік-Шығыс Азияда мамандануды шешті және кеңесшісі ретінде танымал географ Ричард Хартшорнды таңдады, бірақ Хартшорнның Азияда тәжірибесі болмады. Бірақ бұл маңызды емес еді. 1958 жылы Шварцберг Әлеуметтік ғылымдар зерттеу кеңесінен екі жылдық стипендияның біріншісін алды, біріншісі Үндістандағы далалық жұмыстар үшін, екіншісі диссертациясын жазу кезінде қолдау көрсету үшін. Оның далалық жұмысы велосипедпен (үнді тілшілерінің сүйемелдеуімен) Үндістанның 200 ауылына мыңдаған шақырым саяхат жасауды қамтыды. Оның диссертациясы «Индиядағы кәсіби құрылым және экономикалық даму деңгейі: аймақтық талдау» 1960 жылы аяқталды және кейіннен 1961 жылғы Индия халық санағының 4-монографиясы ретінде жарияланды.
Кәсіби өмір
1960 жылы Шварцберг Пенсильвания университетінде қызметке тағайындалды, Уортон мектебінің география және өнеркәсіп кафедрасына және Оңтүстік Азия аймақтық зерттеулер кафедрасына қосылды, бұл АҚШ-тағы алғашқы аймақтық мамандандырылған бағдарлама болды. Соңғы кафедрадағы байланыстары оның Оңтүстік Азияны ғана емес, сонымен қатар аймақтық зерттеулерді жан-жақты түсінуін кеңейтті. Осыдан кейін аймақтық жүйеге қатысты бірнеше маңызды мақалалар жарық көрді, сондай-ақ Үндістанның касталық жүйесінің географиясына арналған екі маңызды зерттеме жарияланды. 1962 жылы Шварцберг Пенсильвания университетінде Бейбітшілік корпусының алғашқы еріктілер тобын Цейлонға (қазіргі Шри-Ланка) жіберуге дайындады. Ол осы топпен бірге Цейлонға соңғы бір айлық оқуға барды, содан кейін ол Үндістанда Үнді зерттеулерінің американдық институтының мүшесі ретінде шамамен бір жыл өткізді. Осы кезеңнің көп бөлігінде ол 1958-1959 жылдардағы зерттеулерін кеңейтті. Ол сонымен қатар Үндістанның халық санағы үшін тегін жұмыс істеді, елдің онжылдық санақтарының құрамдас бөліктерін құрайтын ұлттық және штаттық атластар сериясының егжей-тегжейлі үлгілерін жасады. Осы жылы ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының безгекті жою бағдарламасында жұмыс істейтін швейцариялық медициналық зертхана техникі Моник Рибомен танысты. Олар 1963 жылдың желтоқсанында Женевада үйленді, кейіннен Филипп (1964 ж.т.) және Пол (1966 ж.т.) есімді екі ұлдары болды. 1998 жылы олар ажырасып кетті. 1964 жылдың көктемінде Шварцберг Миннесота университетінде Оңтүстік Азияның тарихи атласын құру туралы ұсыныс туралы білді, бұл мекемеге керемет Эймс кітапханасы табыс етілгеннен кейін. Бұл қиын бастама оны қуантты, ол екі негізгі факультет өкіліне осындай атлас қамтуы керек деп ойлаған нәрселерін көрсете отырып, ұзақ хат жазды. Нәтижесінде оны Миннесотаға География кафедрасына қосылып, жұмысты редакциялауға шақырылды. Ол бұл ұсынысты қабылдады, ол желтоқсан айында күшіне енді. Атлас жобасы күтілгеннен әлдеқайда ұзаққа созылды, көптеген ғылыми гранттар берілді және мамандардың көп салалық тобынан шамамен 85 адам-жылдық еңбек қажет болды. Алғаш рет 1978 жылы Чикаго университетінің баспасында жарық көрген бұл еңбек 1992 жылы Оксфорд университетінің баспасында жаңартылған нұсқада, ал 2006 жылы Чикаго университетінің цифрлық нұсқасында қайта басылды. Ол 1978-1979 жылдардағы Үндістан тарихындағы ең үздік еңбек ретінде Америка тарихшылар қауымдастығының Ватумулл сыйлығын және Америка географтары қауымдастығының үздік жетістіктер сыйлығын жеңіп алды. 1981 жылы Дэвид Уатмулл: "Бұл сыйлық 1946 жылдан бері табыс етіліп келеді, мен осы кітаптың ең жақсы және ең құндысы екенін күмәнданбай айта аламын" деді. Бұл еңбекті бірегей ететін нәрсе – Оңтүстік Азияның қазіргі заманғы тарихшыларының зерттеулерін ғана емес, сонымен қатар осы аймақтың әртүрлі аспектілерін көптеген актерлер – Оңтүстік Азиялықтар да, сырттан келгендер де – үш мың жылдан астам уақыт бойы қалай таныстырғанын қайта құру. Атластың жариялануы Шварцбергтің одан да ірі (және әлі де жалғасып жатқан) жобаға қатысуына әкелді, ол Висконсин университетінің Мэдисон қаласындағы Картография тарихы жобасы дайындаған көп томдық Картография тарихын дайындау болды. Ол жұмысты жоспарлауда кеңес берумен қатар, Оңтүстік Азияның дәстүрлі картографиясы туралы мақала жазуды сұрады, бұл тақырып бойынша сол кезде дерлік ешқандай әдебиет болған жоқ. Алайда Оңтүстік Азия мен көршілес аймақтардағы кітапханаларда, мұражайларда және жеке өнер коллекцияларында, сондай-ақ далада жүргізілген зерттеулер күткеннен әлдеқайда көп картографиялық және космографиялық артефакттарды анықтады. Шварцберг тарихтың екі томының негізгі авторы және редакторы болды: дәстүрлі ислам және Оңтүстік Азия қоғамдарының картографиясы және дәстүрлі Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия қоғамдарының картографиясы (Чикаго: Чикаго университетінің баспасы, 1992 және 1994 ж.). Екі том да Картография тарихы онлайн-сайтта тегін қол жетімді. Шварцбергтің Миннесотадағы (1964-2000) жылдары жазған қосымша еңбектері көптеген түрлерді қамтыды: көптеген кітап шолулары, саяси географиядағы очерктер, қазіргі заманғы мәселелер мен оқиғалар туралы редакциялық мақалалар, Кашмир даусына қатысты көптеген мақалалар, Оңтүстік Азиядағы халықтық аймақтар туралы жұмыс, барлау тарихымен байланысты қысқаша монография, картография тарихындағы жұмысынан туындаған түрлі еңбектер және бірнеше энциклопедияларға үлкен үлес қосты, оның ішінде "Физикалық және адам географиясы [Үндістан]" туралы ұзақ мақаласы. Шварцбергтің Кашмир туралы жазбалары аймақтың көп тарапты дауларына бейбітшілікпен шешім табуды мақсат етті. Олар негізінен 1993, 1994 және 1997 жылдары осы даулы, этникалық түрлі мемлекеттің барлық бөліктеріне жасаған сапарларына негізделген. Ол Индо-Пакистан бақылау сызығының екі жағындағы саяси актерлермен (БҰҰ қызметкерлері, азаматтық әкімшілер, әскери шенеуніктер, партия басшылары, диссиденттер [кейбіреулері жасырынып жүрген], бизнесмендер, журналистер, зорлық құрбандары және т.б.) сұхбаттастырды. Оның 1993 және 1994 жылғы сапарлары көбінесе жеке қаржыландырылса, 1997 жылғы сапары Кашмирді зерттеу тобы (KSG) демеушілік еткен және құрамына негізінен ғалымдар мен зейнеткер дипломаттар кірген фактілерді анықтау тобының құрамында болды. KSG-нің жарияланған тұжырымдары мен ұсынымдары (Шварцбергтің маңызды үлесі болған) Оңтүстік Азия, Солтүстік Америка және Еуропадағы дипломатиялық шеңберде кеңінен талқыланды, бірақ ұлттық шұбар ұлтшылдар оларды қабылдаудан алдын алды. KSG әлі де жұмыс істейді, бірақ алғашқы жылдарына қарағанда аз белсенді. Жазумен қатар Шварцберг мыңдаған студенттерге әртүрлі курстар мен семинарларда сабақ берді. Оның ең танымал курстары – кіріспе адам географиясы (әлемнің құрылысының кең шолуы) және саяси география (нақты әлемдегідей, идеализм мен реализм арасында сенімді тепе-теңдікті табу қажеттілігімен күресесіз). Оның Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, сондай-ақ тарихи картография бойынша арнайы курстары болды. Оның үздіксіз жұмысы үшін маңызды болған семинарлары: "Федерализмнің географиясы", "Теңіз құқығы" және "Жаңа мыңжылдыққа арналған харта". 1979-1980 жылдары ол Делидегі Джавахарлал Неру университетінің аймақтық дамуды зерттеу орталығында қонақ профессоры болып тағайындалды, онда ол халық географиясы бойынша курс пен далалық әдістер бойынша семинар ұсынды. Конференцияларға қатысу Шварцбергке конференция өткізілетін жерге баратын немесе қайтатын жолда кеңінен саяхаттауға мүмкіндік берді. Мысалы, 1992 жылғы Рио саммитінде қоршаған орта және даму мәселелері талқыланды, содан кейін Оңтүстік Америкада кеңінен саяхаттады, ал 1971 жылы Канберрадағы Шығыстанушылар халықаралық конгресінде атласын таныстырғаннан кейін Тынық мұхиты елдеріне сапарлады. Барлығында Шварцберг шамамен жүз елге сапар шекті. Уақыт-уақыт Шварцберг Үндістан, АҚШ және Канададағы көптеген үкіметтік және ғылыми мекемелерге консультант ретінде қызмет етті, сондай-ақ түрлі академиялық сыйлықтарды іріктеу комиссияларының мүшесі болды. Оның бұрын атап өткен Үндістанның халық санағы үшін жасаған жұмысы оның "кейбір артта қалған касталар" деп аталатын мүшелерге жұмыс орындарын және білім беру орындарын бөлу жүйесін әзірлеумен айналысқан Мандал комиссиясымен консультация жасауына ықпал етті. Үш жыл бойы (1985-1988) Шварцберг Халықаралық Географиялық Одақтың АҚШ Ұлттық комиссиясының сайланған хатшысы болды. ...
In the public arena, Schwartzberg was also quite active. He served in various capacities in the Minnesota Chapter of the World Federalist Association (later Citizens for Global Solutions), including 14 years as its president. He was also active in several roles in the governance of WFA/CGS at the national level. He chaired WFA's Policy and Recommendations Committee for several years prior to the establishment of CGS in 2004 and for the following decade was especially active in the World Federalist Institute, a CGS affiliated think tank. For several decades he served as a member either of the Board, or of the Advisory Council, of the Minnesota Chapter of the United Nations Association. In 1996 Schwartzberg was one of the handful of activists who founded the Minnesota Alliance of Peacemakers, which has since grown into an umbrella institution with roughly eighty peace and justice organizational members. In the following year he was a co founder of the aforementioned Kashmir Study Group. In 1999, he was the annual honoree of the Vincent J. Hawkinson Foundation, an entity promoting peace and justice activism in five states of the Upper Midwest of the United States.
Зейнетақыдан кейін
2000 жылы Миннесота университетінен ресми түрде зейнеткерлікке шыққаннан кейін Шварцберг әлемдік басқару мәселелеріне көбірек назар аударды, көбінесе бұрын аталған бірнеше ұйымдармен жұмыс істеді – олардың журналдарында көптеген сараптамалық мақалалар жариялады, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесінің академиялық кеңесімен ынтымақтастықта жұмыс істеді, оның журналында БҰҰ бейбіт сақтау операциялары және салмақты дауыс беру туралы мақалалар жариялады. Ол 2004 жылы Дүниежүзілік федералистік қозғалыстың – Глобалды саясат институты басылымында жарық көрген «Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесін жандандыру: салмақты дауыс беру арқылы реформалау» атты монографиясында осы идеяны одан әрі дамытты. Осы тақырыпқа байланысты «Әлемдік парламенттік ассамблеяны құру: эволюциялық саяхат» атты монография 2012 жылы Берлиндегі Демократиялық Біріккен Ұлттар Ұйымы комитеті тарапынан жарияланды. Осы екі монографиядағы және көптеген бұрынғы мақалалардағы идеялар, сондай-ақ тағы да көптеген материалдар «Біріккен Ұлттар Ұйымы жүйесін өзгерту: жұмыс істейтін әлемдік модельдер» атты кітапта біріктірілді, ол 2013 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы университетінің баспасынан шықты. Бұл еңбек қазіргі әлемдік басқару жүйесінің негізі болып табылатын, шексіз мемлекеттік егемендік принципіне негізделген Вестфалиялық парадигмадан бас тартуға бағытталған ұсыныстардың толық жиынтығын ұсынады. Оның радикалдылығына қарамастан, немесе мүмкін, соның салдарынан, Шварцбергтің соңғы кітабына Боутрос Бутрос-Гали, Томас Пикеринг, Брайан Уркхарт, Томас Вайс, Йохан Галтунг, Альфред де Зайас және тағы да көптеген әлемдік ойшылдар жоғары баға берді. Біріккен Ұлттар Ұйымы университетінің баспасының редакторы кітап жарыққа шығар алдында оған былай деп хат жазды: «Біз бұрын мұндай беделді қолдаушылар тобынан осыншалықты мақтау мен қолдау алған кітапты көрген емеспіз». Содан кейін баспа Шварцбергті әлемдік тәртіпті жақсарту идеялары үшін беделді Гроумайер сыйлығына алғаш рет ұсынды. (Дегенмен, ол жеңіске жете алмады). 2001 жылы Шварцберг пен оның бейбітшілік пен әділдік үшін күрескен әріптесі Луиза Парди ресми тіркелген серіктестікке кірісті, ол Миннеаполистегі шағын пәтерінен Луизаның көл жағасындағы кең үйіне, Уайт-Бер-Лейк қаласының шетіне көшіп барды. Осыдан бері Луиза Шварцбергтің жұмысына көптеген жағынан үлес қосып келеді.
Жұмыс істейтін әлем тресі
2014 жылдың желтоқсанында Шварцберг «Жұмыс істейтін әлем трастын» құрды, оның басты мақсаты – өзінің соңғы кітабындағы көптеген жаһандық басқару ұсыныстарын тарату және насихаттау, сондай-ақ оның қайтысынан кейін де осы жұмысты жалғастыру мүмкіндігін қамтамасыз ету. Траст кітапты араб, қытай, француз, неміс, жапон, орыс және испан тілдеріне аудару бойынша келісімдер жасады, осы арқылы оның реформалық ұсыныстарын дүниежүзілік деңгейде талқылауға мүмкіндік берді. Әрбір аудармаға академиялық сипаты жоқ, қысқаша зерттеу және талқылау нұсқаулығы дайындалды. 2018 жылға дейін барлығы жапон тіліндегісінен басқасы жарық көрді. Траст жоғарыда аталған жобалардан өзге де көптеген жобаларды қолдады, олардың нәсібін барлық континенттегі адамдар көрді. Ол «Жұмыс істейтін әлемді құру» конференциясы (Миннесота университеті, 2015), «Қауіпсіздік Кеңесі реформасы жөніндегі семинар» (БҰҰ шіркеу орталығы, Нью-Йорк, 2016) және «Тұрақты бейбітшілік пен даму құралы ретінде Ұлттар Достастығы» (Брисбен, Австралия, 2018) сияқты маңызды конференцияларды демеушілік етті. Сонымен қатар, ол конференцияларды және реформаны қолдау үшін, ортақ көзқарастағы ұйымдарға (мысалы, Дүниежүзілік федералистік қозғалыс, Берлиндегі «Шекарасыз демократия», Брюссельдегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Конституциялық зерттеулер орталығы) айтарлықтай қаржылай көмек көрсетті, Италиядағы Вентотен семинарына және Мексика қаласындағы БҰҰ моделі бағдарламасына жастардың қатысуына жол жүруіне көмектесті. Бұдан өзге, БҰҰ құрылғанының 75 жылдығын мерекелеуге орай, Бас Ассамблея қолдауымен маңызды реформа процесін бастау мақсатындағы «БҰҰ 2020» бастамасын қаржыландыруда басты рөл атқарады. Сондай-ақ, траст Миннеаполистегі Аугсбург университетінде жыл сайын өткізілетін беделді Нобель бейбіт сыйлығы форумымен бірлесіп, 2025 жылға дейін «Жұмыс істейтін әлем» лекциялық циклын ұйымдастырды. Шварцберг өзінің жеке кітап жинағын және оның мұрасын кеңейту үшін қаражатты Аугсбург университетіне сыйлады. Трастты басқаруды ерекше тиімді Нэнси Данлави негізінен жүзеге асырады, ол 2017 жылдың желтоқсанында директорлық міндетін алды, ал Шварцберг бұл кезде директор эмеритус атағын ресми түрде қабылдады. Шварцберг өте бай және мағыналы өмір сүрді. Ол өмірін әлемдік азамат ретінде, сөзбен де, іспен де өткізуге тырысты. Ол үлкен жобаларды іске асыруға дайын екенін және олардың көптегенін тәуелсіз немесе командалық жұмыспен сәтті аяқтауға қабілетті екенін көрсетті. Ол ғылыми еңбектерінің қатаңдығы, жаңалығы және әлеуметтік құндылығы үшін танылды. Ол жаһандық басқаруды жақсартуға бағытталған егжей-тежейлі және іске асырылатын ұсыныстарды жасады, бұл процестер бейбіт және эволюциялық болуын қалайды. Ол адамдардың қателіктерге бейім екенін және утопияға қол жеткізу мүмкін емес екенін түсінеді. Бірақ жұмыс істейтін әлемге қол жеткізуге болады. Ол өзінің және «Жұмыс істейтін әлем трастының» жұмысы осы мақсатқа елеулі үлес қосады және басқаларды да осы мақсатқа жету үшін күреске қосылуға шақырады деп үміттенеді.