Кіріспе
Склералық линза, сондай-ақ склералық контактты линза деп те аталады, склераға тіреліп, роговицаның үстінде жасқа толы қуыс жасайды. Склералық линзалар көздің түрлі жағдайларын емдеу үшін жасалған, олардың көптегені басқа емдеу түрлеріне көнбеуі мүмкін.
A scleral lens, also known as a scleral contact lens, is a large contact lens that rests on the sclera and creates a tear filled vault over the cornea. Scleral lenses are designed to treat a variety of eye conditions, many of which do not respond to other forms of treatment.
Медициналық қолданыстар
Склеральды линзалар көру қабілетін жақсарту және ауыр құрғақ көз синдромы, микрофтальмия, кератоконус, мүйіз қабығының эктазиясы, Стивенс-Джонсон синдромы, Шёгрен синдромы, аниридия, нейротрофты кератит (сезімталдығы жоғалған мүйіз қабығы), LASIK операциясынан кейінгі асқынулар, көздің жоғары дәрежелі аберрациялары, мүйіз қабығын трансплантациялаудан кейінгі асқынулар және мөлдір дегенерация сияқты көз аурулары мен жарақаттары бар адамдардағы ауырсыну мен жарыққа сезімталдықты азайту үшін қолданылуы мүмкін. Хирургиялық асқынулар, бұрмаланған мүйіз қабығы имплантаттары, сондай-ақ химиялық және күйік жарақаттары сияқты көзге келген жарақаттарды да склералық линзалармен емдеуге болады. Склеральды линзалар басқа, кішкентай мүйіз қабықшасы типті линзаларға көзі тым сезімтал адамдарға да қолданылуы мүмкін, бірақ астигматизм сияқты көруді түзету қажеттілігінде қатаң линза талап етіледі.
Арнайы әсерлер
Склеральды линзаларды сұйықтық резервуары жоқ "склера" линзаларымен шатастырмау керек. "Склера" контактты линзалары – косплей және кино мен теледидардағы арнайы эффекттер үшін қолданылатын медициналық емес линзалар.
Көз қозғалысын өлшеу
Офтальмология немесе когнитивтік ғылым саласындағы тәжірибелерде, кіреукең линзалар, ішіне айналар немесе сым орамдар түріндегі магниттік өріс сенсорлары (склералдық орамдар деп аталады) орнатылған, көз қозғалыстарын өлшеу үшін жиі қолданылады.
Дизайн
Қазіргі склеральды линзалар өте жақсы оттегі өткізетін полимерден жасалады. Олардың ерекшелігі – олар көздің ақ бөлігі, яғни склераға тіреліп, одан қолдау алады. Мұндай ерекше орналасудың себебі әдетте нақты пациентке байланысты, оның мүйіз қабығы линзаны тікелей ұстауға тым сезімтал болуы мүмкін. Мүйіз қабықшасы контактты линзаларымен салыстырғанда, склеральды линзалар сыртқа қарай айтарлықтай көп шығады. Мүйіз қабықшасы мен линза арасындағы кеңістік жасанды жасқа толы. Жіңішке, серпімді резервуарда сақталатын сұйықтық деформацияланған мүйіз қабығының бұрыс пішіндеріне бейімделіп, көру қабілетін ыңғайлы түрде қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Бұл пациентке ең жақсы түзетілген көру қабілетін (BCVA) қамтамасыз етуге көмектеседі. Склеральды линзалар мүйіз қабықшасы контактты линзаларынан мүйіз қабықшасы мен линза арасында сұйықтықпен толтырылған кеңістік құратынымен ерекшеленеді. Линзалардың протездік қолданылуы – көздің бетін жабу немесе «бандаждау», бұл ауыр көз беті ауруларын емдеу үшін қажетті жағдайды қамтамасыз етеді. Склеральды линзалардың сыртқа қарай иілуі және мүйіз қабықшасы мен линза арасындағы сұйықтыққа толы кеңістік бұзылған мүйіз қабықшасына бейімделіп, мүйіз қабықшасы бетінің бұрыс пішіндерін бейтараптандыруы мүмкін.
Кірірілу
Склеральды линзалар көзге тікелей саусақпен, қолда ұсталатын поршеньмен немесе тұраққа орнатылған жарықтандырылған поршеньмен салынуы мүмкін. Склеральды линзаны салу алдында, линза стерильді физиологиялық тұз ерітіндісімен немесе басқа тағайындалған ерітінді қоспасымен толықтырылады. Линза көзге орналасқанда, линзаның астында ауа көпіршігі қалып қоймауы үшін, линзадан сұйықтық тамшылап шығуына рұқсат етіледі. Егер ауа көпіршігі пайда болса, линзаны алып тастап, қайта салу ұсынылады. Содан кейін линзаны дұрыс бағытта бұруға болады, көбінесе линзаның "жоғарғы" немесе "төменгі" жағында белгімен көрсетіледі. "Сол" склеральды линзаға екі нүкте, ал "оң" линзаға бір нүкте салынады. Сирек жағдайларда, "оң" линзаны "оң" жақ екенін көрсету үшін көк түспен бояуға болады.
Алып тастау және сақтау
Склеральды линзалар саусақтармен немесе кішкентай линзаны шешуге арналған иіргішпен алынады. Содан кейін линзалар қайта кию алдында тазаланып, зарарсыздандырылады. Склеральды линзаларды ұйықтағанда тағуға болмайды және көптеген қолданушылар линзаларын түнгі уақытта зарарсыздандырады. Қарапайым контактілі линзалардан өзгеше, көптеген склеральды линзаларды ұзақ мерзімге қолданбағанда құрғақ күйде сақтауға болады.
Тарих
Склеральды линза – 1880 жылдардың басына дейін соққан прототиптік линза. Алғашқыда бұл линзалар көздің қалыбын алу үшін материалды пайдаланып жасалған. Содан кейін линзалар осы қалыпқа сәйкес келтіріліп, бастапқыда үрленген шыныдан, кейін 1920 жылдары тасталған шыныдан және 1940 жылдары полиметилметакрилаттан жасалған. Ертедегі склеральды линзалар оттегі өткізбейтін, бұл линза киюшінің мүйіз қабығына жеткізілетін оттегі мөлшерін күрт шектеді. Осы себепті, алғашқы линзалар 1970 жылдарға дейін пайдаланылмады.