Кіріспе

Мапуталендтегі Оңтүстік Африка ойын-саябағы

Ндумо ойын-саябағы – Мапуталенд деп аталатын Квазулу-Наталдың солтүстік-шығыс аймағында орналасқан Оңтүстік Африканың шағын ойын-саябағы. Ол Мозамбик шекарасында, Понгола өзенінің Ұлы Усуту өзенімен қосылатын жерінде жатыр. Бұл саябақ Тембе пілдері саябағымен іргелес. Ндумо Дурбаннан қашықта орналасқан. Мкузе қаласы шамалы қашықтықта. Ндумода құмды орман, тығыз өзен жағалауындағы орман, су тасқынына ұшырайтын жазықтар, аллювиалды жазықтар, қамысты алқаптар, шөптесін далалар, кең жапырақты және акациялы ормандар, сондай-ақ өте тығыз тікенді бұталы алқаптар кездеседі. Ндумо құс әлемімен әйгілі, және оның кішкентай өлшеміне қарамастан, саябақта 430-дан астам құс түрі тіркелген, оның ішінде тұрақты және маусымдық көшпенді құстар бар. Саябақтағы көптеген көлдер, су басқан жазықтар мен өзендер (Понгола және Усуту) көптеген су жануарларына қолайлы орта жасайды. Мапуталенд аймағы, жалпы алғанда, экожүйелердің әртүрлілігі мен географиялық орналасуының арқасында құстарға бай. Бұл аймақ көптеген шығыс және солтүстік-шығыс Африка құстарының ең оңтүстік шегін құрайды. Аймақта жылдық жауын-шашын мөлшері жоғары. Ндумода кездесетін құстардың тізімі:

Пелдің балықшы бүркіті
Нарина трогоны
Африкалық кеңқұйрықты
Шығыс никаторы (бұрын "сары дақты никатор" деп аталған, бірақ қазір бұл атау басқа құсқа, батыс никаторына берілген)
Африкалық сұңқар

Ндумода кездесетін ірі сүтқоректілерге нгола, бегемот, Нил крокодилі, импала және африкалық бұқа жатады. Үлкен мысықтар бұл саябақта жоқ. Тембе пілдері саябағына жақын жерде көптеген пілдер бар. Мапуталендтің барлық аймақтарында сияқты, мұнда да безгек кең таралған, сондықтан келушілерге қажетті сақтық шараларын қабылдау ұсынылады. Ezemvelo KZN Wildlife кемпингі мен коттеджтерге арналған орны бар. Бұл саябақ Усуту-Тембе-Фути трансшекаралық табиғат қорғау аймағына қосылмақ.

Жергілікті халықтардың жер аударылуы

1924 жылы қазіргі Ндумо аң қорығы Оңтүстік Африка тарапынан қорғалатын аймақ деп жарияланды. 1950-1960 жылдары жергілікті тұрғындар өздерінің туған жерлерінен күшпен қуылып шығарылды. Ндумо қауымдастықтары жерге құқықтарын заңды жолмен қорғауға тырысқанымен, оларға жерді қайта иеленуге рұқсат берілмеді, орнына қаржылық өтемақы төленді және (қағазда жүзінде) басқаруға қатысу мүмкіндігі ұсылды. Осы кезең туралы бір тұрғын былай дейді: «Біз байлықта өмір өттік, тәтті картоп, банан, мадумбе [түбірлі өсімдік], маниок және қабақ жедік. Усуту өзенінен су іштік. Бүгін сол өзен суайғырлар мен крокодилдерге ғана арналған, ал біздің балаларымыз құрғақшылықтан қаза болып жатыр. Жабайы жемістер маймылдардың тоюына жұмсалады, ал қара нарлар ата-бабаларымыздың зираттарында жайылып жүреді». Бұл жерді бақылау туралы шешілмеген дау және провинциядағы табиғи ресурстарды қоғамдық басқару моделінің тиімсіздігі (Meer 2010) провинциялық аң қорығының шығыс бөлігін жергілікті тұрғындардың иеленуіне және оны өңдеуіне әкелді. Бұл, 1997 жылы халықаралық маңызы бар Рамсар сулы-батпақты жері деп жарияланған мәртебесіне қарамастан орын алып отыр. Егістік жерлер туған жердің өсімдіктері мен жануарлар әлемінің орнын басып жатыр, ал крокодилдер енді өзен бойында ұя салмауда.