Оңтүстік-Шығыс Еуропа Ынтымақтастық Инициативасы: Мақсаты мен қатысушылары
Southeast European Cooperative Initiative
Оңтүстік-Шығыс Еуропа ынтымақтастық бастамасы (SECI) – аймақтық экономикалық стратегияны дамытуға, инфрақұрылым, сауда және қауіпсіздік салаларында бағдарламалар ұсынады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Еуропалық Ынтымақтастық Бастамасы (SECI) – Еуропалық Одақ, Америка Құрама Штаттары және Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы (ЕҚЫҰ) аясында 1996 жылдың желтоқсанында Женевадағы алғашқы отырыста, Еуропалық Одақ пен АҚШ-тың ортақ түсіністігінің қорытынды ұстанымдары негізінде Дейтон келісімдерін іске асыруға қолдау көрсету мақсатымен құрылған көпжақты аймақтық бастама. Оның мүше мемлекеттеріне Албания, Босния және Герцеговина, Болгария, Хорватия, Грекия, Венгрия, Молдова, Солтүстік Македония, Румыния, Словения, Сербия, Түркия және Черногория кіреді. SECI-нің бақылаушы мемлекеттері – Австрия, Әзірбайжан, Бельгия, Канада, Франция, Грузия, Германия, Италия, Жапония, Нидерланды, Португалия, Испания, Косово, Украина, Ұлыбритания және Америка Құрама Штаттары. Сондай-ақ, оның бақылаушы халықаралық ұйымдарына Халықаралық Көші-қон Ұйымы (IOM), Еуропалық құқық қорғау ынтымақтастығы институты, кейіннен Еуропалық еркіндік, қауіпсіздік және әділет институты (EULEC) болып қайта аталған, Халықаралық Көші-қон Саясатын Дамыту Орталығы (ICMPD) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Косоводағы миссиясы (UNMIK) кіреді. SECI-нің мақсаты – аймақта және аймақ үшін тұрақты экономикалық стратегияны әзірлеу, сондай-ақ инфрақұрылымды, сауданы, көлікті, қауіпсіздікті, энергетиканы, қоршаған ортаны және жеке секторды дамыту салаларындағы трансшекаралық ынтымақтастық бағдарламалары мен жобаларына баса назар аудару. Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері арасындағы ынтымақтастық арқылы аймақтық бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету, сондай-ақ негізгі халықаралық ұйымдар мен бақылаушы мемлекеттердің қолдауы арқылы мүше мемлекеттердің Еуропалық Одаққа одан әрі интеграциялануына көмектесу. Бұл бастама 1996 жылдан бері аймақтық тұрақтылық пен бейбітшілікке үлкен үлес қосуда. 1999 жылы SECI, Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымымен (ЕҚЫҰ) бірлесіп, сол кездегі төрағалық етуші, Норвегияның Сыртқы Істер Министрі Кнут Воллебекпен бірге Оңтүстік-Шығыс Еуропа үшін Тұрақтылық Пактісін құрды, ол кейіннен Аймақтық Ынтымақтастық Кеңесі (РЫК) болып қайта аталды және негізінен Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдеріне тиесілі және басқарылатын ұйым. Сол жылы SECI шекарааралық қылмыс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі SECI Бухарест орталығын құрды, ол кейіннен Оңтүстік-Шығыс Еуропалық Құқық Қорғау Орталығы (SELEC) болып аталды, ол шекарааралық қылмыстың алдын алу және оған қарсы күрес жөніндегі ынтымақтастыққа баса назар аударады. SECI келісімін қол қойған және ратификациялаған елдер: Албания, Босния және Герцеговина, Болгария, Хорватия, Грекия, Венгрия, Молдова, Черногория, Солтүстік Македония, Румыния, Словения, Сербия және Түркия. SECI штаб-пәтері Венадағы Хофбург сарайында орналасқан.
The Southeast European Cooperative Initiative (SECI) is a multilateral regional initiative that has been initiated by the European Union, the United States of America and the countries of Southeast Europe within the framework of the Organization for Security and Cooperation in Europe (OSCE) as a support to the implementation of the Dayton Accords in December 1996 at the inaugural session at Geneva on the basis of Final Points of Common EU USA Understanding. Its member states include Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Greece, Hungary, Moldova, North Macedonia, Romania, Slovenia, Serbia, Turkey and Montenegro. SECI’s observer states are Austria, Azerbaijan, Belgium, Canada, France, Georgia, Germany, Italy, Japan, Netherlands, Portugal, Spain, Kosovo, Ukraine, United Kingdom and the United States of America as well as its observer International Organizations are the International Organization for Migration (IOM), European Institute for Law Enforcement Cooperation, renamed European Institute for Freedom, Security and Justice (EULEC), International Centre for Migration Policy Development (ICMPD) and the United Nations Mission in Kosovo (UNMIK). SECI‘s purpose is to develop a sustainable economic strategy in and for the region and to focus on trans border cooperation programs and projects in the fields of development of infrastructure, trade, traffic, security, energy, environment and the private sector. Providing regional peace and stability among the countries of Southeastern Europe through cooperative activities, the further integration of its member states into the European Union shall be facilitated through the support of main international organizations and observer states. The initiative has provided regional stability and peace since its founding in 1996. In 1999, SECI, together with the Organization for Security and Cooperation in Europe (OSCE) under the then Chairman in Office, Norwegian Foreign Minister Knut Vollebaek, co founded the Stability Pact for South Eastern Europe, renamed Regional Cooperation Council (RCC), owned and run by countries mainly in Southeast Europe, aiming at strengthening peace, democracy and the economy in the region to serve the regional cooperation and European and Euro Atlantic integration of South East Europe in order to spark development in the region to the benefit of its people. The same year, SECI founded the SECI Bucharest Center for Combating Transborder Crime and Corruption, later renamed Southeast European Law Enforcement Center (SELEC), which is concentrating on the cooperation to prevent and combat trans border crime. The countries that signed and ratified the SECI agreement were Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Greece, Hungary, Moldova, Montenegro, North Macedonia, Romania, Slovenia, Serbia and Turkey. The SECI headquarters are located within the Hofburg Palace in Vienna.
SECI-нің негізі
SECI 1996 жылы АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің Шығыс Еуропа бойынша аға директоры болған Ричард Шифтердің басшылығымен құрылды. Топтың миссиясы 1947 жылғы Маршалл жоспарының үлгісімен жасалған, ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропаны қайта құруға көмектесті. Босния мен Герцеговинадағы соғыс аяқталуға жақын болғандықтан, Шифтер аймақтағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты арттыру қажеттігін сезінді. Оның бастапқы жоспары, Оңтүстік-Шығыс Еуропалық ынтымақтастық даму бастамасы деп аталды, Оңтүстік-Шығыс Еуропа (ОШЕ) елдерінің аймақтық ынтымақтастығына бағытталған және қаржылық көмек жоспары ретінде қарастырылмады. Мақсат – ОШЕ елдеріне қайта құру мен тұрақтандыруға көмектесетін ресурстарға қол жеткізуді қамтамасыз ету болды, бірақ ақшалай қаражат беру емес. Оның орнына, АҚШ сияқты сыртқы ұйымдар мен елдер техникалық көмек көрсетуге және тиісті саладағы сарапшыларды ұсынуға міндеттенді. Шифтердің болжамы 1995 жылдың 14 желтоқсанында расталды, сол күні атысты тоқтату туралы жарияланды және Дейтон келісімі аясында Огайо штатының Дейтон қаласында бейбіт келіссөздерге қол қойылды. Оңтүстік-Шығыс Еуропалық ынтымақтастық бастамасына қатысушы мемлекеттер 1996 жылғы 5-6 желтоқсанда Женевада алғашқы отырысын өткізді және 1996 жылғы 6 желтоқсанда SECI-нің «Мақсат туралы мәлімдемесін» және оның I қосымшасын, сондай-ақ 1996 жылғы 6 желтоқсандағы «ЕО-АҚШ арасындағы ортақ түсініктің қорытынды ұстанымдары» ресми түрде қабылдады, олар SECI-нің құқықтық жағдайы мен формасын анықтайды. Қатысушы мемлекеттер сол кездегі ЕҚЫҰ төрағасы, Швейцарияның сыртқы істер министрі Флавио Коттиден тиісті консультациялардан кейін Мақсат мәлімдемесінде көрсетілген Жоғары деңгейдегі тұлғаны (ЖДТ) тағайындауды сұрады. 1996 жылғы 19 желтоқсанда ЕҚЫҰ төрағасы, барлық ЕҚЫҰ қатысушы мемлекеттерінің өкілеттігімен, Австрияның бұрынғы вице-канцлері Эрхард Бусекті SECI-нің «Жоғары деңгейдегі тұлғасы» (бұдан әрі – Координатор) етіп тағайындады.
The SECI was formed in 1996 under the guidance of Ambassador Richard Schifter, at the time the Senior Director for Eastern Europe in the United States National Security Council. The group's mission was modeled after the Marshall Plan of 1947, which helped rebuild Europe after World War II. Since the war in Bosnia and Herzegovina was coming to a close, Schifter saw a need for greater stability in the region. His initial plan, called the Southeast European Cooperative Development Initiative, was intended to focus on regional cooperation of the countries in Southeast Europe (SEE), and not be considered a financial assistance plan. The idea was to allow SEE countries access to resources that would help them rebuild and stabilize, but not to provide money. Instead, outside organizations and countries like the United States would offer technical assistance and provide experts on relevant subjects. Schifter’s hunch was realized on 14 December 1995, when a cease fire was announced and peace negotiations were signed in Dayton, Ohio under the Dayton Agreement. The Participating States of the Southeast European Cooperative Initiative held an inaugural meeting in Geneva on December 5 6, 1996 and formally adopted the SECI “Statement of Purpose” on December 6, 1996 and its Annex I as well as the “Final Points of Common EU US Understanding”, dated December 6, 1996, which define the legal status and form of SECI. The Participating states requested then OSCE Chairman in Office, Swiss Foreign Minister Flavio Cotti, to designate, after appropriate consultations, the High Level Personality (HLP) referred to in the Statement of Purpose. On December 19, 1996, the OSCE Chairman in Office, as authorized by all OSCE Participating States, named Erhard Busek, former Vice Chancellor of Austria, as SECI "High Level Personality", hereinafter Coordinator.
Құрылыс процесі
Келесі қадам аймақтағы барлық елдерді біріктіріп, ынтымақтастық бастамасына қосылуға келісу болды, бұл аймақтағы этникалық шиеленісті ескере отырып, өте қиын міндет еді. SECI бастапқыда Албания, Босния және Герцеговина, Болгария, Македония, Грекия, Венгрия, Молдова, Румыния, Түркия, Югославия, Хорватия және Словениядан құралған. Алайда, соңғы үш қатысушы бастаманың қалыптасу кезеңінде кейбір қиындықтар тудырды. Югославияға жол берілген шақыруы, елдің жергілікті сайлау қорытындыларын жойғанынан кейін, азшылық партия халықтың дауысымен жеңіске жеткен соң қайтарылып алынды. Кейіннен Сербия мен Черногория, сондай-ақ Словения мен Хорватия бастапқыда қосылуға келісті, бірақ тек бақылаушы елдер ретінде ғана. Словенияның алаңдаушылығы олар Орталық Еуропа елдері екендігінде, Оңтүстік-Шығыс Еуропаның бір бөлігі емес еді, бірақ Венгрия қосылғаннан кейін олар да одан кешікпей ілесіп кетті. Хорватия мәселесі одан да қиын болды, себебі олар өзін Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері деп санамады, тіпті президент Туджман Ричард Шифтермен сұхбаттасқанда Хорватияның «католик, Жерорта теңізі елдері» екенін айтты және «православтар мен мұсылмандармен» ешқандай қатысы болғысы келмейді деді. 1999 жылы президент Туджман ауруханаға түсіп, ақырында қайтыс болды, одан кейін Хорватия SECI-ге толыққанды мүше ретінде қосылды. Косово Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері үшін даулы мәселе болып табылады. SECI құрылған 1996 жылы Косово тек аймақ ретінде танылды, ал 1999 жылы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің 1244 қаулысына сәйкес Біріккен Ұлттар Ұйымының Косоводағы Уақытша әкімшілік миссиясы (UNMIK) басқаруында болды. 2008 жылдың ақпанында Косово Парламенті Сербиядан тәуелсіздігін жариялады. Бұл қарамастан, олар әлі де тәуелсіз мемлекет ретінде толыққанды мойындалмады, Ресей мен Сербия жариялауға қарсылық көрсетіп, Еуропалық Одақ бұл мәселе бойынша ресми ұстаным білдірмеді, ал Біріккен Ұлттар Ұйымы 1244 қаулысы Косово үшін заңдық негіз болып қала береді деп мәлімдеді. Косово ешқашан SECI-ге мүше мемлекет болып есептелмеген және қазіргі уақытта да мүше емес, тек тұрақты бақылаушы ретінде қарастырылады.
The next step was to get all the countries in the region together and agree to join a cooperation initiative, an extremely difficult task considering the ethnic tension that dominated the region. The SECI was originally composed of Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Macedonia, Greece, Hungary, Moldova, Romania, Turkey, Yugoslavia, Croatia and Slovenia. However those last three participants caused some growing pains for the initiative in its nascent stages. Yugoslavia’s invitation was revoked after the country cancelled local election results when a minority party won the popular vote, eventually being allowed in as Serbia and Montenegro and Slovenia and Croatia originally agreed to join but only as observer nations. The Slovenian concern was that they were a Central European country, not part of SEE, but once Hungary joined, they quickly followed suit. Croatia was more of a challenge in that not only did they not see themselves as a SEE country, but President Tudjman in an interview with Richard Schifter said that Croatia was a “Catholic, Mediterranean country” that wants nothing to do with the “Orthodox and the Muslims.” In 1999, President Tudjman was hospitalized, eventually dying, and shortly after, Croatia joined the SECI as a full fledged member. Kosovo is another area of contention for the SEE countries. During the time of the formation of the SECI, in 1996, they were only recognized as a region and by 1999, they were governed by the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo (UNMIK), under the UNSC Resolution 1244; in February 2008, the Assembly of Kosovo declared its independence from Serbia. Despite this, they are still only recognized as an independent state , with Russia and Serbia leading the opposition of the declaration and the European Union having no official position on the situation as well as the United Nations saying that Resolution 1244 will remain the legal framework in Kosovo. Kosovo has never been and currently is not considered a member state by the SECI either, only a permanent observer.
SECI-нің міндеті
Оңтүстік-Шығыс Еуропалық Ынтымақтастық Бастамасы (SECI) – Еуропалық Одақ, Америка Құрама Штаттары және Оңтүстік-Шығыс Еуропа елдері Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымы (ЕҚЫҰ) аясында 1996 жылдың желтоқсанында Женевадағы алғашқы отырыста ЕО-АҚШ ортақ түсіністігінің қорытынды ұстанымдары негізінде Дейтон келісімдерін іске асыруға қолдау көрсету мақсатымен құрылған көпжақты аймақтық бастама. SECI-нің мақсаты – аймақта және аймақ үшін тұрақты экономикалық стратегияны әзірлеу, сондай-ақ инфрақұрылым, сауда, көлік, қауіпсіздік, энергетика, қоршаған орта және жеке секторды дамыту салаларындағы трансшекаралық ынтымақтастық бағдарламалары мен жобаларына баса назар аудару. Оның негізгі күші – қатысушы мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру және олардың еуропалық құрылымдарға интеграциялануына көмектесу. SECI – көмек бағдарламасы емес. Ол қолданыстағы бастамаларға кедергі келтірмейді, оларды толықтырады. SECI аймақтың үкіметтері арасындағы тығыз ынтымақтастықты дамытуға және олардың арасында жаңа байланыс арналарын құруға ұмтылады. Бұдан өзге, SECI аймақтық жоспарлауды баса назарға алып, үйлестіруге, қажетті ілгерілеуді және кемшіліктерді анықтауға, жеке сектордың аймақтық экономикалық және экологиялық күш-жігерге қатысуын арттыруға, жеке секторға білім мен инвестицияларды тартуға ықпал ететін аймақтық жағдай жасауға және сауда заңдарын мен саясатын үйлестіруге көмектеседі. Өзінің ресми мандатына сәйкес, SECI Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы бизнес мәселелері бойынша Еуропалық Комиссияға, Еуропалық Инвестициялық Банкке (ЕИБ), Еуропалық Қайта Құру және Даму Банкіне (ЕҚДБ) және мүше және бақылаушы мемлекеттер үкіметтеріне кеңес береді және қажет болған жағдайда олардың араласуын сұрайды. Сонымен қатар, ол бизнес қауымдастықтарына ұсынымдарды тиімді орындауды қамтамасыз ету, инвестицияларды тарту және мүше елдер арасындағы сауда-саттықты арттыру жөнінде кеңес береді. SECI-нің барлық бағдарламалары мен жобаларын мүше мемлекеттердің және осы бастаманы қолдаушы мемлекеттердің сарапшылары Еуропалық Комиссияның, БҰҰ Еуропалық экономикалық комиссиясының (БҰҰ/ЕЭК), Дүниежүзілік банк, Еуропалық Қайта Құру және Даму Банкінің (ЕҚДБ), Еуропалық Инвестициялық Банк (ЕИБ), Дүниежүзілік Кеден Ұйымы және ЕҚЫҰ техникалық қолдауымен жүзеге асырады. SECI сондай-ақ Өңірлік Ынтымақтастық Кеңесімен (RCC), Орталық Еуропалық Бастамамен (CEI), Қара теңіз экономикалық ынтымақтастық ұйымымен, Орталық Еуропалық еркін сауда келісімімен (CEFTA), Халықаралық Сава өзені бассейндік комиссиясымен (ISRBC), Дунай комиссиясымен (DC) және БҰҰ-ның мамандандырылған агенттіктерімен және бағдарламаларымен, сондай-ақ басқа да ұйымдармен тығыз ынтымақтастық жасайды. SECI мүше мемлекеттері: Австрия, Албания, Босния және Герцеговина, Болгария, Хорватия, Грекия, Венгрия, Молдова, Солтүстік Македония, Черногория, Румыния, Словения, Сербия және Түркия. SECI бақылаушы мемлекеттері: Әзірбайжан, Бельгия, Канада, Франция, Грузия, Германия, Италия, Жапония, Нидерланды, Португалия, Испания, Косово, Украина, Ұлыбритания және АҚШ. SECI-нің негізгі мақсаттары: тауарлар ағынының тиімділігін арттыру және сауданы жақсарту үшін әкімшілік және басқа да кедергілерді жою, негізгі халықаралық көлік дәліздеріндегі қиындықтарды анықтау, энергия тиімділігі желілерін және аймақтарын құру, құбыр желілерін және олардың халықаралық құбыр желілерімен байланысын дамытуға инвестиция салу, кәсіпкерлікті, әсіресе шағын және орта кәсіпорындар жобалары арқылы дамытуға қаражат бөлу және т.б. SECI бастамасын ЕҚЫҰ тағайындаған үйлестіруші басқарады. Оның негізгі органы – мүше елдердің ұлттық үйлестірушілерінен құралған Бағдарлама комитеті. Ол SECI-нің міндеттемелерін орындауын қамтамасыз етеді және сыртқы тараптар алдындағы өкілі ретінде әрекет етеді. Бұл аймақтық тереңдік пен тәжірибе оның аймақтық мүшелігін толық қолдауға және аймақтық мәселелерге қатысуға мүмкіндік береді.
The South East European Cooperative Initiative (SECI) is a multilateral regional initiative that has been initiated by the European Union, the United States of America and the countries of Southeast Europe within the Organization for Security and Cooperation in Europe (OSCE) as a support to the implementation of the Dayton Accords in December 1996 at the inaugural session at Geneva on the basis of Final Points of Common EU USA Understanding. SECI‘s purpose is to develop a sustainable economic strategy in and for the region and to focus on trans border cooperation programs and projects in the fields of development of infrastructure, trade, traffic, security, energy, environment and the private sector. Its impetus is encouraging cooperation among its Participating States and facilitating their integration into European structures. SECI is not an assistance program. It does not interfere with, but rather complements with existing initiatives. SECI endeavours to promote close cooperation among the governments of the region and to create new channels of communication among them. Furthermore, SECI attempts to emphasize and coordinate regionwide planning, identify needed follow up and missing links, provide for better involvement of the private sector in regional economic and environmental efforts, help to create a regional climate that encourages the transfer of know how and greater investment in the private sector, and assist in harmonizing trade laws and policies. According to its official mandate, SECI advises the EU Commission, European Investment Bank (EIB), European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) and governments of the member and observer states on business matters in Southeast Europe and request their intervention when necessary. Furthermore, it advises business communities ensuring an effective follow up of recommendations as well as attracting investments and increasing trade with and among the members countries. All SECI programs and projects are being implemented by experts from the member states and states supporting this Initiative with the technical support of the European Commission, UN Economic Commission for Europe (UN/ECE), World Bank, European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), European Investment Bank (EIB), World Customs Organization and the OSCE. Also, SECI closely cooperates with the Regional Cooperation Council (RCC), Central European Initiative (CEI), Organization of the Black Sea Economic Cooperation, Central European Free Trade Agreement (CEFTA), International Sava River Basin Commission (ISRBC), Danube Commission (DC) and specialized UN agencies and programs and other organizations. SECI Member states are: Austria, Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Greece, Hungary, Moldova, North Macedonia, Montenegro, Romania, Slovenia, Serbia and Turkey. SECI Observers states are: Azerbaijan, Belgium, Canada, France, Georgia, Germany, Italy, Japan, Netherlands, Portugal, Spain, Kosovo, Ukraine, United Kingdom and United States. The principal SECI goals are: elimination of administrative and other obstacles with a view to increasing efficiency in the flow of goods and improved trade, identification of bottlenecks at main international traffic corridors, creation of networks and zones of energy efficiency, investing in the promotion of networks of pipelines and their connections with international pipelines, provision of funds for the promotion of entrepreneurship, primarily through projects of small and medium sized enterprises, etc. The SECI initiative is guided by the Co ordinator, which has been nominated by the OSCE. Its principal body is the Programme Committee comprising national coordinators of the Member Countries. It ensures that activities fulfil SECI’s mission and acts as its representative to outside parties. This regional depth and experience ensure its ability to fully support its regional membership and engagement on regional issues.