Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Николай Римский-Корсаковтың операсы
Opera by Nikolai Rimsky Korsakov
"Цардың қалыңдығы" – Николай Римский-Корсаковтың төрт актілі операсы, композитордың оныншы операсы. Либреттосын Илья Тюменев Лев Мейдің осы аттас драмасы негізінде жазған. Мейдің пьесасын опера тақырыбы ретінде композиторға алғаш рет 1868 жылы Милий Балакирев ұсынған. (Александр Бородин да осы идеямен айналысқан.) Дегенмен, опера отыз жыл өткен соң, 1898 жылы ғана жазылды. Операның тұңғыш қойылымы 1899 жылы Савва Мамонтовтың жеке опера театрында, Мәскеуде өтті. Римский-Корсаков өзі бұл операны Рихард Вагнердің идеяларына қарсы реакция ретінде, және "таза кантилена стилінде" болуын қалағанын айтқан. "Цардың қалыңдығы" Ресейде репертуарлық опера болып саналады, бірақ ол Батыстағы стандартты опералық репертуарға кірмейді.
The Tsar's Bride ( ) is an opera in four acts by Nikolai Rimsky Korsakov, the composer's tenth opera. The libretto, by Ilia Tyumenev, is based on the drama of the same name by Lev Mey. Mey's play was first suggested to the composer as an opera subject in 1868 by Mily Balakirev. (Alexander Borodin, too, once toyed with the idea.) However, the opera was not composed until thirty years later, in 1898. The first performance of the opera took place in 1899 at the Moscow theater of the Private Opera of Savva Mamontov. Rimsky Korsakov himself said of the opera that he intended it as a reaction against the ideas of Richard Wagner, and to be in the style of "cantilena par excellence". The Tsar's Bride is a repertory opera in Russia, although it is not part of the standard operatic repertoire in the West.
Өнер тарихы
Мәскеудегі премьерасы Жеке опера қоғамында өтті, сахналық безендірушісі Михаил Врубель болды. Санкт-Петербургте премьера екі жылдан кейін Мариинский театрында Иванов пен Ламбиннің сахналық безендіруімен өтті. Тағы бір атақты қойылым Мәскеудегі Большой театрында Эмиль Купер (Купер) дирижерлігімен, Константин Коровин, Голова және Дьячковтың сахналық безендіруімен болды. 1966 жылы Владимир Гориккер режиссерлік еткен фильм жарық көрді. АҚШ-тағы ең белгілі қойылым 1986 жылы Вашингтон операсында болды. Корольдік операның премьерасы 2011 жылы Ковент-Гарденде Пол Курран режиссерлігімен, Кевин Найттың декорация және костюм дизайнымен, ал Дэвид Жактың жарық дизайнымен ұйымдастырылды.
The Moscow premiere was given at the Private Opera Society, the scenic designer being Mikhail Vrubel. St. Petersburg had its premiere two years later at the Mariinsky Theatre with scenic designs by Ivanov and Lambin. Another notable performance was at the Bolshoy Theatre in Moscow, conducted by Emil Cooper (Kuper) and with scenic design by Konstantin Korovin, Golova, and Dyachkov. A film version was released in 1966 directed by Vladimir Gorikker. One noted US production was in 1986 at Washington Opera. The Royal Opera premiere was given at Covent Garden in 2011, directed by Paul Curran, with set and costume design by Kevin Knight and lighting design by David Jacques.
Рөлдер
РольДауыс түріПремьералық құрамМәскеу3 қараша (Е.С. 22 қазан) 1899 ж. (Дирижер: Михаил Ипполитов-Иванов)Премьералық құрамСанкт-Петербург11 қараша (Е.С. 30 қазан) 1901 ж. (Дирижер: Эдуард Направник)Премьералық құрамМәскеу1916 ж. (Дирижер: Феликс Блюменфельд)Премьералық құрамЛондон14 сәуір 2011 ж. (Дирижер: Марк Элдер)Василий Степанович Собакин, новгород саудагерібассНиколай МутинЛев СибиряковВасилий Родионович ПетровПаата БурчуладзеМарфа, оның қызысопраноНадежда Забела-ВрубельАделаида БолсканинаАнтонина НеждановаМарина ПоплавскаяГригорий Грязной, опричникбарритонНиколай ШевелевИоаким ТартаковЛеонид СавранскийЙохан РеутерМалюта Скуратов, опричникбассТарасовАлександр АнтоновскийПлатон ЦаревичАлександр ВиноградовБояр Иван Сергеевич ЛиковтенорАнтон Секар-РожанскийФедор ОрешкевичМихаил КуржиямскийДмитрий ПоповЛюбашамеццо-сопраноАлександра РостовцеваМария СлавинаПавловаЕкатерина ГубановаЕлисей Бомелий, патшаның дәрігерітенорВасилий ШкаферДаверин КравченкоФедор ЭрнстВасилий ГоршковДомна Ивановна Сабурова, саудагер әйелісопраноСофия Гладкая (Лила Кедрованың анасы)София ГладкаяЭлизабет ВулеттДуняша, оның қызы, Марфаның досымеццо-сопраноВарвара СтраховаЮлия ЮносоваКонкордия АнтароваЮргита АдамонитеПетровна, Собакиннің үй шаруашылығын жүргізушісімеццо-сопраноВарвара ХаритоноваАнна-Мари ОуэнсПатшаның отын жағушысыбассҚызмеццо-сопраноЖас жігіттенорХор, эпизодтық рөлдер: Екі көрнекті атты, аттылар, опричниктер, ер және әйел хорлары, бишілер, боярлар мен бояршалар, қыздар, қызметшілер, халық.
RoleVoice typePremiere castMoscow3 November (O. S. 22 October) 1899(Conductor: Mikhail Ippolitov Ivanov)Premiere castSt. Petersburg11 November (O. S. 30 October) 1901(Conductor: Eduard Nápravník) Premiere castMoscow 1916 (Conductor: Feliks Blumenfeld)Premiere castLondon14 April 2011 (Conductor: Mark Elder)Vasily Stepanovich Sobakin, Novgorodian merchantbassNikolay MutinLev SibiryakovVasily Rodionovich PetrovPaata BurchuladzeMarfa, his daughtersopranoNadezhda Zabela VrubelAdelaida BolskaAntonina NezhdanovaMarina PoplavskayaGrigory Gryaznoy, an oprichnikbaritoneNikolay ShevelyovIoakim TartakovLeonid SavranskyJohan ReuterMalyuta Skuratov, an oprichnikbassTarasovAleksandr AntonovskyPlaton TsesevichAlexander VinogradovBoyar Ivan Sergeyevich LïkovtenorAnton Sekar RozhanskyFyodor OreshkevichMikhail KurzhiyamskyDmitry PopovLyubashamezzo sopranoAleksandra RostovtsevaMariya SlavinaPavlovaEkaterina GubanovaYelisey Bomeliy, the Tsar's physiciantenorVasily ShkaferDaverin KravchenkoFyodor ErnstVasily GorshkovDomna Ivanovna Saburova, a merchant womansopranoSofiya Gladkaya (Lila Kedrova's mother)Sofiya GladkayaElizabeth WoollettDunyasha, her daughter, Marfa's girlfriendmezzo sopranoVarvara StrakhovaYuliya YunosovaKonkordiya AntarovaJurgita AdamonytePetrovna, the Sobakins' housekeepermezzo sopranoVarvara KharitonovaAnne Marie OwensThe Tsar's stokerbassA maidenmezzo sopranoA young ladtenorChorus, silent roles: Two distinguished horsemen, riders, oprichniki, male and female choristers, dancers, boyars and boyarïnyas, maidens, servants, people.
1-ші әрекет: Той
Опричник Грязной саудагер Собакиннің қызы Марфаға ғашық, әйтсе де Грязнойдың Любаша деген сүйіктісі бар, бірақ ол соңғы кезде оған немқұрайлы қарап жүр. Марфа Лыков боярға келісім шартты. Ликовқа қызғаныштан ашуланған Грязной патшаның дәрігері Бомелиус берген сиқырлы тұрымдықпен Марфаны сиқырлауды жоспарлайды. Любаша Грязнойдың сұранысын естіп алды.
The Oprichnik Gryaznoi loves Marfa, daughter of the merchant Sobakin, even though Gryaznoi already has a mistress, Lyubasha, whom he has neglected of late. Marfa is already betrothed to the boyar Lykov. In a jealous rage against Lykov, Gryaznoi arranges to cast a spell on Marfa with a magic potion from Bomelius, the Tsar's physician. Lyubasha has overheard Gryaznoi's request.
2-ші акт: Махаббат фильтрі
Любаша өз кезегінде Бомелиустен Грязнойдың Марфаға деген сезімдерін жоятын тағы бір сиқырлы әзірленді алады. Бомелиус келіседі, бірақ Любашамен жеке кездесуге рұқсат беру шартымен.
Lyubasha in turn obtains from Bomelius another magic potion with which to cancel any feelings of Gryaznoi for Marfa. Bomelius consents, but at the price of an assignation with Lyubasha for himself.
3-ші акт: "Дәулетші"
Осы арада, атағымен Иван IV ("Қорқынышты Иван" деп белгілі) жаңа қабылданған кәләш көрсету салты арқылы Ресейдің ең әулетті қыздарынан жаңа әйел іздеп жүр. Патша Марфаны таңдайды. Марфаның Лыковпен құда түсу тойында патша Марфаны әйелі ретінде таңдағаны туралы жаңалық келгенде, барлығы таңғалады. Грязной Бомелиустен махаббат суы деп ойлаған нәрсені Марфаның ішімдігіне құйып жіберген.
In the meantime, the Tsar of the title, Ivan IV (known as "Ivan the Terrible"), is looking for a new bride from the best aristocratic maidens in Russia, through the newly adopted custom of bride show. The Tsar settles upon Marfa. At the celebration of the engagement of Marfa to Lykov, everyone is surprised when the news arrives of the Tsar's choice of Marfa as his bride. Gryaznoi had slipped what he thought was the love potion from Bomelius into Marfa's drink at the feast.
4-ші акт: Қалыңдық
Патша сарайында Марфа зор ауырып қалды. Грязнойдың қысымымен, Марфаны өлтіруге тырысқан деген айыппен Лыков өлім жазасына кесілді. Марфа Лыковтың өлгенін естігенде, ақылынан айырылады. Соңында Грязной оның ішімдігіне у қойғанын мойындайды, ал оның улы екенін білгеннен кейін өзін-өзі жазалауды сұрайды. Любаша Бомелиустен алған уын Грязнойдың уымен ауыстырғанын мойындайды. Ашуға берілген Грязной Любашаны өлтіреді, содан кейін түрмеге қамалады, одан кейін өлім жазасы тағайындалады. Ақылынан айырылған Марфа Грязнойды Лыков деп жаңылысып, ертең онымен кездесуге шақырып, кейін қайтыс болады.
At the Tsar's palace, Marfa has become violently ill. Lykov has been executed, at the instigation of Gryaznoi, on charges of attempting to kill Marfa. When Marfa learns that Lykov is dead, she goes insane. Eventually, Gryaznoi admits that he had slipped a potion into her drink, and after learning that it was poisonous, asks that he himself be executed. Lyubasha then confesses that she had substituted her potion from Bomelius for Gryaznoi's. In a rage, Gryaznoi murders Lyubasha, and is then taken to prison eventually to be executed. In her madness, Marfa mistakes Gryaznoi for Lykov, inviting him to return the next day to visit her, then dies.