Кіріспе

Homo sapiens түріндегі белокты кодтаушы ген. Трекл ақуызы – зерттеулер көрсеткендей, жасушалар ішінде рибосомалық РНК (rRNA) деп аталатын молекуланың өндірісіне қатысатын ақуыз. Трекл ядроның ішіндегі кішкентай аймақ – ядрошада белсенді. rRNA жасуша құрылымдарының, рибосомалардың маңызды құрауыштары болып табылады және ақуыздардың құрастырылуы үшін қажет. Бұл ақуыз эмбрионның дамуының бастапқы кезеңдерінде сүйектерге және беттің басқа тіндеріне айналатын құрылымдарда белсенді. Бұл ақуыздың нақты функциясы белгісіз болғанымен, зерттеушілер оның бет сүйектері мен оған байланысты құрылымдардың дамуында маңызды рөл атқаратынына сенімді. Адамдарда трекл ақуызы TCOF1 (трекл рибосома биогенезінің 1 факторы) генімен кодталады. TCOF1 LIS1 гомология домені бар ядроша ақуыздарын кодтайды. Трекл ақуызы жоғары ағыстағы байланысу факторымен (UBF) өзара әрекеттесу арқылы rRNA генінің транскрипциясына қатысады. Бұл гендегі мутациялар Трейчер Коллинз синдромымен байланысты, бұл синдром бас-бет сүйектерінің бұрыс дамуымен сипатталады. Бұл ген үшін әртүрлі изоформаларды кодтайтын баламалы транскрипциялық сплайс варианттары табылды, бірақ олардың тек үшеуі ғана сипатталған. TCOF1 гені 5-ші хромосоманың ұзын (q) қолда 32 және 33.1 позициялары арасында, 149,717,427 негіз жұбынан 149,760,047 негіз жұбына дейін орналасқан.

Қарым-қатынас аурулары

Трейчер-Коллинз синдромымен ауыратын адамдарда TCOF генінің 120-дан астам мутациясы анықталды. Бұл мутациялардың көпшілігі TCOF1 геніндегі ДНК құрылыс блоктарының (базалық жұптардың) шағын санының енуіне немесе жойылуына себеп болады. TCOF1 мутациялары нәтижесінде треақлдың қалыптан тыс кішкентай, жұмыс істемейтін нұсқасы түзіледі немесе жасушаның осы белокты өндіруіне бөгет жасайды. Зерттеушілер треақлдың жоғалуының эмбрионның бет сүйектері мен тіндеріне дамитын бөліктеріндегі рРНК өндірісін азайтатынын болжайды. Треақл белгісінің жоғалуы Трейчер-Коллинз синдромында кездесетін бет дамуының нақты проблемаларына қалай себеп болатыны әлі белгісіз. Мысалы, осы адамдардың TCOF геніндегі мутациялар көбінесе ауыз-жақ тірісінің (көмейдің) жарылуына алып келеді.

Үлгілік организмдер

Jindo иттеріндегі бұл гендегі мутациялар Jindo және боксер иттері арасындағы бас айырмашылықтарына себеп болады деп саналады.