Кіріспе
Адамдағы белокты кодтайтын ген. Убиквитин белок лигазасы E3A (UBE3A), сондай-ақ E6AP убиквитин белок лигазасы (E6AP) деп те аталады, адамда UBE3A генімен кодталған фермент. Бұл фермент жасуша ішінде белоктарды ыдырауға бағыттайды. Белок ыдырауы – бұл зақымдалған немесе қажетсіз белоктарды жоятын және жасушалардың қалыпты функцияларын сақтауға көмектесетін қалыпты процесс. Убиквитин белок лигазасы E3A, ыдырауы керек белоктарға убиквитин деп аталатын шағын маркерлі белокты қосады. Протеасомалар деп аталатын жасушалық құрылымдар убиквитинмен белгіленген белоктарды таниды және ыдыратады. UBE3A генінің екі көшірмесі де дененің көптеген тіндерінде белсенді. Дегенмен, көптеген нейрондарда тек анасынан мұраға қалған көшірме (аналық көшірме) ғана әдетте белсенді болады; бұл аталық импринтинг деп аталады. Жақындағы мәліметтер кем дегенде кейбір глиальды жасушалар мен нейрондарда UBE3A биаллельді экспрессиясын көрсетуде. Сондықтан, адамдарда және тышқан сияқты модельді организмдерде UBE3A импринтингінің толық картасын анықтау үшін қосымша жұмыс қажет. Әкелік аллельдегі Ube3a-ның өшірілуі "LNCAT" (Large Non Coding Antisense Transcript) деп аталатын lincRNA-ның Ube3a ATS бөлігі арқылы жүзеге асады деп есептеледі. UBE3A гені 15-хромосоманың ұзын (q) қолда 11 және 13 позициялары арасында, 23,133,488 негіз жұбынан 23,235,220 негіз жұбына дейін орналасқан.
Ubiquitin protein ligase E3A (UBE3A) also known as E6AP ubiquitin protein ligase (E6AP) is an enzyme that in humans is encoded by the UBE3A gene. This enzyme is involved in targeting proteins for degradation within cells. Protein degradation is a normal process that removes damaged or unnecessary proteins and helps maintain the normal functions of cells. Ubiquitin protein ligase E3A attaches a small marker protein called ubiquitin to proteins that should be degraded. Cellular structures called proteasomes recognize and digest proteins tagged with ubiquitin. Both copies of the UBE3A gene are active in most of the body's tissues. In most neurons, however, only the copy inherited from a person's mother (the maternal copy) is normally active; this is known as paternal imprinting. Recent evidence shows that at least some glial cells and neurons may exhibit biallelic expression of UBE3A. Further work is thus needed to delineate a complete map of UBE3A imprinting in humans and model organisms such as mice. Silencing of Ube3a on the paternal allele is thought to occur through the Ube3a ATS part of a lincRNA called "LNCAT" (Large Non Coding Antisense Transcript). The UBE3A gene is located on the long (q) arm of chromosome 15 between positions 11 and 13, from base pair 23,133,488 to base pair 23,235,220.
Клиникалық маңызы
UBE3A геніндегі мутациялар Ангелман синдромы мен Прадер-Вилли синдромының кейбір жағдайларына жауапты. Бұл мутациялардың көпшілігі убиквитин протеин лигазасы E3A-ның қалыптан тыс қысқа, жұмыс істемейтін нұсқасын тудырады. Адам әкесінен мұраға алған геннің көшірмесі (әкелік көшірмесі) мида әдетте белсенді болмайтындықтан, қалған аналық көшірмедегі мутация ферменттің мида өндірілуіне тосқауыл қояды. Фермент функциясының жоғалтылуы осы екі синдромның ерекше белгілеріне себеп болуы мүмкін. UBE3A гені адам хромосомасының 15q11-13 аймағында орналасқан. 15-ші хромосоманың осы аймағындағы басқа да аномалиялар да Ангелман синдромын тудыруы мүмкін. Бұл хромосомалық өзгерістерге генетикалық материалдың жойылуы, қайта құрылуы (транслокациясы) және басқа да аномалиялар кіреді. Гендегі мутациялар сияқты, бұл хромосомалық өзгерістер де мида функционалды убиквитин протеин лигазасы E3A-ның өндірілуіне кедергі келтіреді. UBE3A кейбір HPV штаммдарының E6 протеинімен байланысады. Бұл өзара әрекеттесу полиубиквитинацияны және одан кейін ісікке қарсы ген p53-тің ыдырауын күшейтеді, соның салдарынан жұқтырған жасушалардың өміршеңдігі артады. Осы қабілеті бар HPV штаммдары HPV-мен байланысты қатерлі ісіктерді дамыту қаупін жоғарылатады. UBE3A бұл механизмге сілтеме жасай отырып, E6AP немесе E6 байланысты протеин деп те аталады.