Кіріспе

Жұмыс дайындамасындағы материалды кесуге арналған қатайтылған құрал. Механикалық өңдеуде кескіш құрал немесе кескіш – бұл әдетте жұмыс дайындамасынан материалды кесу, пішіндеу және абразивті құралдар арқылы кескіш деформация арқылы алып тастау үшін қолданылатын қатайтылған металл құрал. Бұл құралдардың көпшілігі металдарға арналған. Әртүрлі бір қырлы кескіш құралдар бар, олар нақты пішінде қатайтылған металл қорытпаларынан жасалған, бұл токарлық процестің нақты бөлігін орындауға және дайын өңделген бөлшек алуға мүмкіндік береді. Бір қырлы кескіш құралдар негізінен токарлық операцияларда қолданылады, онда олар токарланатын материалдың мөлшері мен түріне байланысты өлшемдері мен қорытпа құрамы бойынша өзгереді. Бұл кескіш құралдар құрал ұстағышы деп аталатын құралмен бекітіледі, ол материалды қажетті пішінде кесу үшін құралды басқарады. Бір қырлы кескіш құралдар материалды кесу үшін пішіндеу және жоңдау станоктарында да қолданылады, олар бір кескіш жиек арқылы материалды алып тастайды. Фрезерлік және бұрғылау құралдары көбінесе көп нүктелі құралдар болып табылады. Бұрғылау тек жұмыс дайындамасында тесік жасау үшін қолданылады. Барлық бұрғыларда екі кескіш жиегі бар, олар төмен қарай айналу күшін қолдану арқылы материалды кесіп өтетін екі тең бұрышпен кесілген. Фрезерлік білдектер немесе фрезерлер де айналу күшімен материалды кеседі. Алайда, бұл құралдар жұмыс дайындамасында тесік жасау үшін арналмаған. Олар айналу кезінде жұмыс дайындамасын құралға жақындату арқылы көлденең қима деформациясымен кеседі. Бұл құралдың траекториясы деп аталады, ол жұмыс дайындамасын ұстап тұрған кесте осімен анықталады. Бұл кесте әртүрлі тіреуіштер мен қысқыштарды қабылдауға арналған, сондықтан ол жұмыс дайындамасы қозғалмай тұрып, әртүрлі бұрыштар мен бағыттарда кескішке жақындаса алады. Әртүрлі фрезерлік операцияларды орындайтын әртүрлі фрезерлік білдектер бар. Тас ұнтақтағыштарда материалдың бүкіл бетін қамтитын көптеген кескіш жиектері болады. Металл кескіш құралдардан айырмашылығы, бұл тас ұнтақтағыштар ешқашан тозып бітіп қалмайды. Шындығында, металл кескіш құралдардың кескіш жиектері ұнтақтау дөңгелектері мен басқа да қатты абразивтерді қолдану арқылы қалыптасады. Әртүрлі металдарды ұнтақтау үшін қолданылатын әртүрлі тас ұнтақтау дөңгелектері бар. Бұл тастар металл болмаса да, олар ұнтақталатын металдан қатты болуы керек. Егер металлдың қаттылығы тастан жоғары болса, металл тасты кесіп алады, бұл жағдайға жол беруге болмайды. Әр абразивтік дән микроскопиялық бір нүктелі кескіш жиек ретінде жұмыс істейді (әлі де жоғары теріс бұрышпен) және кішкентай сынықты кесіп алады. Кескіш құралдың материалы кесілетін материалдан қатты болуы керек, сонымен қатар құрал металл кесу процесінде пайда болатын жылу мен күшке төтеп беруге қабілетті болуы керек. Сонымен қатар, құралдың нақты геометриясы болуы керек, оның аралық бұрыштары кескіш жиегі жұмыс дайындамасымен жанасқанда, құралдың қалған бөлігі жұмыс дайындамасының бетімен сүйреліп қалмауы үшін есептелген болуы керек. Кесу бетінің бұрышы, флейтаның ені, флейталар немесе тістер саны және шетінің мөлшері де маңызды. Ұзақ қызмет ету мерзімін қамтамасыз ету үшін жоғарыда аталғандардың барлығын, сондай-ақ құралдың жылдамдығы мен қоректенуін оңтайландыру қажет.

Түрлері

Сызықтық кескіш құралдарға құрал-саймандар (бір нүктелі кескіш құралдар) және бұрандалар жатады. Айналмалы кескіш құралдарға бұрғылар, центрлеуші бұрғылар және кеңейткіш бұрғылар, доғалар мен қалыптар, ремерлер және суық араның пышақтары кіреді. Басқа кескіш құралдар, мысалы, ленталы араның пышақтары, қол араның пышақтары және дөңгелек кескіштер, сызықтық және айналмалы қозғалыстың ерекшеліктерін біріктіреді.

Индекстелген кескіш құралдар

Кесу құралдары көбінесе кіргіштермен немесе ауыстырылатын ұштармен (ұштарлы құралдар) жасалады. Мұндай құралдарда кескіш жиек жеке материалдан тұрады, ол құрал корпусына қыстырылады, дәнекерленеді немесе араластырылады. Ұштар үшін ең көп қолданылатын материалдар – цементтелген карбид, поликристалл алмаз және кубикалық бор нитриді. Кіргіштерді пайдаланатын құралдарға фрезерлер (цилиндрлі фрезерлер, қанатты фрезерлер), кескіштер және ара тістері жатады.

Құралдың орнатылуы

Құралды негізгі ұстағыш, құрал және алмалы бөліктерден қалай жинау туралы толық нұсқаулар құралдарды басқару жүйесінде сақталуы мүмкін.