Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық раввин
American rabbi
Дэвид Дж. Вольп (19 қыркүйек 1958 жылы туған) – американдық раввин. Қазір Гарвард діни мектебінің қонақ ғалымы және Синай ғибадатханасының Макс Вебб атындағы зейнеткер раввині. Бұрын Нью-Йорктегі Америка еврей теологиялық семинариясында, Лос-Анджелестегі Америка еврей университетінде, Хантер колледжінде және UCLA-да сабақ берген. 2012 жылы Newsweek журналы оны Америкадағы ең ықпалды раввин деп атады, ал 2016 және 2018 жылдары ең ықпалды 500 лос-анджелестің қатарына енді. Вольп қазір ADL-дің алғашқы раввиндік ғалымы және Маймонид қорының аға кеңесшісі қызметін атқарады. 2023 жылдың желтоқсанында Гарвард президенті Клаудин Гей құрған антисемитизмге қарсы кеңесшілер тобынан Вольп Гарвардтағы еврейлерге қарсайылық атмосферасы деп сипаттаған жағдайға жауап ретінде кетті. 2001 жылы Вольп оның Мысырдан шығудың тарихилығына күмән келтірген Пасха уағызынан кейін халықаралық даудың ортасында болды. 2023 жылы ол тағы да дау тудырды, бұл жолы "The Atlantic" журналында жарияланған мақаласында монотеистік емес діндерді жағымсыз бейнелегені үшін. 1987 жылы Нью-Йорктегі Америка еврей теологиялық семинариясынан раввин ретінде диплом алған Вольп консервативті иудаизмнің жетекшісі.
David J. Wolpe (born September 19, 1958) is an American rabbi. He is Visiting Scholar at Harvard Divinity School and the Max Webb Emeritus Rabbi of Sinai Temple. He previously taught at the Jewish Theological Seminary of America in New York, the American Jewish University in Los Angeles, Hunter College, and UCLA. Wolpe was named the most influential Rabbi in America by Newsweek in 2012, and among the 500 most influential Angelinos in 2016 and 2018. Wolpe now serves as the Inaugural rabbinic fellow for the ADL, and a Senior Advisor for the Maimonides Fund. Wolpe resigned from an advisory group on antisemitism assembled by Harvard President Claudine Gay in December 2023 in response to what Wolpe characterized as a hostile environment to Jews at Harvard. Wolpe became the focus of international controversy in 2001 when he gave a Passover sermon that questioned the historicity of the Exodus from Egypt. In 2023, he attracted controversy yet again, this time for his negative depiction of non monotheistic religions in an article published in The Atlantic. Ordained by the Jewish Theological Seminary of America in New York in 1987, Wolpe is a leader in Conservative Judaism.
Мансап
Уолп Нью-Йорктегі Америка еврей теологиялық семинариясында оқытумен қатар, сол мекеменің канцлерінің көмекшісі болды; Лос-Анджелестегі Иудаизм университетінде (қазір Американдық еврей университеті); сондай-ақ Нью-Йорктегі Хантер колледжінде, UCLA және Гарвардта дәріс берді. Ол A&E желілері (A&E, The Biography Channel, History Channel және History Channel International) өндірген Киелі кітаптарға қатысты деректі фильмдерде жиі пайда болады. Уолп 30 жылға жуық уақыт бойы Time журналына және Нью-Йорк еврей апталығына тұрақты апталық бағана жазды. Уолптің "Неліктен сенім маңызды?" атты кітабы атеизм туралы кітаптарға жауап ретінде жазылған, сонымен қатар ол аурумен күрескенін баяндайды (оған ми ісігінен екі рет операция жасалды және лимфомаға қарсы химиотерапиядан өтті). Ол Кристофер Хиченс, Сэм Харрис, Стивен Пинкер, Роджер Коэн, Ричард Докинс, Мэтт Ридли, епископ Баррон және үнді йогасы және мистигі Садхгуру сияқты адамдармен көптеген пікірталас өткізді. Уолп Джей М. Аппелдің бестселлер детективтік романындағы раввин детектив, Джейкоб Каппельмахердің прототипі болып табылады – Wedding Wipeout (2012). Уолп – Синай ғибадатханасының Макс Уэбб аға раввині.
Wolpe has taught at the Jewish Theological Seminary of America in New York, and served as assistant to the Chancellor of that institution; at the University of Judaism (now the American Jewish University) in Los Angeles; and at Hunter College in New York, at UCLA and at Harvard. He frequently is featured on documentaries on Biblical topics produced by A&E Networks (A&E, The Biography Channel, History Channel and History Channel International). Wolpe wrote a regular weekly column for Time, and for the New York Jewish Week for almost 30 years. Wolpe's book, Why Faith Matters, is both an answer to books about atheism and a recounting of his battle with illness (he has undergone two surgeries for a brain tumor and chemotherapy for lymphoma). He has had public debates with Christopher Hitchens, Sam Harris, Steven Pinker, Roger Cohen, Richard Dawkins, Matt Ridley, Bishop Barron, and Indian yogi and mystic Sadhguru, among others. Wolpe is the model for Jacob Kappelmacher, the rabbi detective in J. M. Appel's best selling mystery novel, Wedding Wipeout (2012). Wolpe is the Max Webb Senior Rabbi of Sinai Temple.
Израильге жіберілген миссионерлер
Вольпе Израильге көптеген миссияларды жетекшілік етті. Біріншісі 2002 жылдың маусым айында, Екінші интифаданың қызығында өткен ынтымақтастық миссиясы болды, ол Кемп-Дэвид бейбіт келіссөздерінен кейін басталды. Екіншісі 2005 жылдың мамыр айында, миға операция жасағаннан кейін жазылуының құрметіне тапсырыс берілген Тораны алу миссиясы болды. Үшіншісі 2006 жылдың шілдесінде, 2006 жылғы Израиль-Хезболла соғысының қызығында Иерусалим, Хайфа және Сдеротты қамтыған тағы бір ынтымақтастық миссиясы болды. Екінші интифада кезінде Вольпе өзінің синагогында бір таңертең террор құрбандарына үш миллион доллар жинады. Вольпе сондай-ақ 2008, 2009, 2010, 2011 және 2012 жылдары Вашингтондағы AIPAC конференциясына бір синагогтан жиналған ең ірі Америка-Израиль істер жөніндегі қоғамдық комитеті (AIPAC) делегациясын жетекшілік етті, ондағы делегаттардың саны 230-дан 300-ге дейін болды. Вольпе сонымен қатар досы Митч Альбомға (Морримен сейсенбі) Гаитиге жетімдер үйін қайта құруға көмектесу үшін барды.
Wolpe has led numerous missions to Israel. The first, in June 2002, was a solidarity mission at the height of the Second Intifada that broke out after the Camp David peace talks. The second, in May 2005, was a mission of gratitude to pick up the Torah commissioned in honor of his recovery from brain surgery. The third, in July 2006, at the height of the 2006 Israel Hezbollah War, was another solidarity mission that covered Jerusalem, Haifa, and Sderot. In the midst of the second intifada, Wolpe raised three million dollars for victims of terror in a single morning at his synagogue. Wolpe also led the largest American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) delegation ever assembled from one synagogue to the AIPAC conference in Washington in 2008, 2009, 2010, 2011, and 2012 with numbers ranging from 230 to 300 delegates. Wolpe also traveled to Haiti to help his friend Mitch Albom (Tuesdays with Morrie) rebuild an orphanage.
Мысырдан шығудың тарихи мәні
2001 жылы Құтқарылу мерекесінде Вольпе қауым мүшелеріне: «Егер Киелі кітапта Мысырдан шығу оқиғасы орын алған болса, онда бұл оқиғаның дәл осылай болғаны емес», – деді. Бұл мерекеде Еврейлердің Мысырдан шығу оқиғасының тарихилығына күмән келтіруі қауым мүшелері мен бірнеше раввиндердің (әсіресе ортодокс раввиндерінің) наразылығын тудырды. Соңғы теологиялық пікірталасқа үлкен Лос-Анджелестегі еврей газеттерінің толық нөмірлері, «The Jerusalem Post» газетінің редакциялық мақалалары, сондай-ақ «Los Angeles Times» газетіндегі мақала кірді. Сыншылар Вольпені еврейлердің ауызша тарихын, Құтқарылу мерекесінің маңыздылығын, тіпті Бірінші қағиданы да шабуылдады деп мәлімдеді. Ортодокс раввині Ари Хиер: «Раввин Вольпе Маймонидтің орнына Аристотельді, фактілердің орнына теориялар мен ғылыми әдісті таңдады» деп жазды. Екінші жағынан, Вольпені Вилшир бульварының реформатор раввині Стивен Ледер қорғады. Ол: «ХХІ ғасырда раввинді Мысырдан шығу оқиғасы шындыққа сай емес деуі үшін қорғау – жердің жазық емес деп айтумен бірдей. Жердің дөңгелек екендігі, Тораның Мұсаға Синай тауында диктантталған тарихи кітап емес екендігі көпшілігіміз үшін жаңалық емес, сондай-ақ таң қалдырмайды», – деді. Вольпе оқиғалардың тарихилығы маңызды емес деп тұрғанын айтты, себебі ол сенімнің эмпирикалық шындық сияқты критерийлермен анықталмайды деп санайды. Вольпе өзінің пікірлерінің негізі – яһудилердің Синай шөлінде қырық жыл саяхаттағанына археологиялық қазбалардың ешқандай дәлелін таппауы және Израильдегі қазбалардың нәтижелері Киелі кітаптағы Мысырдан күрт келу туралы оқиғаға қайшы келетін қоныстану үлгілерін көрсетуі екенін айтты. 2010 жылдың наурыз айында Вольпе өз пікірін кеңейтіп, Мысырдан кішкентай топтың шығып, Канаанға келгенін, содан кейін жергілікті канаандықтарға өз дәстүрлерін таратып, оларға әсер еткен болуы мүмкін екенін айтты. Ол 2001 жылғы дау-дамайдың себебі консервативті еврей қауымдарының Киелі кітапты сынауды және қабылдауға кешіккенінен туындағанын қосты. Ал консервативті раввиндер діни мектепте Киелі кітапты сынауға үйретіледі.
On Passover 2001, Wolpe told his congregation that "the way the Bible describes the Exodus is not the way it happened, if it happened at all." Casting doubt on the historicity of the Exodus during the holiday that commemorates it brought condemnation from congregants and several rabbis (especially Orthodox Rabbis). The ensuing theological debate included whole issues of Jewish newspapers such as The Jewish Journal of Greater Los Angeles and editorials in The Jerusalem Post, as well as an article in the Los Angeles Times. Critics asserted that Wolpe was attacking Jewish oral history, the significance of Passover and even the First Commandment. Orthodox Rabbi Ari Hier wrote that "Rabbi Wolpe has chosen Aristotle over Maimonides, theories and scientific method over facts". Wolpe, on the other hand, was defended by Reform Rabbi Steven Leder from the Wilshire Boulevard Temple, who argued that "defending a rabbi in the 21st century for saying the Exodus story isn't factual is like defending him for saying the earth isn't flat. It's neither new nor shocking to most of us that the earth is round or that the Torah isn't a history book dictated to Moses by God on Mount Sinai." Wolpe asserted that he was arguing that the historicity of the events should not matter, since he believes faith is not determined by the same criteria as empirical truth. Wolpe argues that his views are based on the fact that no archeological digs have produced evidence of the Jews wandering the Sinai Desert for forty years, and that excavations in Israel consistently show settlement patterns at variance with the Biblical account of a sudden influx of Jews from Egypt. In March 2010, Wolpe expounded on his views saying that it was possible that a small group of people left Egypt, came to Canaan, and influenced the native Canaanites with their traditions. He added that the controversy of 2001 stemmed from the fact that Conservative Jewish congregations have been slow to accept and embrace biblical criticism. Conservative rabbis, on the other hand, are taught biblical criticism in rabbinical school.
"Паганизм" тақырыбындағы мақала
2023 жылдың 25 желтоқсанында Вулп «Атлантик» журналында «Пагандардың қайтысы» деген мақала жариялады, онда Дональд Трампты да, «солшылдарды» да «пагандық» деп атаған нәрсенің екі көрінісі ретінде сынға алды. Мақала әлеуметтік желілерде және онлайн-басылымдарда монотеистік емес діндер туралы тарихи және қазіргі заманғы білімнің жетіспеуі үшін, сондай-ақ өзін христиан деп жариялаған Дональд Трампқа қатысты «біраз пагандық сипаттамасы бар» деген талабы үшін кеңінен сынға түсті. «The Wildhunt» журналының редакциондық мақаласында «мақаладағы білімнің айқын жетіспеушілігіне» назар салынды, Вулптің қазіргі заманғы пагандық туралы бірінші қолданған тәжірибесі немесе зерттеулері жоқ екені, керісінше «пагандықты байлық пен ашкөздікпен ұштастырып, бұрынғы АҚШ президенті Дональд Трамп пен көпке танымал миллиардер Илон Масктың іс-әрекеттерімен шатастырады» делінді. «Daily Kos» блогеры «Аризонадағы паган» мақаласында да осы пікірді білдірді, мақаланы «жалақпарат» деп атады, оның пагандық туралы анықтамасы «фашизм, коммунизм, сұлулыққа ұмтылу және байлыққа құмарлық» сияқты ұғымдарды бей-жай біріктіреді. Пагандықты зерткен ғалымдар да ашық хат жариялап, «оның мақаласының негізгі ойы – қазіргі Батыстың кемшіліктеріне көбінесе монотеизм емес, «пагандық» жауапты» екенін, тіпті «соңғы екі мың жыл бойы монотеизмнің мәдени үстемдігіне» қарамастан және ол айыптайтын тенденциялармен байланысты екенін атап өтті. Ғалым Крисси Строп «Волптің қайталайтын жеңіл троптарын» «XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы христиан зиялыларының еңбектеріне» дейін іздейді, осылайша оның тақырыпты қазіргі ғылыми және діни түсініктерден алшақтауын түсіндіреді.
On December 25, 2023, Wolpe published an article in The Atlantic entitled "The Return of the Pagans," taking aim at both Donald Trump and "the left" by critiquing them as two expressions of what he calls "Paganism". The article was widely criticized on social media and in online publications for its lack of both historical and present day knowledge of non monotheistic religions, as well as its claim that "there's something a little pagan" about self identified Christian Donald Trump. while an editorial in The Wildhunt focused on a "lack of familiarity glaring in the article", contending that Wolpe presents no first hand knowledge about, or research into, present day Pagans, instead "commingl[ing] Paganism with wealth and greed while also conflating it with the actions of former U. S. President Donald Trump and ubiquitous billionaire Elon Musk". The same point is made by the Daily Kos blogger "A Pagan in Arizona", who calls the article a "screed" whose definition of Paganism indiscriminately joins "fascism, communism, the pursuit of beauty, and the desire for wealth". Scholars who study Paganism also published a response in the form of an Open Letter, noting that "the main message of his article is that 'paganism,' not monotheism, is mostly responsible for the faults of the contemporary West" despite "the cultural dominance of monotheism over the past two thousand years" and precisely in relation to the trends that he condemns. Scholar Chrissy Stroop traces "the same breezy tropes Wolpe recycles" to "the writings of late nineteenth and early twentieth century Christian intellectuals", thus explaining his divergence from up to date scholarly and religious understandings of the topic.
Жеке өмір
Вольптің ағалары – биоэтик Пол Рут Вольп, драматург және актер, Нью-Йорк штатының Куинс қаласындағы раввин Дэниел Вольп және Мэриленд штатының иммунологы Стивен Вольп. Вольп – мұқият вегетариан. Роб Эшман Вольптің "веганға жақындауын" айтады. Вольп Солтүстік Америка еврей вегетариандарының раввиндік кеңесінде қызмет етеді.
Wolpe's brothers are the bioethicist Paul Root Wolpe, playwright and actor Rabbi Daniel Wolpe of Queens, NY, and Immunologist Stephen Wolpe of Maryland. Wolpe is a committed vegetarian. Rob Eshman suggests that Wolpe "leans vegan". Wolpe serves on the Rabbinic Council of Jewish Vegetarians of North America.
Жарияланған еңбектер
Жүрек жараларын емдейтін: Құдайға еврейлердің көзқарасы (1991). Сөйлеу арқылы және үнсіздік арқылы: Құдайды іздеудегі еврейлер (1992). Балаларыңызға Құдай туралы үйрету: Заманауи еврейлік тәсіл (1995). Неге еврей болу керек? (1995). Қайғының мәні: Қиын уақыттарда мағына табу (1999). Жүзу үшін сенім керек: Көне даналық – заманауи әлемге (2004). Неліктен сенім маңызды? (2009). Давид: Екіге бөлінген жүрек (2014). .
The Healer of Shattered Hearts: A Jewish View of God (1991). In Speech and In Silence: The Jewish Quest for God (1992). Teaching your Children About God: A Modern Jewish Approach (1995). Why be Jewish? (1995). Making Loss Matter: Creating Meaning in Difficult Times (1999). Floating Takes Faith: Ancient Wisdom for a Modern World (2004). Why Faith Matters (2009). David: The Divided Heart (2014). .