Кіріспе

Йозеф Йиндрих Шехтл (9 мамыр 1877 – 24 ақпан 1954) – фотожурналистика мен портреттік фотосурет саласында маманданған чех фотографы. Әкесі, фотограф Игнац Шехтл қайтыс болған соң, Йозеф «Шехтль және Восечек» фотостудиясын мұраға алды.

Алғашқы жылдар

Йозеф Йиндрих Шехтл 1877 жылғы 9 мамырда Оңтүстік Богемиядағы Табор қаласында үш баланың екіншісі болып дүниеге келді. Оның әкесі Игнац Шехтл 1876 жылы Таборда өз фотостудиясын ашқан, сондықтан Йозеф Йиндрих бала кезінен бастап фотографияға бейімделді. Табордағы төменгі гимназияны бітіргеннен кейін, ол ерекше қызығушылықпен химиялық графиканы (фотографияны басып шығару әдісін) зерттеді. 1891 жылы (14 жасында) Прагадағы Ян Вилимнің полиграфиялық фабрикасында оқушы болып жұмыс істеді. Екі жылдан кейін, 1893 жылы, ол Франтишек Краткийдің Колиндегі студиясында фотограф болып жұмысқа орналасты. Краткий студиясы стереоскопиямен және фотосуреттерді оқу құралдары ретінде жариялаумен айналысты, бұл Йозеф Йиндрихке фотографиялық басылымдарға деген қызығушылығын одан әрі дамытуға мүмкіндік берді. Оның туындыларына фотографиялық пикториализм әсер еткен. Ол суреттеріндегі кейіпкерлердің жекелігін көрнекті ету үшін түрлі көркемдік құралдар мен әшекейлерді пайдаланды, көбінесе жеңіл юмормен. Оның жарық пен көлеңкенің контрастын шебер пайдалануы таңғажайып визуалды эффектілерге әкелді. Йозеф Йиндрих Шехтл 1904 жылы «Шехтл & Восечек» студиясының серіктесі болды және 1911 жылы әкесінің қайтысынан кейін студияны толық басқаруға ие болды. Оның басшылығымен студия гүлденді, 1906 жылы Пельхимовта еншілес студия ашылды, ал студия Лондондағы Императорлық Австрия көрмесіне қатысты. 1907 жылы Табордың басты көшесінде жаңа және заманауи студия салынды. Йозеф Йиндрихтің фотографиялық жұмысына 1911 жылы үйленген Анна Штока әсер етті. Анна өнерді сүйді, оның тартымдылығының арқасында отбасы Таборда тұратын бірнеше суретшілермен, әсіресе мүсінші Ян Витезслав Душекпен жақын дос болды. 1912 жылы Йозеф Йиндрих пен Аннаның қызы Людмила дүниеге келді, және бәрі жақсы болды. Йозеф Йиндрих Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерге шақырылмады, сондықтан ол осы кезеңде Табордағы өмірді, соның ішінде 1917 жылы Табор студиясына елеулі зиян келтірген өртті суретке түсіруге мүмкіндік алды. Ол өртті бірегей фотоэссе және автохромдық процестер арқылы бейнеледі.

Негативтер мұрағаты

Йозеф Йиндрих Шехтль қайтыс болғаннан кейін шыны пластинкалардың негативтері бұрынғы Шехтль мен Восечек студиясының ғимаратында сақталып қалды және оның ұлы Йозеф Шехтльге мұра болып өтті. Йозеф бұрынғы Шехтль мен Восечек студиясы айналған жаңа синдикаттың басшысы болып жұмыс істеді, ал оның әйелі Мари Шехтлова қызметкер ретінде жұмыс істеді. Коммунистік режим Йозеф Йиндрихтің нацистік оккупация кезінде түсірген фотоэсселерінде не көрінуі мүмкін екенінен қорқып, өз мүшелерінің ынтымақтастық жасағаны ашыққа шығуынан қаушады. Отбасыдан негативтерді "мәдени үйге" (Dům Osvěty) беруді сұрады, бірақ оларды жеке меншікте қалдыруға шешім қабылдады. Соның салдарынан, Йозеф Шехтль 1957 жылдың қараша айында тұтқындалып, бір жылға бас бостандығынан айырылды (әлдеқандай сылтаумен, фотограф ретінде жұмыс істеуге рұқсатсыз тойды суретке түсіргені үшін), ал көп ұзамай мұрағаттың көп бөлігі тәркіленді. Мари Шехтловаға тәркілеуге дайындалып жатқаны туралы хабар берілді, және ол түннің бұрын ең маңызды негативтер деп ойлағандарын жаңа үйлеріне әкелді. Тәркіленген материалдың көп бөлігі жойылды, ал қалғаны Табордағы облыстық мұрағатта сақталды. 1970 жылдары синдикат қаланың басты алаңына көшірілді, ал Табор студиясы оның орнына "Палькат" қонақ үйін салу үшін бұзылды. Бұл ғимараттың шатырында қалған камералардың, фотосуреттердің және басқа да заттардың жойылуына әкелді. Пельхимовтағы студия (Карел Чочоланың функционалистік архитектурасының маңызды үлгісі) сақталып қалды, бірақ ұзақ жылдар бойы тастап кетуден және шіруге рұқсат етуден айтарлықтай зақымдалды. Таборда Шехтль мен Восечек атындағы жекелеген фотосурет мұражайы ашылды.

Хронологиясы

1877 жыл, 9 мамыр Йозеф Йиндрих Шехтл Таборда, 346-шы үйde, Игнац Шештльдің (кейіннен Игнац Шехтл деп атын өзгертті) және Катерина Шехтлованың (қызметтес Штястна) ұлы болып дүниеге келді. Сол күні [Ян Восечек] Игнацтың фотостудиясында жұмыс істеуге кірісті. 1880 жылы Ян Восечек фотографтың көмекшісі ретінде тіркелді. 1895 жылдың қараша айында Шехтл & Восечек студиясы Александр Сейктің бұрынғы студиясына көшірілді. 1897 жыл және одан бұрын Прагадағы Ж. Вилим студиясында және Колиндегі Франтишек Краткий студиясында оқыды. Сондай-ақ, спорттық шаралардан (Сокол жаттығулары) түсірілген алғашқы фотосуреттер пайда болды. 1904 жылы Йозеф Йиндрих Шехтл Шехтл & Восечек студиясының серіктесі атанды, сондай-ақ келесі реконструкциялар сақталды. 1925 жылдың 26 сәуірінде Йозеф Фердинанд Игнац Шехтл, Йозеф Йиндрих пен Аннаның ұлы, Прагада дүниеге келді. 1925 жылдың 1 қарашасында Анна Шехтлова, туған Стоцкая, 36 жасында Таборда қайтыс болды. 1926 жылдың 12 мамырында Йозеф Йиндрих Шехтл Божена Булиноваға үйленді (20 қаңтар 1890 жылы Живнода туған). 1936 жылдың 1 қаңтарында Шехтль отбасының мүшесі саналған Ян Восечек Таборда қайтыс болды. 1948 жылдың 15 мамырында Йозеф Фердинанд Игнац Шехтл болашақ фотограф және Шехтл & Восечек студиясының серіктесі Мари Кокешоваға үйленді. 1951 жылы коммунистік үкімет Шехтл & Восечек студиясын мемлекеттік меншікке алды. 1954 жылдың 17 наурызында Йозеф Йиндрих Шехтл 76 жасында Таборда қайтыс болды.