Кіріспе

Жапондық христиандық әлеуметтік реформатор Тойохико Кагава (賀川 豊彦) – жапондық евангелистік христиандық пацифист, христиандық реформатор және еңбек қозғалысының белсендісі. Кагава қоғамды ұйымдастыруда және кооперативтерде христиандық принциптерді қалай қолдануға болатыны туралы көп жазды, сөйледі және жұмыс істеді. Кедейлерге көмектесуге арналған шақыруы оны олардың қатарында өмір сүруге жетеледі. Ол әйелдердің сайлау құқығын жақтады және бейбіт шет ел саясатын қолдады.

Ерте өмір

Кагава Жапонияның Кобе қаласында, әйелдерге құмар кәсіпкер мен оның кәнизағының ұлы ретінде дүниеге келді. Оның екеуі де бала кезінде қайтыс болды. Ол мектепке жіберілді, онда Гарри У. Майерс және Чарльз А. Логан атты екі американдық миссионер-мұғалімдерден білім алды, олар оны өз үйлеріне қабылдады. Кагава осы миссионерлерден ағылшын тілін үйреніп, жастық шағында Киелі кітап сабағын оқығаннан кейін евангелистік протестанттық христиан дініне келді, бұл оның туған туыстарынан бас тартылуына себеп болды. Кагава Токио Пресвитериан колледжінде оқыды, содан кейін Кобе теологиялық семинариясына түсті. Оқу кезінде Кагава семинария студенттерінің діни доктриналардың техникалық жақтарына қатты қызығушылығына алаңдады. Ол христиандық ілімдердің түпкі шындығы – іс жүзіндегі христиандық екеніне сенді. Ол асығыс болғанда, мейірімді самариялық туралы мысал келтіретін. 1914-1916 жылдары Принстон теологиялық семинариясында оқыды. Теологиядан басқа, университеттердің оқу бағдарламаларын алмасу арқылы ол Принстонда эмбриология, генетика, салыстырмалы анатомия және палеонтологияны зерттеді.

Белсенділік

1909 жылы Кагава миссионер, әлеуметтік жұмыскер және әлеуметтанушы ретінде Кобедегі кедей ауданына көшіп барды. 1914 жылы ол кедейліктің себептерін жою жолдарын зерттеу үшін АҚШ-қа сапар шекті. 1916 жылы ол осы тәжірибесі негізінде «Кедейлер психологиясы зерттеулері» деген еңбегін жариялады, онда бұрын орта тап жапондықтарына белгісіз болған шалап аудандарының көптеген қырларын сипаттады. Олардың ішінде заңсыз жезөкшелік (яғни Жапонияның заңды жезөкшелік жүйесінен тыс), бейресми некелер (көбінесе бұл санатпен байланысты), балаға күтім жасау үшін ақша алып, оны өлтіру сияқты әрекеттер болды. Кагава 1921 және 1922 жылдары ереуілдер кезінде еңбек қозғалысына қатысқандығы үшін Жапонияда тұтқындалды. Түрмеде ол «Өлім сызығын кесу» және «Күнге оқ ату» атты романдарды жазды. Біріншісі – Кобедегі кедейлер арасында өткен өмірінің жартылай автобиографиялық суреті. Бостандыққа шыққаннан кейін Кагава 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін Токиода жеңілдету жұмыстарын ұйымдастыруға көмектесті және 1925 жылы ересек еркектердің сайлау құқығын қамтамасыз етуге атсалысты. 1928 жылы ол Жапон еңбек федерациясын және Ұлттық соғысқа қарсы лигасын құрды. Осы кезеңде ол Жапонияның кедей халқына уағыз айтуды, әйелдердің сайлау құқығын жақтауды және бейбіт сыртқы саясатты қолдауды жалғастырды. 1926-1934 жылдары ол өзінің уағыздық жұмысын Құдай Патшалығы қозғалысы арқылы жүзеге асырды. Артур Миллер 1935 жылы Мичиган университетінің Анн-Арбордағы Хилл аудиториясында Кагаваның уағыздық лекциясын тыңдағанын және оны «керемет саудагер» деп сипаттағанын айтады. Көптеген жапондықтар сияқты Кагава Италияның Эфиопияны басып алуына қарсы болды. 1936 жылдың мамырында АҚШ-қа сапары барысында Кагава Сент-Луисте өткен жиынға қатысып, көбінесе афроамерикандықтардан құралған 100 мың адамға итальян империализміне қарсы сөз сөйледі. 1940 жылы Кагава Қытай Республикасының Қытайды жаулап алуы үшін Жапониядан кешірім сұрады және осы әрекеті үшін қайтадан тұтқындалды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол АҚШ-қа соғыстың алдын алу үшін тағы да сапар шекті, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Содан кейін ол Жапонияға оралып, әйелдердің сайлау құқығын жеңіп алу үшін күшін жалғастырды. Жапонияның капитуляциясынан кейін Кагава Жапонияның ауысу үкіметінің кеңесшісі болды. Альберт Эйнштейнмен бірге Кагава 1950-1951 жылдары Швейцарияның Женева қаласындағы Палаис-Электоралда өткен Халықтардың Дүниежүзілік Конвенциясының (PWC) демеушісі болды, бұл конвенция Халықтардың Дүниежүзілік Құрылтай Ассамблеясы (PWCA) ретінде де танымал. Ол сонымен қатар әлемдік конституцияны әзірлеу үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Нәтижесінде адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын әзірлеу және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды. Өмірі бойы Кагава 150-ден астам кітап жазды. Ол 1947 және 1948 жылдары Әдебиет бойынша Нобель сыйлығына, ал 1954 және 1955 жылдары Бейбітшілік бойынша Нобель сыйлығына ұсынылды.

Денсаулық және қайтыс болу

1955 жылдың наурыз айында Осака қаласында Кагаваның жүрегі нашарлап, 2 апта бойы төсекке жатып қалды. Отбасы мен жақындарының алаңдауына қарамастан, ол хат жазуды, уағыздауды, жобаларды басқаруды және қонақтарды қабылдауды жалғастырды. Кагаваның денсаулығы жылдар бойы нашарлай берді, және ол 1959 жылы Такамацудағы Сент-Люка ауруханасында тағы 3 айға жатты. Кагава Мацузавадағы уақытының көп бөлігін үйде төсекке жатып өткізді. Сәуірдің ортасында денсаулығы бірте-бірте жақсарды, бірақ кейін қайта нашарлады. 23 сәуірде Кагава 3 сағат бойы есінен танып, оянғанда әйеліне және жанындағыларға күлімсіреп, "Дүниежүзілік бейбітшілік және Жапониядағы шіркеу үшін бар күшіңізді салыңыз" деген соңғы сөздерін айтты.

Бауырластық экономикасы

Кагаваның «Ағалық экономика» кітабында баяндалған экономикалық теориясы, христиан шіркеуі, кооперативтік қозғалыс және бейбітшілік қозғалысы капитализмге, мемлекеттік социализмге және фашизмге қолдануға болатын балама ұсыну үшін «күшті жұмыс синтезіне» бірігуді жақтады. Кагаваның кооперативтік қозғалыстағы жұмысы 1921 жылы бірнеше тұтыну кооперативтерін құрудан тұрды, оның ішінде «Кооп Кобе», «Нада Тұтыну Кооперативі» (кейін «Кооп Кобемен» біріктірілді), «Киото Тұтыну Кооперативі», «Токио Студенттерінің Тұтыну Кооперативі» және «Токио Ирйо (Медициналық) Тұтыну Кооперативі». Егістік жерлерге жеміс-жидек және жаңғақ ағаштарын отырғызу топырақты сақтау, адамдарды тамақпен қамтамасыз ету және малға жем беру мақсатын көздейді – осылар оның жүйесінің үш «өлшемі». Кагава қазіргі заманғы орман шаруашылығының алға басушысы болды және оның еңбегі Роберт Хартқа шабыт берді, ол қоңыржай климатта орман бақшаларын құруды бастады.

Танымал сөздер

1946 жылы Токиодағы Император сарайында Император Хирохитоның алдында: "Егер сіздердің араларыңда кім үлкен болғысы келсе, ол бәріне қызмет ететін болсын. Патшам, билеушінің билігі – халықтың жүрегінде. Адам немесе ұлт тек басқаларға қызмет ету арқылы ғана құдайға жақын бола алады". "Коммунизмнің жалғыз күші – бұзылған қоғамның кейбір кемшіліктерін анықтауда. Оның емдеуі жоқ. Ол әлеуметтік тәртіпке тек балалық паралич сияқты әсер етеді". "Мен бір кітаптан Мәсіх деген адам жақсылықтар істеп жүргенін оқыдым. Мен өзімді осылай ғана қанағаттандырып, жай ғана өмір сүруім маған қатты ой тастайды". "Маған барлығы шабуыл жасап жатыр сияқты көрінді – кеңестік коммунистер, анархистер, капиталистер, жалаң сөзді әдебиет сыншылары, сенсациялық газетшілер, Мәсіхпен бәсекелесе алмайтын буддистер және Мәсіхті қабылдаған, бірақ нәсілсіз христиандықты ұстанатын көптеген христиандар".