Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон жазушысы (1861–1930)
Japanese writer (1861–1930)
Учимура Кандзо (内村 鑑三) – жапондық жазушы, христиан евангелисін таратушы және Мейдзи мен Тайшо дәуірлеріндегі христиан дінінің шіркеусіз қозғалысының (Мукиокай) негізін қалаушы. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Жапониядағы ең белгілі бейбітшілдік жақтасы саналады.
Uchimura Kanzō (内村 鑑三) was a Japanese author, Christian evangelist, and the founder of the Nonchurch Movement (Mukyōkai) of Christianity during the Meiji and Taishō periods in Japan. He is often considered to be the most well known Japanese pre World War II pacifist.
Ерте өмір
Учимура Эдо қаласында дүниеге келді және өте ерте жасынан тілдерге қабілетті екенін көрсетті; ол 11 жасында ағылшын тілін оқуға кірісті. 13 жасында ағылшын тілін оқуын жалғастыру үшін шет тілдер мектебіне түсті және үкіметтік қызметке орналасуды жоспарлады. 1877 жылы ол Саппоро ауыл шаруашылығы колледжіне (қазіргі Хоккайдо университеті) қабылданды, онда ағылшын тілі негізгі оқыту тілі болды. Учимура келгенге дейін Амхерст колледжінің түлегі және президенті Уильям С. Кларк колледжді құруға жапон үкіметіне көмектесу үшін бір жыл жұмсады. Оның басты міндеті ауыл шаруашылығы технологиясын оқыту болғанымен, Кларк – адал христиан миссионері болды және Киелі кітапты оқыту арқылы студенттерін христиан дінімен таныстырды. Оның барлық студенттері "Исаға сенушілердің келісіміне" қол қойып, Киелі кітапты оқуды жалғастыруға және ізгі өмір сүруге тырысуға міндеттенді. Кларк бір жылдан кейін АҚШ-қа оралды, бірақ Учимура оның қалдырған шағын Келісім тобы арқылы оның ықпалын сезінді. Өте ықпалды ағаларының (сенпай,先輩) қысымымен Учимура 16 жасында колледждің бірінші курсында Келісімге қол қойды және 1878 жылы методист миссионерінен крещение рәсімін қабылдады. Дегенмен, миссионерлік шіркеуге наразылық Учимура мен оның жапондық қолдаушыларын Саппорода тәуелсіз шіркеу құруға итермеледі. Бұл тәжірибе қазіргі "Шіркеусіз қозғалысы" деп аталатын қозғалыстың алғы күші болды. Кларктың оқытуы мен мысалы арқылы бұл шағын топ діни институтқа немесе кәсіби дін қызметкерлеріне тәуелді болмай, шынайы имандылық өмірді өмір сүре алатындарына сенді. Ол англикандық П. Я. Саэкидің жақын досы болды, бірақ кейін олардың қарым-қатынасы суық болды.
Uchimura was born in Edo, and exhibited a talent for languages from a very early age; he started to study the English language at the age of 11. At age 13 he entered a foreign language school to continue to study English, and planned to pursue a government job. In 1877, he gained admission to the Sapporo Agricultural College (present day Hokkaido University), where English was the main language of instruction. Prior to Uchimura's arrival, William S. Clark, a graduate as well as the president of Amherst College, had spent the year assisting the Japanese government in establishing the college. While his primary role was to teach agricultural technology, Clark was a committed lay Christian missionary who introduced his students to the Christian faith through Bible classes. All of his students converted and signed the "Covenant of Believers in Jesus", committing themselves to continue studying the Bible and to do their best to live moral lives. Clark returned to the United States after one year, but Uchimura felt his influence through the small Covenant group that was left behind. Under considerable pressure from his senpai (先輩, a term for strongly influential senior peers), Uchimura signed the Covenant during his first year at the College at the age of 16 and went on to receive baptism from a Methodist missionary in 1878. Dissatisfaction with the mission church, however, led Uchimura and his Japanese supporters to establish an independent church in Sapporo. This experiment turned out to be a precursor to what is now called the Nonchurch Movement. Through Clark's teaching and example, this small group believed that they could practice and live an authentic life of faith without depending on a religious institution or a professional clergy. He was a close friend of P. Y. Saeki, an Anglican, but their relationship turned sour later.
Шетелдегі мансабы
Учимура 1884 жылы қысқа да бақытсыз бірінші некесінен кейін АҚШ-қа аттанды. Ол алғаш рет Вистер Моррис және оның әйелі, квакерлерден есімді жұбайлармен танысты, олар оған Пенсильванияға келген соң Эльвин институтында күтімші болып жұмыс табуға көмектесті. Квакерлердің діні мен бейбітшілікке ұмтылысы Учимураға терең әсер етті. Ол Саппоро қаласындағы досы Нитобе Инадзомен бірге Филадельфия аймағында болғандықтан Токиодағы «Достар» мектебінің құрылуына үлкен үлес қосты. Эльвиндегі сегіз айлық шаршатарлық жұмыстан кейін Учимура жұмысынан кетіп, Жаңа Англияны аралап, 1885 жылдың қыркүйегінде Амхерст колледжіне қабылданды. Амхерст колледжінің президенті Джулиус Хоули Сили оның рухани ұстазы болды және оны Хартфорд теологиялық семинариясына баруға ынталандырды. Амхерстте жалпы ғылымдар саласы бойынша екінші бакалавр дәрежесін (B. Sc.) алғаннан кейін, ол Хартфорд семинариясына түсті, бірақ теологиялық білімге көңілі толмағандықтан бір семестрден кейін оқуын тоқтатты. 1888 жылы ол Жапонияға қайтып оралды.
Uchimura departed for the United States following a brief and unhappy first marriage in 1884. He was first befriended by Wister Morris and his wife, a Quaker couple, who helped him find employment at Elwyn Institutes as a caregiver shortly after his arrival in Pennsylvania. The Quaker faith and pacifism made a lasting impression upon Uchimura. He and his Sapporo friend Nitobe Inazō were influential in the establishment of the Friends School in Tokyo as a result of his sojourning in the Philadelphia area. Following eight months of stressful work in Elwyn, Uchimura resigned and traveled through New England, entering Amherst College in September 1885. Julius Hawley Seelye, the president of Amherst College, became his spiritual mentor, and encouraged him to attend the Hartford Theological Seminary. After completing his second bachelor's degree (B. Sc.) in general science at Amherst, he enrolled in Hartford Seminary, but quit after only one semester, disappointed by theological education. He returned to Japan in 1888.
Жапондық діни жетекші
Жапонияға оралғаннан кейін Учимура мұғалім болып жұмыс істеді, бірақ мектептерді басқаратын билік органдарына немесе шетелдік миссионерлік ұйымдарға қатысты келісімсіз ұстанымы үшін бірнеше рет жұмыстан шығарылды немесе отставкаға кетуге мәжбүр болды. Мұндай оқиғалардың ең танымалдарының бірі – оның Мейдзи императорының портретіне және Бірінші жоғары мектепте (кейін Токио императорлық университетінің дайындық бөлімшесі) өткен ресми салтанатта Білім беру туралы императорлық жарлыққа терең иілуден бас тартуы. Өзінің діни сенімдері мұғалімдік мансабымен үйлеспейтінін түсінген ол жазуға бет бұрып, танымал «Йорозу Чохо» газетінің аға тілшісі болды. Учимураның танымал жазушы ретіндегі даңқы Фурукаваның Ашио мыс кеніне қатысты Жапонияның алғашқы өнеркәсіптік ластану оқиғаларының біріне байланысты өнеркәсіпші Ичибей Фурукаваға қарсы өткір сын айтқан сериясынан кейін нығайды. Учимураның журналистік мансабы да қысқа болды, себебі оның пацифистік көзқарастары және газет бағандарындағы орыс-жапон соғысына қарсы айқын қарсылығы газеттің ресми редакциялық саясатына қайшы келді. Ол өзінің ай сайынғы «Токио Засси» (Токио журналы) журналын шығарып, сата бастады, кейін «Сейшо но Кенкю» (Киелі кітапты зерттеу) журналын жариялады және Токио орталығындағы апталық 500-1000 адамдық тыңдаушылар алдында Киелі кітап туралы лекциялар оқып өзін асырады. Оның ізбасарлары Учимураның ұстанымын қабылдады: ұйымдасқан шіркеу христиандық сенімге кедергі келтіреді, ал крещение және қасиетті тамақ сияқты христиандық діни рәсімдер құтқарылу үшін қажет емес. Учимура өзінің христиандық ұстанымын «Мукёкай» немесе «Шіркеусіз қозғалыс» деп атады. Учимураның қозғалысы Токиодағы көптеген студенттерді тартты, олар кейіннен академия, өнеркәсіп және әдебиет салаларындағы ықпалды тұлғаларға айналды. Оның дін, ғылым, саясат және әлеуметтік мәселелердегі «көрнекті» көзқарастары оның аз ғана ізбасарларынан тыс жерлерде де әсер етті. Оның ағылшын тіліндегі еңбектері: «Japan and the Japanese» (1894) және «How I became a Christian» (1895) жапондық христиандықтың формасын дамыту үшін күресін көрсетеді. Өмірінде Учимура шетелде танымал болды. Оның ағылшын тіліндегі маңызды еңбектері көптеген тілдерге аударылды. Бірақ, оның өлімінен кейін Учимураның беделі одан да өсті, өйткені оның ізбасарлары көптеген әдебиеттер жариялады.
After his return to Japan, Uchimura worked as a teacher, but was fired or forced to resign in several instances over his uncompromising position toward authorities or foreign missionary bodies that controlled the schools. The most famous such incident was his refusal to bow deeply to the portrait of Emperor Meiji and the Imperial Rescript on Education in the formal ceremony held at the First Higher School (then preparatory division to the Tokyo Imperial University). Realizing that his religious beliefs were incompatible with a teaching career, he turned to writing, becoming senior columnist for the popular newspaper, Yorozu Chōhō. Uchimura's fame as a popular writer became solid as he launched a series of sharp criticism against industrialist Ichibei Furukawa over one of modern Japan's first industrial pollution cases involving Furukawa's Ashio Copper Mine. Uchimura's career as a journalist was cut short as well, largely due to his pacifist views and vocal opposition against the Russo Japanese War in his newspaper columns, which came into conflict with the paper's official editorial views. He started publishing and selling his own monthly magazine, Tokyo Zasshi (Tokyo Journal) and later Seisho no Kenkyu (Biblical Study), and supported himself by addressing weekly audiences of 500–1000 people in downtown Tokyo in lectures on the Bible. His followers came to share Uchimura's attitude that an organized church was actually a hindrance to the Christian faith, and Christian sacraments, such as baptism and communion, are not essential to salvation. Uchimura named his Christian position as "Mukyōkai" or Nonchurch Movement. Uchimura's movement attracted many students in Tokyo who later became influential figures in academia, industry, and literature. His "prophetic" views on religion, science, politics, and social issues became influential beyond his small group of followers. His writings in English include: Japan and the Japanese (1894) and How I became a Christian (1895), and reflect his struggle to develop a Japanese form of Christianity. In his lifetime, Uchimura became famous overseas. His major English language works were translated into numerous languages. After his death, however, Uchimura's reputation grew more, as his followers produced an enormous amount of literature.