Кіріспе
Ади Шанкараға жатқызылған санскрит поэмасы – Вивекачудамани индуизмнің Адвайта Веданта дәстүріндегі философиялық трактат. Дәстүрлі түрде бұл трактат Веданта философы Ади Шанкараның туындысы саналады, алайда бұл мәлімдеме ғылыми ортада күмәнданып, көбінесе жоққа шығарылған. Мәтінде нақты (өзгермейтін, мәңгілік) және жалған (өзгергіш, уақытша) арасындағы айырманы (вивека) ажырату, Пракрити және Атман, Атман мен Брахманның бірлігі, сондай-ақ рухани өмірдің басты міндеті – өзіңді тану және Мокшаға жету туралы сөз болады. Бұл еңбек Адвайта Веданта философиясын өзін-өзі оқытуға арналған нұсқаулық ретінде баяндайды, оның көптеген шумақтары шәкірт пен рухани ұстаз арасындағы әңгіме түрінде жазылған.
The Vivekachudamani is a philosophical treatise within the Advaita Vedanta tradition of Hinduism, traditionally attributed to the Vedāntic philosopher Adi Shankara, though this attribution has been questioned and mostly rejected by scholarship. The text discusses key concepts such as the viveka (discrimination or discernment) between real (unchanging, eternal) and unreal (changing, temporal), Prakriti and Atman, the oneness of Atman and Brahman, and self knowledge as the central task of spiritual life and for Moksha. It expounds the Advaita Vedanta philosophy in the form of a self teaching manual, with many verses in the form of a dialogue between a student and a spiritual teacher.
Автор
Реза Шах Каземидің айтуынша, Шанкараның авторлығы күмәнді, бірақ ол "Шанкараның рухани мұрасына тығыз байланысты, сондықтан оның [осы еңбек] қарастырылмаған кез келген талдау толық болмайды". Адвайта Веданта ғалымы Майкл Команстың пікірінше, индуистік дәстүрде Әди Шанкара Вивекачудаманидің авторы деп есептелсе де, бұл "көптеген жағдайда қате". Бергердің мәлімдемесінше, тағы бір теория бар: "Ади Шанкара "Төзімділіктің тәжін" жазған немесе жазбаған деген мәселе емес, бұл [Адвайта монастырларының] бірлескен авторлық еңбегі болуы мүмкін, және ол қайта қарастырылған". Адвайта Веданта ғалымы Наталья Исаеваның айтуынша, Әди Шанкараның Вивекачудаманидің авторы болғаны "мүмкін емес". Үнді философиясы және Адвайта Ведантаның тағы бір ғалымы Сенгаку Майеда, Вивекачудамани Шанкараның еңбегі деп кеңінен танылғанымен, оның еңбегі емес деп санайды. Пол Хакер, индуист және Адвайта ғалымы, Адвайта мәтіндерінің авторлығын анықтау үшін әдістеме ұсынды және Vivekachudmani кейбір бөліктерінде ерекшеліктері болғанымен, оны Әди Шанкара жазған болуы мүмкін деген қорытындыға келді. Хакердің сөзіне сүйенсек, Вивекачудаманидегі негізгі ұғымдар, идеялар және принциптер Шанкараның анықталған шығармаларымен сәйкес келеді. Тағы бір белгілі индуист, Даниел Х. Х. Ингаллс аға, Хакердің әдістемесін қабылдап, мәтіндегі кейбір идеялар Әди Шанкараның пікірлерімен толық сәйкес келмейтінін дәлелдейтін қолжазбаларды ұсынды, осылайша Хакердің қорытындысын қабылдамады.
Қолжазбалар
Вивекачудаманидің көптеген тарихи қолжазбалары Адвайта Ведантаның әртүрлі монастырьларында табылды. Осы нұсқаларда шағын айырмашылықтар бар, ал олардың ғылыми басылымы әлі жарияланбаған. Вивекачудаманидің ең ерте түпнұсқа санскрит қолжазбасын 1910 жылы Т. К. Баласубрамания Айер Шрирангамнан (Тамил Наду) жариялаған. Бұл басылым 20-шы және 21-ші ғасырлардағы көптеген зерттеушілердің назарын аударды және 1910 жылдан бергі зерттеулерді ескере отырып, 1983 жылы қайта қаралып, жаңадан құрастырылды. Басқа басылымдар да бірнеше үнді тіліне аударма жасауға негіз болды. Адвайта зерттеулерінде ең көп сілтеме жасалатын бес қолжазба Самата (Ченнаи), Адвайта Ашрама (Колкатта), Шри Рамакришна Матх (Ченнаи), Бхаратия Видья Бхаван (Мумбай), Чинмаяннда Ашрама (Мумбай) тарапынан жарық көрген.
Маңыздылығы
"Вивекачудмани" Адвайта Ведантаға кіріспе ретінде танымал, түсінікті әрі айқын трактат. Бергердің сөзінше, бұл "философиялық немесе пікір таласына арналған" мәтін емес. Бұл, ең алдымен, педагогикалық трактат, "философияның өзі үшін философия" емес, адвайтиннің азаттыққа жету жолындағы рухани сапарына көмек ретінде жазылған. Бұл Адвайта дәстүріндегі "рухани күш беруші" мәтіндердің бірі. "Вивекачудмани" – Адвайта дәстүріндегі көптеген тарихи оқулықтардың бірі, олардың ең танымалдарының бірі. "Вивекачудмани" сияқты Адвайта идеяларын көрсететін, бірақ одан толық емес және бірдей емес басқа мәтіндерге Экаслоки, Сватмапракасика, Манисапанчака, Нирванаманджари, Таттвопадеса, Прасноттараратнамалика, Сватманирупана, Прабодхасудакара және Живанмуктандалахари кіреді. Бұл мәтіндер Ади Шанкараға жатқызылмайды. Ал, Упадесасахасри – тағы бір Адвайта оқулығы, ол Ади Шанкараға жатқызылады.
Комментарийлер мен аудармалар
Бұл шығармаға санскрит тілінде екі түсініктеме жазылған. Шри Сакчидананда Шивабхинава Нрусимха Бхарати, Срингеридің бас діни қызметкері, осы шығарманың алғашқы жеті шумағына «Vivekodaya» (Айырықтардың таңы) деп аталатын түсініктеме жазды. Оның шәкірті Шри Чандрашехара Бхарати осы шығарманың алғашқы 515 шумағына «Вьякхья» немесе түсініктеме жазды. Бұл еңбек көп рет әртүрлі тілдерге аударылып, көбінесе сол тілдегі түсініктемелермен бірге жарияланды. Ағылшын тіліндегі аудармалары мен түсіндірмелерінің арасында Свами Прабхавананда мен Кристофер Ишервуд, Свами Мадхавананда, Свами Туриянанда және Свами Чинмаянанда есімдері бар. Тамил тіліндегі аудармалар мен түсіндірмелеріне Рамана Махарши кіреді. Свами Жотихсварапананда «Вивекачудамани» кітабын маратхи тіліне аударған. 2004 жылы индуизм мен буддизм профессоры Джон Граймс осы мәтіннің ғылыми аудармасын жариялады. Оның аудармасын Дуглас Бергер сараптап, былай деді: «[Вивекачудмани] аудармасы – Граймстің санскрит тіліндегі шеберлігінің және Ведантика мәтіндерін терең білуінің куәсі. Санскрит шумақтарының ерекше айқындығы ағылшын тілінде дәлдік пен көркемдікпен жеткізілген. Ондағы Упанишадтарға сілтемелер мен санскрит терминдерінің сөздігі оқырмандарға, студенттерге және ғалымдарға зор көмек болады». Интернетте блог жазбалары, бейнелер және т.б. түрінде бірнеше тілдегі жүздеген түсініктемелер қолжетімді.