Кіріспе

Аргентиналық мемлекет қайраткері және әскери қызметкер (1787–1828)

Мануэль Доррего (11 маусым 1787 – 13 желтоқсан 1828) – аргентиналық мемлекет қайраткері және әскери қызметкер. Ол 1820 жылы Буэнос-Айрес губернаторы болды, ал 1827 жылдан 1828 жылға дейін қайтадан губернаторлық қызметін атқарды.

Ерте өмір және білім

Дорего 1787 жылғы 11 маусымда Буэнос-Айресте португал саудагері Хосе Антонио до Рего мен Мария де ла Ассенсион Саластың отбасында дүниеге келді. 1803 жылы Сан-Карлос Корольдік колледжіне оқуға түсті, ал оқуын жалғастыру үшін Чили Бас капитандығындағы Сан-Фелипе Корольдік университетіне көшті. Ол 1810 жылы Чили Тәуелсіздік соғысының бастапқы қадамдарын қолдады, бұл испан отаршылдық билігінің жойылуына және Чилидің бірінші Үкіметтік хунтасының құрылуына әкелді.

Мансап

Ол Рио-де-ла-Платаның біріккен провинцияларына (қазіргі Аргентина) көшіп, Мануэль Белграно басқаратын Солтүстік армиясына қосылды. Ол Тукуман және Салта шайқастарында шайқасып, екеуінде де жарақаттанды. Белграно оны дуэль ұйымдастырғаны үшін жазалады. Осының салдарынан ол Солтүстік армиясының екі жеңіліске ұшыраған Вилькапухио және Айохума шайқастарына қатыспады, ал кейін Белграно Доррегоның қатыспамауына өкінді.

Қайту, уақытша губернатор, екінші қуғын

1819 жылы Пуэрредонның кеткеннен кейін Буэнос-Айреске оралды. Ол уақытша губернатор болып тағайындалды және Альвеар, Каррера және Эстанслао Лопес әскерлерімен күресті. Бірақ қалада оған қарсылық болды, губернаторлыққа тұрақты түрде Мартин Родригес тағайындалды. Ол қайта қуылды және Жоғарғы Перуға көшті. Китода Симон Боливармен кездесіп, континенттің барлығын алып федерацияға біріктіру туралы оның идеяларын қолдады.

Екінші оралу және губернаторлық

Көп ұзамай Дорего Буэнос-Айреске оралып, 1826 жылғы Конституциялық Ассамблеяда Буэнос-Айрес заң шығару органында жұмыс істеді. Ол федералдық үкімет жүйесін ынталы түрде қолдады және шектеулі сайлау құқығын сынады. Бірақ 1826 жылғы Конституция күшті орталықтандырылған үкіметті және шектеулі сайлау құқығын бекітті. Дорего Аргентинаның бірінші президенті болып тағайындалған унитарист Бернардино Ривадавия үкіметіне қарсы шығып, "Эль Трибуно" газетінде сын-ескертпелерін жариялады. Барлық провинциялардың қарсылығына тап болған Ривадавия президенттік лауазымынан қанағаттанды, вице-президент Висенте Лопес и Планес те отставкаға шықты. Елде мемлекет басшысы болмағандықтан, заң шығару органы Дорегоны Буэнос-Айрес провинциясының губернаторы етіп тағайындады. Ол кедейлерге көмек көрсету шараларын қабылдады, елдің федералдық құрылымын дамытуға көмектесті және Аргентина-Бразилия соғысын аяқтады.

Төңкеріс және өлім

Аргентина әскерлері Дорегоға наразы болды, өйткені ол британдық дипломатия қойған талаптарды қабылдады, олар қақтығыста әскери жеңістерге жеткеніне қарамастан. Юнитариандық партияның ықпалымен Хуан Лавалле 1828 жылдың 1 желтоқсанында Доррегоға қарсы төңкеріс жасады. Доррего қаладан шығып, ауылда әскерін жинады. Ол жеңіліске ұшырады, сосын Лавалле оны өлімге кесті.

Салдары

Лавалле заң шығарушы органын жапты және федералистерге қарсы саяси зорлық-зомбылық кезеңін бастады, бірақ Хуан Мануэль де Росас оны жеңіп, отставкаға кетуге мәжбүр етті. Росас Лавалленің төңкерісінен бұрынғы институттарды қайта орнатты.