Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аргентиналық генерал және саясаткер, Аргентинаның тұңғыш конституциялық президенті
the Argentine general and politician
General and first constitutional president of Argentina
Жюсто Хосе де Уркиса и Гарсия (18 қазан 1801 – 11 сәуір 1870) – 1854 жылдан 1860 жылға дейін Аргентина Конфедерациясының президенті қызметін атқарған аргентиналық генерал және саясаткер.
Justo José de Urquiza y García (ˈxusto xoˈse ðe wɾˈkisa; October 18, 1801 – April 11, 1870) was an Argentine general and politician who served as president of the Argentine Confederation from 1854 to 1860.
Өмір
Жюсто Хосе де Уркиса и Гарсия Энтре-Риос провинциясында, Испанияның Кастро-Урдиалес қаласында туған Хосе Нарсисо де Уркиса Альсага мен Буэнос-Айрес креолі Мария Кандида Гарсия Гонсалестің ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Хуан Мануэль де Росас үкіметі кезінде Энтре-Риос провинциясының губернаторы болды, Росас басқа провинциялардан толық өкілеттік алған Буэнос-Айрес губернаторы еді. Росас жиі қызметтен кету туралы өтініш берді, бірақ бұл тек саяси әрекет болды, өйткені басқа үкіметтер оны қабылдамайды деп санады. Алайда, 1851 жылы Буэнос-Айрес экономикалық және саяси үстемдігіне наразы болған Уркиса Росастың отставкасын қабылдады және Энтре-Риос үшін Буэнос-Айресте бұрын берілген өкілеттіктерді қайта алды. Буэнос-Айрес порты арқылы өтпей халықаралық сауданы қайта жаңартумен қатар, Уркиса "Unitarios-қа өлім!" лозунгін "Ұлттық ұйымның жауларына өлім!" деп өзгертіп, Росас ұзақ уақыт қабылдамай келген ұлттық конституцияны жасауды талап етті. Корриентес Уркисаның әрекетін қолдады, бірақ Росас және басқа провинциялар Уркизаны "ессіз, сатқын, жабайы, unitarios-шыл" деп айыптады. Бразилия мен Уругвай либералдарының қолдауымен ол Ұлы армияны құрып, Мануэль Орибеді капитуляцияға мәжбүр етті, 1851 жылдың қазан айында Монтевидеоның ұзақ қоршауын аяқтады және 1852 жылдың 3 ақпанында Касерос шайқасында Росасты жеңді. Уркисаның қарсылығына қарсы Росасты қолдаған басқа провинциялар жақтарын өзгертіп, оның Ұлттық Конституция құру жобасын қолдады. Уркиса бірден ұлттық ұйымды құру жұмысына кірісті. 1852 жылдың мамырында Аргентина Конфедерациясының уақытша директоры болды. 1853 жылы конституциялық жиналыс Хуан Баутиста Альберди идеяларына негізделген конституцияны қабылдады, ал 1854 жылдың наурыз айында Уркиса президенттікке инаугурацияланды. Оның басқару кезеңінде сыртқы қатынастар жақсарды, халыққа білім беруге көмек көрсетілді, отарлау ісі ілгеріледі және теміржол салу жоспарлары бастау алды. Алайда, оның ұлттық ұйымдастыру жұмысына Буэнос-Айрес қарсылығы кедергі келтірді, ол Конфедерациядан шығып кетті. 1859 жылы ашық соғыс басталды. Уркиса 1859 жылдың қазан айында Сепеда шайқасында Бартоломе Митре басқарған провинциялық армияны жеңіп, Буэнос-Айрес Конфедерацияға қайта қосылуға келісті. Буэнос-Айрес ұсынған конституциялық түзетулер 1860 жылы қабылданды, бірақ келісім ұзаққа соқпады және одан әрі қиындықтар азаматтық соғысқа әкелді. 1861 жылдың қыркүйегінде Уркиса Митре басқарған Буэнос-Айрес армиясымен кездесті. Шайқас шешілмей қалды, бірақ Уркиса майданнан шығып, жеңісті Митреге қалдырды. Ол Энтре-Риостағы резиденциясы – Сан-Хосе сарайына зейнетке шықты, онда ол 69 жасында (ұлдарын Жюсто мен Вальдиномен бірге) диссидент және саяси қарсыласы Рикардо Лопес Йорданның ізбасарларымен өлтірілгенге дейін билік жүргізді. Аргентинаның XIX ғасырындағы көптеген патриоттары сияқты, Уркиса да масон болған. Оның салтанатты Паласио Сан-Хоседе көптеген масондық символдар бар деп түсіндіріледі, олар "оның басқа жұмысының құрылысын бейнелеу және көрсету үшін: Аргентина мемлекеті".
Justo José de Urquiza y García was born in Entre Ríos, the son of José Narciso de Urquiza Álzaga, born in Castro Urdiales, Spain, and María Cándida García González, a Creole of Buenos Aires. He was governor of Entre Ríos during the government of Juan Manuel de Rosas, governor of Buenos Aires with powers delegated from the other provinces. Rosas presented a resignation to his charge frequently, but only as a political gesture, counting that the other governments would reject it. However, in 1851, resentful of the economic and political dominance of Buenos Aires, Urquiza accepted Rosas' resignation and resumed for Entre Rios the powers delegated in Buenos Aires. Along with the resuming of international commerce without passing through the port of Buenos Aires, Urquiza replaced the "Death to the savage unitarians!" slogan with "Death to the enemies of national organization! ", requesting the making of a national constitution that Rosas had long rejected. Corrientes supported Urquiza's action, but Rosas and the other provinces condemned the "crazy, traitor, savage, unitarian" Urquiza. Supported by Brazil and the Uruguayan liberals, he created the Grand Army and forced Manuel Oribe to capitulate, ending the long siege of Montevideo in October 1851, and finally defeating Rosas on 3 February 1852 at the Battle of Caseros. The other provinces that supported Rosas against Urquiza's pronunciation changed sides and supported his project of creating a National Constitution. Urquiza immediately began the task of national organization. He became provisional director of the Argentine Confederation in May 1852. In 1853, a constituent assembly adopted a constitution based primarily on the ideas of Juan Bautista Alberdi, and Urquiza was inaugurated president in March 1854. During his administration, foreign relations were improved, public education was encouraged, colonization was promoted, and plans for railroad construction was initiated. His work of national organization was, however, hindered by the opposition of Buenos Aires, which seceded from the Confederation. Open war broke out in 1859. Urquiza defeated the provincial army led by Bartolomé Mitre in October 1859, at the Battle of Cepeda, and Buenos Aires agreed to re enter the Confederation. Constitutional amendments proposed by Buenos Aires were adopted in 1860 but the settlement was short lived, and further difficulties culminated in civil war. Urquiza met the army of Buenos Aires, again led by Mitre, in September 1861. The battle was indecisive, but Urquiza withdrew from the field, leaving the victory with Mitre. He retired to San José Palace, his residence in Entre Ríos, where he ruled until he was assassinated at age 69 (along with his sons Justo and Waldino) by followers of dissident and political rival Ricardo López Jordán. Like many other nineteenth century Argentine patriots, Urquiza was a freemason. His imposing Palacio San José has been interpreted as containing many masonic symbols, created "to symbolize and reflect the construction of his other work: the Argentine State".
Құрметтеулер
Аргентинаның түкпір-түкпірінде Юсто Хосе де Уркизаның есімімен аталатын көптеген көшелер, саябақтар мен алаңдар бар, мысалы, Росариодағы Уркиза саябағы немесе Парана қаласындағы Уркиза саябағы. Росариода Urquiza деп аталатын орталық көше бар, сондай-ақ Буэнос-Айресте оның құрметіне аталған Urquiza желісі (Urquiza Line) қалалық темір жолы бар. Уркиза құрған Уругвай колледжі кейін оның есімімен қайта аталды.
There are many streets, parks and squares all over Argentina that are named after Justo José de Urquiza, such as the Urquiza park in Rosario or the Urquiza park in Parana City. There is a central street in Rosario called Urquiza, and there is a commuter railway line in Buenos Aires named after him, the Urquiza Line. The Colegio del Uruguay, founded by Urquiza, was later renamed in his honor.