Кіріспе

Болжамның дәлдігін өлшеу

Орташа абсолютті пайыздық қате (MAPE), сондай-ақ орташа абсолютті пайыздық ауытқу (MAPD) деп те аталады, – бұл статистикадағы болжам әдісінің дәлдігін бағалауға арналған өлшем. Ол әдетте мына формуламен анықталатын қатынас түрінде дәлдікті көрсетеді:

мұнда At – нақты мән, ал Ft – болжам. Олардың айырмасы нақты мәнге (At) бөлінеді. Бұл қатынастың абсолюттік шамасы барлық болжамдық уақыт нүктелері үшін қосылып, орнатылған n нүктелерінің санына бөлінеді.

Регрессиялық проблемалардағы MAPE

Орташа абсолютті пайыздық қате регрессиялық есептерде және модельдерді бағалауда жиі қолданылатын жоғалту функциясы болып табылады, себебі оны салыстырмалы қателік ретінде түсіну өте оңай.

Анықтама

Стандартты регрессиялық жағдайды қарастырайық, онда деректер мәндері бар кездейсоқ жұппен толық сипатталады, және n тәуелсіз және бірдей үлестірілген (i.i.d.) көшірмелері бар. Регрессиялық модельдердің мақсаты – жұпты жақсы сипаттайтын, яғни -ден -ге дейінгі өлшенетін g функциясын табу, сонда Y-ге жақын болады. Классикалық регрессиялық жағдайда, Y-ге жақындық L2 тәуекелі арқылы өлшенеді, бұл орташа квадраттық қателік (MSE) деп те аталады. MAPE регрессиясының контекстінде:

Мәселелер

MAPE тұжырымдамасы өте қарапайым және көндірішті болғанымен, практикалық қолданыста маңызды кемшіліктері бар, сондай-ақ MAPE-тің жетіспеушіліктері мен қате нәтижелерге қатысты көптеген зерттеулер жүргізілген. Нөлге немесе нөлге жуық мәндер болған жағдайда (мысалы, сұраныс деректерінде кездесетіндей) оны қолдануға болмайды, себебі бұл нөлге бөлуге немесе MAPE мәндерінің шексіздікке ұмтылуына әкеледі. Егер болжам тым төмен болса, қателік пайызы 100%-дан аспауы керек, бірақ болжам тым жоғары болса, қателік пайызының жоғарғы шегі жоқ. MAPE оң қателерге қарағанда теріс қателерге күштірек айып салады. Осының салдарынан, егер MAPE болжау әдістерінің дәлдігін салыстыру үшін қолданылса, ол жүйелі түрде болжамдары тым төмен әдісті таңдайды. Бұл көпшілікке беймәлім, бірақ маңызды мәселені дәлдік коэффициентінің логарифміне негізделген дәлдік өлшемін (болжам мен нақты мәннің арақатынасы) пайдалану арқылы шешуге болады. Бұл тәсіл жоғары статистикалық қасиеттерге және геометриялық орташа есебімен түсіндірілетін болжамдарға әкеледі.