Кіріспе

1917 жылғы Albatros ұшақтары

Albatros D. V – Albatros Flugzeugwerke компаниясының жасаған әскери ұшағы. Бұл Albatros D. I отбасының соңғы жетілдірілген үлгісі және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Luftstreitkräfte (Императорлық неміс әуе күштері) қолданысында болған соңғы Albatros ұшағы. D. V 1917 жылдың басында D. III негізінде жасалды. Оның алдыңғы үлгісімен көптеген ортақ белгілері бар, ең айқын өзгерісі – жаңа эллипстік қималы фюзеляжы болды. D. V 1917 жылдың мамыр айында пайдалануға берілді, бірақ алғашқы ұшулар төменгі қанаттың конструкциялық кемшіліктерінен қиындықтарға тап болды. Оның өнімділігінің шектеулі жақсаруы салдарынан ұшқыштар көне D. III үлгісін артық деп санады. Albatros конструкциялық беріктігін арттыру үшін жақсартылған D. Va үлгісін жасады, бірақ кейбір конструкциялық алаңдаушылықтар сақталды. Белгілі кемшіліктеріне және жалпы ескіргеніне қарамастан, 1918 жылдың сәуірінде өндіріс тоқтағанға дейін Йоханнисталь және Шнайдемюль зауыттарында шамамен 900 D. V және 1,612 D. Va ұшағы жасалды. D. Va 1918 жылдың 11 қарашасындағы қару тоқтату туралы келісімге дейін неміс әуе күштерінде қолданылды. Польша және Осман әуе күштері де осы үлгіні пайдаланды. Түпнұсқа D. Va ұшағының бір жұбы сақталған, сондай-ақ бірнеше ұшуға жарамды көшірмелері жасалды.

Жобалау және әзірлеу

1917 жылдың сәуір айында «Альбатрос» компаниясы Inspektion der Fliegertruppen (Idflieg) мекемесінен D. III-тің жақсартылған нұсқасына тапсырыс алды. Жобалау процесін авиациялық инженер Роберт Телен басқарды, ол Иоганнистальдағы компанияның бас дизайнері болды. Даму қарқынды жүрді, нәтижесінде D. V прототипі 1917 жылдың сәуір айының соңында алғашқы рейсін жасады. Бұл прототипте Йоханнистальде жасалған D. III-тің стандартты рулі сақталды; ал кейінгі өндіріс ұшақтарында Шнайдемюль қаласындағы Ostdeutsche Albatroswerke (OAW) зауытында жасалған D. III-тегі кеңейтілген руль қолданылды. D. V-тің бұрандасы және жамбас қанаты үлкен болды және ол 127 кВт (170 а.к.) қуаттылығы бар Mercedes D. IIIa қозғалтқышымен жабдықталған D. III-ке ұқсас болды. Ең басты айырмашылық – бұрынғы D. I-ден D. III-ге дейінгі конструкциялардағы жартылай жалпақ фюзеляжға қарағанда жеңіл болған жаңа, эллипс тәрізді қималы фюзеляж болды. Жаңа эллипс тәрізді қима фюзеляждың екі жағына қосымша лонгерон орнатылды, ал қанат, руль және құйрық бөлігі бастапқыда D. III-тен өзгеріссіз қалды. D. V-тің алғашқы үлгілерінде үлкен бас тірегі болған, бірақ ол көбінесе қызметте алынып тасталды, өйткені ол ұшқыштың көру аймағына кедергі келтірді. Палестинадағы ұшақтарда жылы климатқа төтеп беру үшін екі қанат радиаторы орнатылған. Idflieg 1917 жылдың сәуірінде 200 D. V ұшағына тапсырыс берді, содан кейін мамыр айында 400, ал шілдеде 300 ұшаққа қосымша тапсырыс берді. D. V жоғарғы қанатының сыртқы бөліктері де зақымдануға ұшырады, сондықтан қосымша сыммен бекіту қажет болды, ал фюзеляж кейде қиын қону кезінде жарылып кетті. «Альбатрос» компаниясы бұл мәселені шешу үшін D. Va ұшағын жасады, оның қанат жақтаулары, қанат жамбастары және фюзеляжы күшейтілді. Модификацияланған D. Va, D. III-тен ауыр болғанымен, құрылымдық проблемалар толығымен шешілген жоқ. Mercedes D. IIIaü жоғары компрессиялы қозғалтқышын пайдалану D. Va-ның салмағын өтеуге көмектесті. D. Va сонымен қатар D. III аэрондық кабельдік байланысына қайта оралды, ол төменгі қанат арқылы сыртқа қарай, содан кейін аэрондықтарға дейін жоғары қарай жүргізілді, бұл 1914 жылға дейін қолданылған бұрынғы Albatros B. I қарусыз екі орындық ұшақтарындағы сияқты, басқаруға жауап беруді жақсартты. D. III және D. Va қанаттары бір-бірімен алмастырылатын болды. 1918 жылдың мамыр айында Батыс майданында 131 D. V және 928 D. Va ұшағы қызметте болды; соғыстың соңғы айларында Fokker D. VII және басқа типтер «Альбатрос» ұшақтарын ығыстырғандықтан олардың саны азайды. 31 тамызға дейін майданда барлық типтегі 400-ден аз «Альбатрос» ұшағы қалды, бірақ олар 11 қараша 1918 жылы соғысты аяқтаған келісімге дейін қызметте болды.

Тірі қалған ұшақтар мен репродукциялар

Екі D. Va ұшағы мұражайларда сақталған. D.7161/17 сериялық нөмірі бар ұшақ 1918 жылдың сәуір немесе мамыр айларында тұтқындалғанға дейін Jasta 46 эскадрильясымен қызмет еткен деп саналады. 1919 жылы ұшақ Сан-Францискодағы De Young Memorial Museum мұражайына тапсырылды. Ұлттық әуе және ғарыш мұражайы 1949 жылы ұшақты сатып алды. Ол 1977 жылы қалпына келтіру жұмыстары басталғанға дейін сақтауға қойылды. 1979 жылдан бері D.7161/17 ұшағы Вашингтондағы Әуе және ғарыш мұражайында қойылған. Бұл ұшақтың фюзеляжінің екі жағында "Stropp" деген ерекше жеке белгісі бар. D.5390/17 сериялық нөмірі бар ұшақ 1917 жылдың 17 желтоқсанында Австралия әуе корпусының R.E.8 ұшағымен болған шайқаста атып түсірілді. Ол Аустралияның екінші дивизиясының 21-ші жаяу әскер батальонының арасына құлады. Батальон ұшақты тауып, Jasta 29 эскадрильясының лейтенанты Рудольф Клауцты тұтқынға алды. 1918 жылдың ақпан айында Соғыс министрлігі D.5390/17 ұшағын соғыс трофеі ретінде Австралия әуе корпусына (AFC) тапсырды. Кейіннен ол Австралия соғыс мемориалы мұражайына қойылды. 2008 жылы D.5390/17 Канберрадағы AWM ANZAC залында қайтадан көпшілік назарына ұсынылды. Коул Пейлен өзінің Old Rhinebeck Aerodrome әуежайы үшін ұшатын көшірмесін жасады (бавариялық Ханс Бёнингтің артқы фюзеляжының бояу схемасында). Канадада салынған Ranger қозғалтқышты ұшатын көшірмесі қазір Оклендтегі Ардморда Жаңа Зеландия соғыс құстары қауымдастығымен бірге ұшады. Жаңа Зеландияда түпнұсқа және жаңадан жасалған қозғалтқыштармен бірнеше нақты Albatros D. Va ұшатын көшірмелері салынды. Бір мысалы Лондонның Колиндейл қаласындағы Корольдік әуе күштері мұражайында, екіншісі АҚШ-тың Флорида штатындағы Кермит Уикске тиесілі, ал тағы екеуі Жаңа Зеландиядағы TVAL ұшатын тобымен бірге ұшады.